Η θάλασσα ενώνει: Η ελληνική ναυτιλία και το γερμανικό οικονομικό θαύμα
Η ιστορική έκθεση στο Πολεμικό Μουσείο αποκάλυψε πώς η συνεργασία Ελλήνων εφοπλιστών και γερμανικών ναυπηγείων αποτέλεσε καταλύτη για την ευρωπαϊκή ανασυγκρότηση.
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνος Αν. Τασούλας, παρέστη στα εγκαίνια της διεθνούς έκθεσης «The Sea Unites – The Greek Shipping and the German Economic Miracles», η οποία φιλοξενείται στο αμφιθέατρο του Πολεμικού Μουσείου. Η έκθεση φωτίζει μια μοναδική ιστορία συνεργασίας και ανασυγκρότησης, πέραν της ναυτιλίας και της οικονομίας. Μέσα από τα ναυπηγικά επιτεύγματα και τις παραγγελίες Ελλήνων εφοπλιστών προς γερμανικά ναυπηγεία, αναδεικνύεται πώς η μεταπολεμική Ευρώπη μετέτρεψε τις πληγές της Ιστορίας σε δημιουργικές συνεργασίες και γέφυρες εμπιστοσύνης μεταξύ λαών που υπήρξαν αντίπαλοι.
Στον χαιρετισμό του, ο κ. Τασούλας τόνισε ότι υπάρχουν στιγμές στην Ιστορία των λαών όπου οι οικονομικές επιλογές αποκτούν πολιτικό και πολιτισμικό βάθος. Η σημερινή έκθεση, όπως ανέφερε, αφηγείται την ιστορία των ναυπηγικών επιτευγμάτων, αλλά κυρίως αναδεικνύει μια βαθύτερη ευρωπαϊκή εμπειρία: πώς, μέσω της θάλασσας και της ναυτιλίας, μια ζοφερή μνήμη μετατράπηκε σε δημιουργική συνεργασία.
Αντίθετα με τη σαρκαστική συμβουλή του Ντιντερό, η Ευρώπη μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο επέλεξε συνειδητά τον δρόμο της συμμαχίας για τη δημοκρατία και την ευημερία, αναδυόμενη από τα ερείπια σε μία από τις πιο δυναμικές οικονομίες του πλανήτη. Η ναυπηγική δραστηριότητα υπήρξε μέρος αυτής της ανασυγκρότησης, δημιουργώντας γέφυρες εμπιστοσύνης και συνεργασίας που ξεπέρασαν το παρελθόν.
Το έργο του ιστορικού Γιώργου Φουστάνου, καρπός πολυετούς έρευνας, αναδεικνύει πώς οι παραγγελίες Ελλήνων πλοιοκτητών συνέβαλαν καθοριστικά στην οικονομική ανασυγκρότηση της Δυτικής Γερμανίας. Αυτή η ιστορική αφήγηση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα αν αναλογιστούμε ότι κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι Έλληνες έχασαν τα τρία τέταρτα του εμπορικού τους στόλου από τα πυρά, κυρίως, των γερμανικών υποβρυχίων, και η χώρα υποδουλώθηκε στις δυνάμεις του Άξονα. Παρόλα αυτά, αναπτύχθηκαν επιχειρηματικές σχέσεις με τα γερμανικά ναυπηγεία, μια επιλογή που δεν υπήρξε αποτέλεσμα λήθης, αλλά πράξη υπέρβασης.
Οι μεταπολεμικές ναυπηγήσεις είχαν διπλό όφελος: συνέβαλαν στη γερμανική οικονομική ανασυγκρότηση και στο ελληνικό ναυτιλιακό θαύμα, αποτελώντας μια πρώτη εικόνα του ευρωπαϊκού μέλλοντος. Η πρωτοποριακή διαίσθηση του ελληνικού εφοπλισμού, ο οποίος αντιλαμβάνεται τις εξελίξεις ακόμη και πριν δρομολογηθούν, είναι αξιοσημείωτη.
