Η «αγορά» χρόνου για πρόωρη σύνταξη: Πώς τα πλασματικά έτη αλλάζουν το παιχνίδι
Ολοένα και περισσότεροι ασφαλισμένοι επιλέγουν την αναγνώριση πλασματικών ετών για να αποχωρήσουν νωρίτερα, με το κόστος και τις δυνατότητες να ποικίλλουν.
Η συνταξιοδοτική στρατηγική υφίσταται αθόρυβες αλλά σημαντικές αλλαγές, καθώς οι ασφαλισμένοι στρέφονται ολοένα και περισσότερο στην «αγορά χρόνου» για να επιταχύνουν την έξοδό τους από την αγορά εργασίας. Η αξιοποίηση των πλασματικών ετών έχει αναδειχθεί σε κορυφαία επιλογή, ιδιαίτερα για όσους επιθυμούν να λάβουν πλήρη σύνταξη στα 62 τους έτη.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στατιστικά στοιχεία, περίπου 8 στους 10 ασφαλισμένους που υποβάλλουν αίτηση για πλήρη σύνταξη στα 62, επιλέγουν την αναγνώριση πλασματικού χρόνου ασφάλισης. Ο μέσος όρος των ετών που αναγνωρίζονται κυμαίνεται από 3 έως 4, με το αντίστοιχο μηνιαίο κόστος εξαγοράς να ανέρχεται σε περίπου 220 ευρώ.
Στον δημόσιο τομέα, το εύρος των δυνατοτήτων είναι μεγαλύτερο. Οι δικαιούχοι έχουν τη δυνατότητα να αναγνωρίσουν από 4 έως 7 έτη, με την προσθήκη επιπλέον 5 ετών λόγω τέκνων, ανεβάζοντας τον συνολικό πλασματικό χρόνο που μπορεί να εξαγοραστεί έως και τα 12 έτη.
**Ποιοι χρόνοι αναγνωρίζονται και υπό ποιες προϋποθέσεις;**
Για τους ασφαλισμένους που θεμελιώνουν δικαίωμα έως το τέλος του 2010, είναι εφικτή η αναγνώριση διαφόρων τύπων χρόνου, όπως η στρατιωτική θητεία, η εκπαιδευτική άδεια (έως 5 έτη), η γονική άδεια και ο χρόνος που αφορά τα τέκνα.
Από το 2011 και έπειτα, το σύστημα διευρύνεται. Οι πλασματικοί χρόνοι συνυπολογίζονται τόσο για τη συμπλήρωση της 25ετίας όσο και για τον συνολικό χρόνο ασφάλισης. Στον δημόσιο τομέα, περιλαμβάνονται η στρατιωτική θητεία στο σύνολό της, τα έτη σπουδών, η εκπαιδευτική άδεια (έως 2 έτη), καθώς και ο χρόνος που αφορά τα παιδιά (έως 5 έτη, με συγκεκριμένη κατανομή ανά παιδί). Επιπλέον, αναγνωρίζεται ο χρόνος άδειας άνευ αποδοχών για ανατροφή παιδιών έως 6 ετών.
**Όροι και τρόπος εξαγοράς**
Οι ασφαλισμένοι μπορούν να υποβάλουν μία ή περισσότερες αιτήσεις για την εξαγορά πλασματικού χρόνου, εφόσον δεν υπερβαίνουν τα προβλεπόμενα όρια. Σε περίπτωση μη καταβολής του οφειλόμενου ποσού, ο αντίστοιχος χρόνος δεν προσμετράται. Αντίστοιχα, η μερική πληρωμή οδηγεί στην αναγνώριση ενός αντίστοιχου μέρους του χρόνου.
Ένα σημαντικό κίνητρο παρέχεται σε όσους επιλέξουν την εφάπαξ εξόφληση, καθώς προβλέπεται έκπτωση 2% για κάθε έτος που αναγνωρίζεται.
**Ειδικές διατάξεις για τους ένστολους**
Για τους ένστολους, το θεσμικό πλαίσιο περιλαμβάνει πρόσθετες δυνατότητες. Αυτές περιλαμβάνουν την αναγνώριση της στρατιωτικής θητείας, των ετών σπουδών, καθώς και την προσαύξηση τριών ετών για συγκεκριμένες κατηγορίες. Παράλληλα, υπό προϋποθέσεις, υπάρχει η δυνατότητα διπλού υπολογισμού του χρόνου υπηρεσίας έως 5 έτη.
Μέσω του νόμου 4997/2022, η δυνατότητα διπλής αναγνώρισης χρόνου επεκτάθηκε σε περισσότερες υπηρεσίες και σε ένα ευρύτερο φάσμα δικαιούχων, ενισχύοντας ουσιαστικά αυτό το εργαλείο για τη θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος.
**Το κόστος εξαγοράς**
Το ύψος της εξαγοράς εξαρτάται από το έτος υποβολής της αίτησης. Για αιτήσεις που υποβάλλονται από το 2020 και μετά, το κόστος ανέρχεται στο 20% των τακτικών αποδοχών. Για προηγούμενα έτη, τα ποσοστά κυμαίνονται από 6,67% έως 16,67%.
Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η εξαγορά πλασματικών ετών δεν συνδέεται αποκλειστικά με τη θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος. Μπορεί επίσης να αξιοποιηθεί για την αύξηση του ύψους της σύνταξης, ακόμη και σε περιπτώσεις όπου οι προϋποθέσεις έχουν ήδη κατοχυρωθεί. Στο Δημόσιο, επιπλέον, προβλέπεται η αξιοποίηση πλασματικών χρόνων και σε περιπτώσεις συντάξεων ανικανότητας, διευρύνοντας περαιτέρω το πεδίο εφαρμογής.