Ευρωπαϊκή Επιτροπή: Αυστηρά μηνύματα για τη δημοσιονομική χαλάρωση – “Όχι” στη ρήτρα διαφυγής εκτός σοβαρής κρίσης

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με νέο έγγραφό της, θέτει αυστηρά όρια σχετικά με τη χρήση της ρήτρας διαφυγής, ξεκαθαρίζοντας ότι δεν θεωρείται ενδεδειγμένη στην παρούσα φάση. Η ενεργοποίησή της, είτε σε ευρωπαϊκό είτε σε εθνικό επίπεδο, μπορεί να εξεταστεί μόνο σε περίπτωση σοβαρής οικονομικής ύφεσης στην Ευρωζώνη ή στο σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτή η θέση της Κομισιόν έρχεται παρά τους αυξημένους κινδύνους για τις οικονομικές προοπτικές, οι οποίοι έχουν προκύψει τις τελευταίες εβδομάδες, ιδιαίτερα λόγω των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή και των προκλήσεων που θέτει το ενεργειακό κόστος.
Στο έγγραφο, που εκδόθηκε με αφορμή το έκτακτο Eurogroup, τονίζεται η ανάγκη κάθε δημοσιονομικό μέτρο να παραμένει συμβατό με τις πορείες αύξησης των καθαρών δαπανών, όπως αυτές έχουν συσταθεί από το Συμβούλιο. Παρόλο που η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μπορεί να συστήσει την ενεργοποίηση της Γενικής Ρήτρας Διαφυγής (GEC) του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης, η οποία επιτρέπει στα κράτη-μέλη να παρεκκλίνουν από την πορεία των καθαρών δαπανών τους, η προϋπόθεση για σοβαρή οικονομική ύφεση παραμένει αδιαπραγμάτευτη.
Σημειώνεται ότι, ενώ οι κίνδυνοι για την οικονομία της Ένωσης έχουν αυξηθεί, δεν μπορεί να διαπιστωθεί ότι η προϋπόθεση για σοβαρή ύφεση έχει εκπληρωθεί ή αναμένεται να εκπληρωθεί άμεσα. Επιπλέον, η Εθνική Ρήτρα Διαφυγής (NEC) έχει ήδη ενεργοποιηθεί για ορισμένα κράτη-μέλη όσον αφορά τις αμυντικές δαπάνες. Ωστόσο, η ενεργοποίηση τόσο της GEC όσο και της NEC εξαρτάται από τη μη άσκηση κινδύνου στη μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική βιωσιμότητα, κάτι που η Επιτροπή οφείλει να αξιολογήσει.
Σχετικά με τα μέτρα ενεργειακής στήριξης, η Επιτροπή επισημαίνει ότι, κατά κανόνα, δεν μπορούν να χαρακτηριστούν ως εφάπαξ, καθώς πρέπει να είναι εκ φύσεως προσωρινά. Η αξιολόγηση λαμβάνει υπόψη τον έλεγχο που ασκεί η κυβέρνηση και τον κίνδυνο δημιουργίας ακατάλληλων κινήτρων. Η πρόσφατη εμπειρία έχει δείξει ότι τα μέτρα ενεργειακής στήριξης, ακόμη και αν αρχικά εισάγονται ως προσωρινά, συχνά παραμένουν σε ισχύ για μεγάλο διάστημα ή γίνονται μόνιμα. Για τους λόγους αυτούς, τα μέτρα ενεργειακής στήριξης που υιοθετήθηκαν το 2021 και κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19 δεν ταξινομήθηκαν ως εφάπαξ.