Ευλογιά αιγοπροβάτων: Δυσκολίες στην αξιολόγηση εμβολιασμού στην Ελλάδα
Η EFSA επισημαίνει ελλείψεις σε δεδομένα και μοντέλα, καθιστώντας αδύνατη την εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων για την αποτελεσματικότητα του εμβολιασμού.
Σοβαρούς περιορισμούς στην εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων σχετικά με την εφαρμογή εμβολιασμού κατά της ευλογιάς αιγοπροβάτων (Sheep and Goat Pox – SGP) στην Ελλάδα, καταγράφει η πρόσφατη επιστημονική έκθεση της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA). Η έκθεση, η οποία αναλύει δεδομένα της νόσου σε Ελλάδα και Βουλγαρία, καθιστά σαφές ότι η προσπάθεια εφαρμογής του ίδιου μαθηματικού μοντέλου που χρησιμοποιήθηκε στη Βουλγαρία, δεν απέδωσε αξιόπιστα αποτελέσματα για την ελληνική περίπτωση.
Όπως αναφέρεται, η προκαταρκτική ανάλυση των δεδομένων των εστιών με τις ίδιες μεθόδους απέτυχε να παράγει αξιόπιστες εκτιμήσεις για τις παραμέτρους του πυρήνα (kernel), ακόμη και όταν η ανάλυση περιορίστηκε σε συγκεκριμένα χωρικά και χρονικά σύνολα δεδομένων. Οι αρχικές προσομοιώσεις έδειξαν ότι απλά μοντέλα απόστασης δεν μπορούν να αποδώσουν τη δυναμική της νόσου στην Ελλάδα, καθώς οι φυσικοί παράγοντες, όπως τα ορεινά εδάφη και τα πολυάριθμα νησιά, αποτελούν εμπόδια στη διασπορά της νόσου. Για αυτόν τον λόγο, το μοντέλο που βασίζεται σε πυρήνα (kernel-based model) δεν χρησιμοποιήθηκε περαιτέρω για τη διερεύνηση της εξάπλωσης της SGP ή του αντίκτυπου του εμβολιασμού στη χώρα.
Μια αξιόπιστη προσομοίωση της ελληνικής κατάστασης θα απαιτούσε διαφορετική προσέγγιση και πρόσθετα δεδομένα, όπως λεπτομερή στοιχεία για τις μετακινήσεις ζώων και τη δημιουργία ενός πιο σύνθετου μοντέλου, κάτι που δεν ήταν εφικτό εντός του χρονικού πλαισίου της αξιολόγησης. Ως εκ τούτου, η αξιολόγηση για την Ελλάδα βασίστηκε αποκλειστικά σε περιγραφική χωροχρονική ανάλυση των επιδημιολογικών δεδομένων. Η ανάλυση καταγράφει ότι η επιδημία στην Ελλάδα χαρακτηρίζεται από εκτεταμένη γεωγραφική και χρονική κλίμακα, με εντοπισμό δέκα χωροχρονικών συστάδων σε όλη τη χώρα, κάτι που υποδεικνύει μετακινήσεις μολυσμένων ζώων σε μεγάλες αποστάσεις.
Όσον αφορά τα εμβόλια, η EFSA επισημαίνει ότι επί του παρόντος δεν υπάρχουν εμβόλια κατά της SGP εγκεκριμμένα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η αξιολόγηση βασίστηκε σε βιβλιογραφική ανασκόπηση και πειραματικά δεδομένα, αναγνωρίζοντας περιορισμούς λόγω μικρής κλίμακας μελετών ή ανεπαρκών ποσοτικών στοιχείων. Στην ενότητα για την ασφάλεια των εμβολίων, σημειώνεται ότι ορισμένα στελέχη, υπερδοσολογία, στρες, ευαισθησία φυλών ή ακατάλληλη χορήγηση μπορούν να προκαλέσουν ανεπιθύμητες ενέργειες, ενώ τα διαθέσιμα εμβόλια δεν διαθέτουν μηχανισμό DIVA (διαφοροποίησης μολυσμένων από εμβολιασμένα ζώα).
Σε αντίθεση με τη Βουλγαρία, όπου προσομοιώσεις δείχνουν ότι η ταχεία ανίχνευση και θανάτωση μολυσμένων εκμεταλλεύσεων μπορεί να περιορίσει την επιδημία, για την Ελλάδα η EFSA απέφυγε την ποσοτική αποτίμηση του αντίκτυπου του εμβολιασμού. Η έκθεση υπογραμμίζει ότι η διαχείριση της ευλογιάς αιγοπροβάτων στην Ελλάδα βασίζεται αποκλειστικά σε περιγραφικά δεδομένα και ότι τα διαθέσιμα επιστημονικά εργαλεία δεν επέτρεψαν την εξαγωγή ασφαλών ποσοτικών συμπερασμάτων για την εφαρμογή και αποτελεσματικότητα μιας εκτεταμένης στρατηγικής εμβολιασμού.