Η εφορία αποκτά πλήρη εικόνα για τραπεζικούς λογαριασμούς, crypto και ακίνητα

Η ελληνική εφορία εισέρχεται σε μια νέα εποχή διαφάνειας, αποκτώντας πλέον πλήρη εικόνα για τους τραπεζικούς λογαριασμούς, τις επενδύσεις σε κρυπτονομίσματα (crypto) και την ιδιοκτησία ακινήτων. Με το νέο νομοσχέδιο που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση, οι κινήσεις χρημάτων, οι επενδύσεις και η κύρια κατοικία εντάσσονται σε ένα σύστημα αυτόματων διασταυρώσεων, ενισχύοντας την αποτελεσματικότητα του φορολογικού ελέγχου.

Οι βασικές αλλαγές περιλαμβάνουν την επιβολή προστίμου 100 ευρώ για εκπρόθεσμες δηλώσεις, τη διαγραφή παλαιών προστίμων έως 500 ευρώ, καθώς και την εφαρμογή αυστηρότερου πλαισίου για πληρωμές με μετρητά άνω των 500 ευρώ. Επιπλέον, εισάγεται νέα κλίμακα προστίμων ειδικά για τις συναλλαγές με crypto, διαμορφώνοντας ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο ελέγχου.

Το νομοσχέδιο, με τίτλο «Διοικητική συνεργασία στον τομέα της φορολογίας – Ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2023/2226 του Συμβουλίου της 17ης Οκτωβρίου 2023 και της Οδηγίας (ΕΕ) 2025/872 του Συμβουλίου της 14ης Απριλίου 2025 για την τροποποίηση της οδηγίας 2011/16/ΕΕ σχετικά με τη διοικητική συνεργασία στον τομέα της φορολογίας και λοιπές διατάξεις», διευρύνει ουσιαστικά την πληροφόρηση για τους τραπεζικούς λογαριασμούς, θεσπίζει νέους κανόνες για τα crypto, ενώ η πιστοποίηση της κύριας κατοικίας μεταφέρεται από τη δήλωση Ε1 στο Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων. Επίσης, διορθώνεται ο τρόπος υπολογισμού της αξίας της περιουσίας για την προσαύξηση φόρου, εισάγεται ο θεσμός των δεσμευτικών απαντήσεων από την ΑΑΔΕ, αυστηροποιείται το πλαίσιο για συναλλαγές με μετρητά άνω των 500 ευρώ, προβλέπονται ειδικές ρυθμίσεις για τις λαϊκές αγορές και δημιουργείται πλατφόρμα για τη διαχείριση συναλλαγών μη εξυπηρετούμενων δανείων.

**Λογαριασμοί σε πλήρη εικόνα:** Σύμφωνα με το άρθρο 4, οι τράπεζες και τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα υποχρεούνται πλέον να αποστέλλουν πλήρη εικόνα για κάθε δηλωτέο λογαριασμό, και όχι μόνο αποσπασματικά στοιχεία. Στις πληροφορίες που κοινοποιούνται περιλαμβάνονται το υπόλοιπο ή η αξία του λογαριασμού στο τέλος του ημερολογιακού έτους, οι τόκοι, τα μερίσματα, τα λοιπά εισοδήματα από περιουσιακά στοιχεία που τηρούνται σε αυτόν, καθώς και τα ακαθάριστα έσοδα από πωλήσεις ή εξαγορές χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων. Παράλληλα, παρέχονται πλήρη στοιχεία ταυτοποίησης, όπως ονοματεπώνυμο ή επωνυμία, διεύθυνση, ΑΦΜ, ημερομηνία και τόπος γέννησης, καθώς και στοιχεία για το ίδρυμα που τηρεί τον λογαριασμό. Για πρώτη φορά, δηλώνεται ρητά αν ο λογαριασμός είναι κοινός και πόσοι είναι οι δικαιούχοι, ενώ στις περιπτώσεις οντοτήτων καταγράφονται και τα ελέγχοντα πρόσωπα.

