Κυβέρνηση έτοιμη για μέτρα στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων, παρά τις καθυστερήσεις της Ε.Ε.

Η Ελλάδα είναι έτοιμη να λάβει εθνικά μέτρα στήριξης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, ακόμη και πριν την ανακοίνωση ενός κοινού πλαισίου από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Αυτό δήλωσε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης μετά τη Σύνοδο Κορυφής στις Βρυξέλλες, τονίζοντας ότι οι αποφάσεις της Συνόδου αφήνουν περιθώρια ευελιξίας. “Η κυβέρνηση είναι έτοιμη, εντός των δημοσιονομικών δυνατοτήτων, να αντιμετωπίσει τις επιπτώσεις από τις αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων”, ανέφερε.

Σύμφωνα με πληροφορίες, το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών επεξεργάζεται ένα σχέδιο, στο πλαίσιο του νέου Προϋπολογισμού, το οποίο προβλέπει στοχευμένες παρεμβάσεις αρχικού ύψους τουλάχιστον 200 εκατομμυρίων ευρώ. Το μέτρο αυτό εστιάζει στην επιδότηση τύπου “fuel pass” για αγορά καυσίμων. Η υλοποίηση των μέτρων θα εξαρτηθεί από τη διεθνή κατάσταση και τις τιμές στην εγχώρια αγορά, με το ψυχολογικό όριο για ενεργοποίηση των μέτρων στα καύσιμα να θεωρείται τα 2,2 ευρώ/λίτρο βενζίνης, έναντι 1,98 ευρώ που κυμαίνεται κατά μέσον όρο.

Η Σύνοδος Κορυφής έχει ζητήσει από την Κομισιόν να παρουσιάσει “επειγόντως στοχευμένα μέτρα” για την άμεση παρέμβαση στις τιμές του ρεύματος, απορρίπτοντας όμως την επιδότηση κατανάλωσης. Για τα καύσιμα, η Ευρωπαϊκή Ένωση εμφανίζεται πιο διστακτική, αναβάλλοντας τις τελικές ρυθμίσεις για τον Ιούνιο, καθώς εξετάζει τα εργαλεία του 2022. Αυτό αφήνει ουσιαστικά τις εθνικές κυβερνήσεις να αντιμετωπίσουν το ενεργειακό σοκ με δικές τους δυνάμεις.

Για την Ελλάδα, το αρχικό “πακέτο” μέτρων για την αναχαίτιση των επιπτώσεων του πολέμου και τη στήριξη των νοικοκυριών εκτιμάται στα 200 εκατομμύρια ευρώ για τα καύσιμα. Προοπτικά, και υπό προϋποθέσεις, το ποσό αυτό μπορεί να ξεπεράσει το 1 δισεκατομμύριο ευρώ για το τρέχον έτος, ειδικά αν χρειαστεί να εφαρμοστούν επιδοτήσεις ρεύματος (Power Pass) και “επιταγές ακρίβειας” (Market Pass), οι οποίες θα υλοποιούνται σταδιακά.

Το μέτρο που αναμένεται να εφαρμοστεί άμεσα, ακόμη και αν υπάρξουν καθυστερήσεις στις αποφάσεις της Ε.Ε. για δημοσιονομική ευελιξία, αφορά τη χορήγηση επιδόματος “fuel pass”. Με βάση την εμπειρία του 2022, το επίδομα αναμένεται να κυμαίνεται από 30 έως 50 ευρώ μηνιαίως, χορηγούμενο μέσω αίτησης, σε τραπεζικό λογαριασμό (IBAN) ή ψηφιακή προπληρωμένη κάρτα, σε όσους πληρούν συγκεκριμένα εισοδηματικά κριτήρια.

Το μέτρο αυτό θα βαρύνει τον εθνικό προϋπολογισμό με 200 εκατομμύρια ευρώ, εφόσον εφαρμοστεί για δύο μήνες ή για όσο διαρκέσει η αναταραχή. Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, έχει αναφέρει ότι δύο μήνες θεωρούνται το ελάχιστο διάστημα για πιθανή επάνοδο της αγοράς στην προτέρα κατάσταση, σε περίπτωση αιφνίδιας λήξης του πολέμου.