Πριν τον πόλεμο, τα γερμανικά ναυπηγεία ήταν κορυφαία. Μετά την ήττα, αποδεκατίστηκαν και αποκόπηκαν από τις διεθνείς αγορές. Η παράδοση του συνόλου του στόλου στους νικητές και η απαγόρευση ναυπηγικής δραστηριότητας, εξαιρουμένων των εσωτερικών αναγκών, αποτέλεσαν σοβαρές δυσκολίες. Ωστόσο, πέντε χρόνια μετά την άρση της απαγόρευσης, οι αθρόες παραγγελίες Ελλήνων εφοπλιστών, κυρίως για ατμοκίνητα δεξαμενόπλοια, αποτέλεσαν καταλύτη για την επανεκκίνηση ιστορικών ναυπηγικών μονάδων.
Το 1953, τέσσερα ελληνόκτητα νεότευκτα δεξαμενόπλοια παραδόθηκαν από γερμανικά ναυπηγεία. Το Olympic Cloud υπήρξε το πρώτο δεξαμενόπλοιο που ναυπηγήθηκε μετά τον πόλεμο, ενώ η παράδοση του Tina Onassis, του μεγαλύτερου δεξαμενόπλοιου στον κόσμο, σήμανε την επιστροφή του Αμβούργου στα κορυφαία ναυπηγικά κέντρα.
Η ανασυγκρότηση αφορούσε ανθρώπους, οικογένειες, εργαζόμενους, την αποκατάσταση της αξιοπρέπειας της εργασίας. Στα γερμανικά ναυπηγεία εργάστηκαν αργότερα χιλιάδες Έλληνες μετανάστες, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση ενός ευρωπαϊκού κοινωνικού ιστού. Η πολιτική βούληση, με τον Κωνσταντίνο Καραμανλή να εργάζεται συστηματικά για την ενίσχυση των ελληνογερμανικών συνεργασιών, συνόδευσε αυτή τη δυναμική.
Το οικονομικό θαύμα, όπως επισημάνθηκε, δεν είναι ποτέ αποτέλεσμα ενός μόνο παράγοντα, αλλά προϊόν συνεργειών, εμπιστοσύνης και διεθνών σχέσεων. Η ελληνική ναυτιλία, αναπτύχθηκε σε μεγάλο βαθμό χωρίς κρατική στήριξη, με τους Έλληνες εφοπλιστές να αναλαμβάνουν πρωτοβουλία σε μια Ελλάδα καθημαγμένη από τον εμφύλιο. Σήμερα, η ελληνική ναυτιλία αντιπροσωπεύει πάνω από το 61% του στόλου της ΕΕ και περίπου το 20% της παγκόσμιας χωρητικότητας.
Η θάλασσα, ιστορικά πεδίο εμπορίου, πολιτισμού και αγώνων για την ελευθερία, στη μεταπολεμική Ευρώπη έγινε και πεδίο συμφιλίωσης. Η ιστορία που αναδεικνύεται από την έκθεση αποτελεί ζωντανή υπενθύμιση ότι η πρόοδος γεννιέται από τη συνεννόηση. Η εμπειρία της ευρωπαϊκής μεταπολεμικής πορείας, και η συμβολή της ναυτιλίας, δείχνει ότι οι λαοί μπορούν να μετατρέψουν τις τραυματικές τους εμπειρίες σε κοινό, στέρεο θεμέλιο.
Οι Έλληνες εφοπλιστές, βρίσκοντας στο υψηλότερο σκαλί ισχύος και διεθνούς επιρροής, έχουν τη δυνατότητα και την ευθύνη να προσφέρουν ακόμα περισσότερα στην Ελλάδα, να δημιουργήσουν, να τολμήσουν και να ανοίξουν νέους δρόμους προόδου. Όπως συνέβαλαν στο γερμανικό οικονομικό θαύμα, έτσι μπορούν να πρωτοστατήσουν στις επιτυχίες του ελληνικού μέλλοντος.