Τράπεζα της Ελλάδος: Ανατροπή προβλέψεων για ανάπτυξη και πληθωρισμό λόγω ενεργειακού σοκ

Η Τράπεζα της Ελλάδος, με την ετήσια έκθεσή της που παρουσίασε ο διοικητής Γιάννης Στουρνάρας, αναθεωρεί τις προβλέψεις της για την ελληνική οικονομία, υποχρεούμενη από τις διεθνείς συνθήκες. Η οικονομία εμφανίζει “δύο πρόσωπα”: αφενός, αναπτύσσεται ταχύτερα από την ευρωζώνη για πέμπτη συνεχή χρονιά, με την ανεργία στα χαμηλότερα επίπεδα 16 ετών και το δημόσιο χρέος σε πτώση. Αφετέρου, το 2026 αναμένεται ένα νέο ενεργειακό σοκ από τη Μέση Ανατολή, το οποίο θα ανακόψει την αποκλιμάκωση του πληθωρισμού, θα επιβραδύνει την ανάπτυξη και θα επαναφέρει τον κίνδυνο του στασιμοπληθωρισμού.

Ο κ. Στουρνάρας, με τόνο αισιόδοξο αλλά και προειδοποιητικό, ανακοίνωσε την αναθεώρηση προς τα κάτω των προβλέψεων. Ο ρυθμός ανάπτυξης για το 2026 ορίζεται πλέον στο 1,9% (από 2,1% πέρυσι), ενώ για την ευρωζώνη η ανάπτυξη αναμένεται στο 0,9% (από 1,4% το 2025). Μέχρι τον Δεκέμβριο, η ελληνική οικονομία κατέγραφε ισχυρά θετικά στοιχεία: ανάπτυξη 2,1% για το 2025, παραγωγικές επενδύσεις στο υψηλότερο επίπεδο 30 ετών και πρωτογενές πλεόνασμα 4,4% του ΑΕΠ, με το δημόσιο χρέος να υποχωρεί στο 146%.

Το πιο ανησυχητικό μήνυμα αφορά την ακρίβεια. Αντί για αποκλιμάκωση, το ενεργειακό σοκ αναμένεται να οδηγήσει σε αύξηση του γενικού πληθωρισμού στην Ελλάδα στο 3,1% το 2026, από 2,9% το 2025. Η χώρα διατηρεί απόκλιση περίπου 1 μονάδας από τον μέσο όρο της ευρωζώνης, απόρροια του θετικού παραγωγικού κενού.

Η τεχνική ανάλυση της έκθεσης δείχνει πώς το ενεργειακό σοκ επηρεάζει την ελληνική οικονομία σε τρία μέτωπα:
1. **Στην τσέπη των πολιτών:** Οι τιμές ενέργειας συμπιέζουν το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα και περιορίζουν την κατανάλωση.
2. **Στη βιομηχανία:** Το αυξημένο κόστος παραγωγής μετακυλίεται στις τιμές, επηρεάζοντας την ανταγωνιστικότητα.
3. **Στο εξωτερικό ισοζύγιο:** Η άνοδος των τιμών εισαγωγών ενέργειας επιβαρύνει το εμπορικό ισοζύγιο, το οποίο παραμένει “βασική πηγή ευπάθειας”.

Συγκεκριμένα, μετά το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, η διεθνής τιμή του αργού έχει αυξηθεί πάνω από 40%. Οι εκτιμήσεις υπολογίζουν μέση ετήσια αύξηση του Brent κατά 18% το 2026. Ειδική ανάλυση εξετάζει σενάριο μέσης ετήσιας αύξησης της τιμής του πετρελαίου κατά 22% το 2026, προσωρινά για ένα έτος. Τα αποτελέσματα των προσομοιώσεων υποδεικνύουν αύξηση του πληθωρισμού κατά περίπου 0,40 ποσοστιαίες μονάδες το 2026 και 0,34 μονάδες το 2027, ενώ ο ρυθμός μεγέθυνσης του πραγματικού ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί κατά περίπου 0,10 μονάδες το 2026 και 0,12 το 2027.

Η ανάλυση καταδεικνύει ότι μια αύξηση της τιμής του πετρελαίου ενισχύει τις πληθωριστικές πιέσεις και επιβραδύνει την οικονομική δραστηριότητα, κυρίως μέσω της αύξησης του κόστους παραγωγής και της μείωσης του διαθέσιμου εισοδήματος. Οι εξωτερικοί παράγοντες ενισχύουν τις αρνητικές επιδράσεις μέσω της μείωσης της εξωτερικής ζήτησης. Τα ευρήματα υπογραμμίζουν τη σημασία των εξελίξεων στις διεθνείς αγορές ενέργειας, ιδίως σε περιόδους γεωπολιτικής αβεβαιότητας, για την πορεία του πληθωρισμού και της οικονομίας.