**Ταυτοποίηση με ΑΦΜ:** Τα άρθρα 10 και 11 δημιουργούν τον μηχανισμό για τη σύνδεση των στοιχείων. Το νομοσχέδιο προβλέπει στατιστικά στοιχεία για τις αυτόματες ανταλλαγές, ενώ κυρίως εισάγει υποχρεώσεις υποβολής και κοινοποίησης του Αριθμού Φορολογικού Μητρώου (ΑΦΜ). Ο ΑΦΜ γίνεται το κλειδί που επιτρέπει στη φορολογική διοίκηση να συνδέει τα στοιχεία που προέρχονται από το εξωτερικό με συγκεκριμένα φυσικά ή νομικά πρόσωπα στην Ελλάδα, αποτρέποντας ασυμφωνίες και επιταχύνοντας τις διασταυρώσεις.

**Crypto στο φορολογικό ραντάρ:** Με το άρθρο 8, για πρώτη φορά στο ελληνικό δίκαιο, καθιερώνεται η υποχρεωτική αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών από Δηλούντες Παρόχους Υπηρεσιών Κρυπτοστοιχείων, στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής οδηγίας DAC8. Αυτό σημαίνει ότι οι πάροχοι υπηρεσιών crypto υποχρεούνται πλέον να αναφέρουν και να αποστέλλουν στοιχεία για χρήστες και συναλλαγές, ώστε οι φορολογικές αρχές να μπορούν να εντοπίζουν κεφαλαιακά κέρδη, μεταφορές και περιουσιακά στοιχεία που μέχρι σήμερα παρέμεναν αδήλωτα.

**Κοινό ευρετήριο για τα crypto:** Το άρθρο 17 προβλέπει τη δημιουργία ενός κεντρικού ευρετηρίου για πληροφορίες επί των κρυπτοστοιχείων και την ηλεκτρονική επαλήθευση της ορθότητας του ΑΦΜ. Αυτό θέτει τις βάσεις για ένα κοινό ευρωπαϊκό σύστημα, όπου θα μπορούν να αντιστοιχίζονται τα στοιχεία που αποστέλλονται από τους παρόχους crypto, επιτρέποντας στις φορολογικές αρχές των κρατών-μελών να συνδέουν πρόσωπα, συναλλαγές, αξίες και κέρδη.

**Πρόστιμα έως 5.000 ευρώ στα crypto:** Καθιερώνεται σαφής κλίμακα κυρώσεων για τους παρόχους crypto, ανά συναλλαγή: 100 ευρώ για εκπρόθεσμη υποβολή πληροφοριών, 300 ευρώ για παράλειψη υποβολής ή ανακριβή στοιχεία, 1.000 ευρώ για μη ανταπόκριση σε αίτημα της φορολογικής διοίκησης, 2.500 ευρώ για μη συνεργασία σε έλεγχο, και 5.000 ευρώ για μη συμμόρφωση μετά από έλεγχο.

**ΜΙΔΑ στην κύρια κατοικία:** Από το 2027, το Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων (Μ.Ι.Δ.Α.) θα αποτελεί την κύρια πηγή πληροφόρησης για την πιστοποίηση της κύριας κατοικίας, ιδιαίτερα για ακίνητα σε μικρούς οικισμούς, στο πλαίσιο της απαλλαγής από τον ΕΝΦΙΑ. Μέχρι την πλήρη λειτουργία του Μ.Ι.Δ.Α., η κύρια κατοικία θα εξακολουθεί να αποδεικνύεται από τη δήλωση φορολογίας εισοδήματος του προηγούμενου φορολογικού έτους. Η απαλλαγή αφορά κατοικίες σε οικισμούς έως 1.500 κατοίκους (με ειδική πρόβλεψη για ορισμένες παραμεθόριες περιοχές έως 1.700 κατοίκους) και με ανώτατη αξία κατοικίας 400.000 ευρώ.

