Νέα ενεργειακή αναταραχή τρομοκρατεί τον κατασκευαστικό κλάδο

Στον κατασκευαστικό κλάδο επικρατεί έντονος προβληματισμός εξαιτίας της νέας ενεργειακής αναταραχής, η οποία συνδέεται άμεσα με τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή. Σύμφωνα με πηγές της αγοράς, μεγάλοι κατασκευαστικοί όμιλοι δεν έχουν ακόμη προχωρήσει σε λεπτομερή υπολογισμό της επιβάρυνσης που προκαλεί η άνοδος των τιμών ενέργειας και καυσίμων στα έργα που βρίσκονται σε εξέλιξη. Ωστόσο, παρακολουθούν στενά τις διακυμάνσεις των τιμών, προκειμένου να αξιολογήσουν τις ευρύτερες επιπτώσεις στον κλάδο. Η κατάσταση αυτή εντείνει την πίεση σε έναν τομέα που ήδη αντιμετωπίζει δυσκολίες λόγω διαδοχικών κρίσεων τα τελευταία χρόνια.

Το πρόβλημα καθίσταται ακόμη πιο σοβαρό, καθώς στις περισσότερες συμβάσεις δημοσίων έργων, αλλά και σε συμβάσεις παραχώρησης, δεν υπάρχει σαφής πρόβλεψη που να καλύπτει έκτακτες συνθήκες αυτού του τύπου. Αυτό σημαίνει ότι οι ανάδοχοι δυσκολεύονται να διεκδικήσουν αποζημιώσεις εκ των υστέρων, αφήνοντας τις εταιρείες εκτεθειμένες σε απρόβλεπτες αυξήσεις κόστους. Παρόλο που το κόστος καυσίμων εκτιμάται ότι αντιστοιχεί περίπου στο 30% του συνολικού κόστους κατασκευής, οι ανατιμήσεις δεν σταματούν εκεί. Σημαντικές αυξήσεις παρατηρούνται και στις πρώτες ύλες, όπως η άσφαλτος, ο χάλυβας και το αλουμίνιο, καθώς και στα παράγωγα του πετρελαίου, όπως πλαστικά και μεμβράνες, επιβαρύνοντας περαιτέρω τους προϋπολογισμούς των έργων. Επιπλέον, η εφοδιαστική αλυσίδα συνεχίζει να δέχεται πιέσεις, ιδίως υπό το βάρος γεωπολιτικών κινδύνων και διαταραχών σε βασικές θαλάσσιες οδούς μεταφοράς.

Η τρέχουσα συγκυρία έρχεται να προστεθεί στις ήδη σημαντικές επιπτώσεις που είχαν προκαλέσει η πανδημία και, κυρίως, ο πόλεμος στην Ουκρανία, οι οποίοι οδήγησαν σε εκτεταμένες αυξήσεις στις τιμές ενέργειας, καυσίμων, μεταφορών και υλικών. Σε αρκετές περιπτώσεις, η απουσία πρόβλεψης στις συμβάσεις οδήγησε ακόμη και σε προσφυγές σε διαιτησία. Χαρακτηριστική είναι μια περίπτωση έργου όπου, ελλείψει σαφούς μηχανισμού αναπροσαρμογής τιμών, ο ανάδοχος αναγκάστηκε να κινηθεί νομικά. Μέσω της διαδικασίας διαιτησίας, εγκρίθηκε αποζημίωση περίπου 54 εκατομμυρίων ευρώ σε σύνολο προϋπολογισμού 290 εκατομμυρίων ευρώ, ποσό που αποδόθηκε κατά κύριο λόγο στις επιπτώσεις της προηγούμενης ενεργειακής κρίσης και της πανδημίας.

Παρόλο που στα δημόσια έργα προβλέπονται μηχανισμοί αναθεώρησης τιμών, το βασικό ζήτημα εντοπίζεται στην καθυστέρηση επικαιροποίησης των σχετικών συντελεστών. Πρόσφατα, ανακοινώθηκε από το υπουργείο Υποδομών η σύσταση ομάδας εργασίας με στόχο την προσαρμογή τους στις σύγχρονες συνθήκες της αγοράς. Ωστόσο, παράγοντες του κλάδου εκφράζουν επιφυλάξεις, επισημαίνοντας ότι εάν η επικαιροποίηση περιοριστεί σε παλαιότερα τρίμηνα, δεν θα αποτυπώνει την πραγματική ένταση των ανατιμήσεων.

Μέχρι στιγμής, η γενική στάση που καταγράφεται είναι ότι οι αυξήσεις δεν θεωρούνται επαρκής λόγος ενεργοποίησης ρητρών αποζημίωσης, τουλάχιστον σε αυτή τη φάση. Το επόμενο διάστημα αναμένεται να δείξει εάν οι εταιρείες θα κινηθούν πιο συντονισμένα προς τη διεκδίκηση αποζημιώσεων ή αν θα συνεχίσουν να απορροφούν το αυξημένο κόστος, σε ένα περιβάλλον που παραμένει ιδιαίτερα ρευστό και αβέβαιο.