Διπλή μάχη για την προστασία των δανειοληπτών: Ελβετικό φράγκο και Εξωδικαστικός

Το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών αναλαμβάνει δράση σε δύο μέτωπα για την προστασία των δανειοληπτών. Από τη μία, επιταχύνει τις διαδικασίες για τη ρύθμιση των δανείων σε ελβετικό φράγκο, ενώ παράλληλα προωθεί νέες αλλαγές στον Εξωδικαστικό μηχανισμό, με στόχο την ουσιαστική διασφάλιση της πρώτης κατοικίας.

Στην περίπτωση των δανείων σε ελβετικό φράγκο, η αγορά παρουσιάζει ταχύτερη αντίδραση από τους δανειολήπτες. Ενδεικτικά, αν κάποιος έχει υπόλοιπο οφειλής 100.000 ελβετικών φράγκων και δεν έχει ακόμη υποβάλει αίτηση για ένταξη στη ρύθμιση, η καθυστέρηση αυτή του έχει ήδη κοστίσει από 631 έως 822 ευρώ σε διάστημα λιγότερο του ενός μηνός. Αυτό συμβαίνει προτού ακόμη εκτιμηθεί κατά πόσο η παγκόσμια αβεβαιότητα θα οδηγήσει σε περαιτέρω ενίσχυση του ελβετικού φράγκου.

Η σημερινή συγκυρία, όπου το ευρώ υποχωρεί έναντι του ελβετικού φράγκου, αρχίζει να μειώνει τα οφέλη από την ευνοϊκή μετατροπή της ισοτιμίας. Ωστόσο, όσοι δρουν άμεσα, προλαβαίνουν να κατοχυρώσουν δύο κρίσιμα οφέλη ταυτόχρονα.

Βάσει της αρχιτεκτονικής της ρύθμισης, δύο σημαντικά κέρδη είναι εφικτά, ανάλογα με την οικονομική κατάσταση (κατηγορία) του κάθε δανειολήπτη. Το πρώτο, και άμεσα αντιληπτό, είναι η ευνοϊκή ισοτιμία μετατροπής της οφειλής από ελβετικό φράγκο σε ευρώ, υπολογιζόμενη στην τρέχουσα ισοτιμία κατά την ημέρα υποβολής της αίτησης. Στη συνέχεια, εφαρμόζεται περαιτέρω «κούρεμα» από 15% έως 50%, επιφέροντας ουσιαστική μείωση της τρέχουσας οφειλής. Το δεύτερο, μακροπρόθεσμο όφελος, είναι το σταθερό επιτόκιο που προσφέρεται (από 2,30% έως 2,90%) για την αποπληρωμή του δανείου.

Συνεπώς, η ρύθμιση δεν παρέχει μόνο άμεση ελάφρυνση στο κεφάλαιο της οφειλής, αλλά διαμορφώνει και ένα σταθερό πλαίσιο αποπληρωμής, περιορίζοντας ταυτόχρονα τον συναλλαγματικό και τον επιτοκιακό κίνδυνο. «Ασφαλίζει» την οφειλή και τη δόση, προσφέροντας όχι μόνο «κούρεμα», αλλά και ασφάλεια για τα επόμενα χρόνια.

Το timing είναι κρίσιμο, καθώς η εύθραυστη διεθνής κατάσταση αναδεικνύει την πλέον κρίσιμη παράμετρο της ρύθμισης: η μετατροπή γίνεται με ισοτιμία αναφοράς την τρέχουσα ισοτιμία ευρώ – ελβετικού φράγκου την ημέρα υποβολής της αίτησης και «κλειδώνει» εκεί. Η επιλογή της ημερομηνίας υποβολής της αίτησης, από τις 19 Φεβρουαρίου έως τις 19 Αυγούστου, επηρεάζει καθοριστικά το ποσό της οφειλής που θα «κλειδώσει» μετά τη μετατροπή σε ευρώ.

Ιδιαίτερα οι δανειολήπτες σε ελβετικό φράγκο μπορούν να εκτιμήσουν καλύτερα αυτή την παράμετρο, έχοντας ζήσει για 18 χρόνια με την αγωνία των διακυμάνσεων της νομισματικής ισοτιμίας. Παρόλο που κανείς δεν μπορεί να προβλέψει τις μεταβολές των νομισμάτων, ειδικά σε περιόδους πολεμικών συγκρούσεων, η αγορά έχει ήδη δώσει το στίγμα της. Συγκεκριμένα, στις 18 Μαρτίου, η ισοτιμία διαμορφωνόταν περίπου στα 0,906888 CHF/ευρώ, ενώ σε ετήσια βάση, το ευρώ εμφανίζει υποχώρηση κατά 5,76% έναντι του ελβετικού φράγκου. Το ελβετικό νόμισμα ενισχύεται ξανά, καθώς σε περιόδους πολεμικής αναταραχής θεωρείται ασφαλέστερο καταφύγιο, όπως έχει συμβεί πολλές φορές στο παρελθόν.

Μέσα στις πρώτες επτά ημέρες από την έναρξη της ρύθμισης, υποβλήθηκαν πάνω από 3.000 αιτήσεις, ενώ πλέον ο αριθμός έχει ξεπεράσει τις 5.700, γεγονός που καταδεικνύει αυξημένο ενδιαφέρον. Σύμφωνα με στοιχεία της Γενικής Γραμματείας Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, 376 δανειολήπτες έχουν ήδη λάβει βεβαίωση κατάταξης. Από αυτούς, 107 νοικοκυριά εντάχθηκαν στην Κατηγορία 1 (πλέον ευάλωτοι, με 59 άτομα με αναπηρίες), εξασφαλίζοντας «κούρεμα» 50% στην ισοτιμία μετατροπής και σταθερό επιτόκιο 2,30%. 33 νοικοκυριά ανήκουν στην Κατηγορία 2, με «κούρεμα» 30% και επιτόκιο 2,5%. Άλλα 33 νοικοκυριά στην Κατηγορία 3, με μείωση 20% στην ισοτιμία και επιτόκιο 2,70%. Τέλος, 192 νοικοκυριά με υψηλότερα εισοδήματα (Κατηγορία 4) ωφελούνται με μείωση 15% και επιτόκιο 2,90%.

Παρόλα αυτά, η πλειονότητα των δανειοληπτών δεν έχει ακόμη προχωρήσει στη διαδικασία. Αν το έκαναν σήμερα, στο παράδειγμα για οφειλή 100.000 CHF, η οφειλή μετά τη μετατροπή έχει ήδη επιβαρυνθεί έως και 832 ευρώ, ανάλογα με την οικονομική κατάσταση του οφειλέτη. Όπως φαίνεται, όσο μικρότερο είναι το ποσοστό προστασίας (κούρεμα) στην ισοτιμία που προσφέρει η ρύθμιση, τόσο μεγαλύτερη αποδεικνύεται η απώλεια σε σύγκριση με όσους κινήθηκαν νωρίτερα. Αυτό σημαίνει ότι το όφελος, ενώ θεωρητικά δεν μειώνεται, στην πράξη «ψαλιδίζεται» ήδη σε πραγματικά ευρώ, ιδιαίτερα για δανειολήπτες με υψηλότερο εισόδημα, καταθέσεις και ακίνητη περιουσία που τους κατατάσσουν σε ανώτερες κατηγορίες.