**Προσαύξηση ακίνητης περιουσίας:** Το άρθρο 33 τροποποιεί τον τρόπο υπολογισμού της συνολικής αξίας της ακίνητης περιουσίας για την προσαύξηση φόρου στα φυσικά πρόσωπα. Σύμφωνα με τη νέα διάταξη, δεν συνυπολογίζεται η αξία δικαιωμάτων επί ακινήτων που απαλλάσσονται από τον φόρο, κατά το μέρος της απαλλαγής. Έτσι, ακίνητα που έχουν απαλλαγή δεν θα «φουσκώνουν» τεχνητά τη συνολική περιουσία και τη φορολογική επιβάρυνση του ιδιοκτήτη.

**Tax ruling από την ΑΑΔΕ:** Το άρθρο 36 εισάγει τις δεσμευτικές απαντήσεις από την ΑΑΔΕ, με προθεσμία έως 150 ημέρες και παράβολο από 15.000 έως 50.000 ευρώ, παρέχοντας εκ των προτέρων ασφάλεια για τη φορολογική μεταχείριση.

**Πρόστιμα σε μηδενικές και πιστωτικές δηλώσεις:** Το άρθρο 37 επιλύει ζητήματα που είχαν προκαλέσει αντιδράσεις, ορίζοντας ρητά ότι το πρόστιμο των 100 ευρώ για την εκπρόθεσμη ή μη υποβολή δήλωσης παρακρατούμενου φόρου ή ΦΠΑ επιβάλλεται και στους υπόχρεους τήρησης βιβλίων. Παράλληλα, προβλέπεται αναδρομική διαγραφή ή συμψηφισμός προστίμων 250 και 500 ευρώ που είχαν επιβληθεί για πιστωτικές και μηδενικές δηλώσεις από 19.4.2024. Εισάγεται επίσης εξαίρεση για τους ανηλίκους από τα πρόστιμα εκπρόθεσμης υποβολής, η οποία καλύπτει και δηλώσεις γονέων για εισοδήματα ανηλίκων τέκνων, με αναδρομική ισχύ. Αν ανήλικος έχει κάνει έναρξη δραστηριότητας χωρίς πραγματικά έσοδα, δεν επιβάλλεται τέλος επιτηδεύματος. Για τα έτη 2023-2024, η διάταξη συνδέεται και με την αμφισβήτηση τεκμαρτού εισοδήματος, προσφέροντας σημαντική βοήθεια σε λογιστές, γονείς και μικρές επιχειρήσεις.

**Τέλος στα «σπαστά» μετρητά άνω των 500 ευρώ:** Το άρθρο 38 κλείνει ένα «παράθυρο» στην αγορά. Πλέον, δεν μετρά το κάθε φορολογικό στοιχείο ξεχωριστά, αλλά η συνολική αξία της συναλλαγής. Εάν ένας ιδιώτης αγοράσει αγαθά ή υπηρεσίες συνολικής αξίας 500 ευρώ και άνω, δεν επιτρέπεται η εξόφληση με μετρητά, ακόμη και αν η συναλλαγή «σπάσει» σε περισσότερες αποδείξεις. Το πρόστιμο παραμένει βαρύ, ίσο με το διπλάσιο της αξίας που καταβλήθηκε με μετρητά. Το ίδιο πλαίσιο επιβεβαιώνεται και στο άρθρο 75 για υποχρεωτικές ηλεκτρονικές πληρωμές.

**Marketplace για κόκκινα δάνεια:** Τα άρθρα 48 και 49 προβλέπουν τη δημιουργία ηλεκτρονικής πλατφόρμας για τη διαχείριση και πώληση μη εξυπηρετούμενων δανείων, με σκοπό τη συγκέντρωση πληροφοριών και τη διευκόλυνση των συναλλαγών.