Ως σημείο σύγκρισης, το “fuel pass” το 2022 κόστισε περίπου 300 εκατομμύρια ευρώ, αρχικά για τρεις μήνες και στη συνέχεια επεκτάθηκε για έξι. Συνολικά, τα μέτρα στήριξης εκείνης της περιόδου είχαν φτάσει το κόστος άνω των 800 εκατομμυρίων ευρώ.

Ένα κρίσιμο σημείο για τη λήψη άμεσων αποφάσεων από το οικονομικό επιτελείο είναι η επίτευξη της τιμής των 2,2 ευρώ/λίτρο για την αμόλυβδη πανελλαδικά, καθώς για δύο βασικούς λόγους. Πρώτον, στο ίδιο όριο ενεργοποιήθηκε το επίδομα “fuel pass” τον Απρίλιο του 2022, κατά την ενεργειακή κρίση μετά την εισβολή στην Ουκρανία. Δεύτερον, αρχές Απριλίου ξεκινά η πασχαλινή αγορά και η μεγάλη έξοδος των εκδρομέων. Με τιμές βενζίνης που φτάνουν έως και 2,5 ευρώ στην επαρχία, υπάρχει κίνδυνος περιορισμού ή ματαίωσης των εκδρομών, πλήττοντας τις προβλέψεις του Προϋπολογισμού για ανάπτυξη και εισπράξεις φόρων.

Ο φόβος επανάληψης παρόμοιων φαινομένων, όπως τα Χριστούγεννα, όπου οι αγροτικές κινητοποιήσεις επηρέασαν την αγοραστική κίνηση, είναι υπαρκτός. Τον περασμένο Δεκέμβριο, το Δημόσιο έχασε από εισπράξεις φόρων τον Ιανουάριο: 150 εκατομμύρια ευρώ από ΕΦΚ καυσίμων, 50 εκατομμύρια ευρώ από ΦΠΑ στις πωλήσεις καυσίμων, και 50 εκατομμύρια από ΦΠΑ λόγω μείωσης του τζίρου σε άλλους κλάδους (εστίαση, ξενοδοχεία, αγορές). Η συνολική ζημία για τον Προϋπολογισμό ανέρχεται έτσι σε 250 εκατομμύρια ευρώ.

Για πρώτη φορά μετά από τρία χρόνια υπερβάσεων στόχων, οι εισπράξεις φόρων στο πρώτο δίμηνο του έτους εμφανίζουν υστέρηση. Αν το φαινόμενο επαναληφθεί και το Πάσχα, η “τρύπα” στα δημόσια έσοδα μπορεί να φτάσει τα 200 εκατομμύρια ευρώ, ποσό σχεδόν ισοδύναμο με το κόστος του σχεδιαζόμενου πακέτου στήριξης.

Παρά τις ελλείψεις, ο κρατικός προϋπολογισμός διαθέτει πλέον τη δυνατότητα να προσφέρει ανακούφιση και μέτρα στήριξης, αντί για περικοπές και λιτότητα. Συγκεκριμένα, η κυβέρνηση είναι διατεθειμένη να “θυσιάσει” μέρος του πρωτογενούς πλεονάσματος (που είχε προβλεφθεί στο 2,8% του ΑΕΠ) για τα έκτακτα μέτρα, μειώνοντάς το στο 2,7% ή 7 δισεκατομμύρια ευρώ, κάτι που δεν δημιουργεί πρόβλημα.

Επιπλέον, στον κρατικό προϋπολογισμό του 2026 έχει προβλεφθεί αποθεματικό 1,25 δισεκατομμυρίων ευρώ για έκτακτες καταστάσεις. Αν δεν ανακύψουν τέτοια φαινόμενα έως το τέλος του έτους, μέρος του ποσού θα παραμείνει στα κρατικά ταμεία. Εκτός από τα έκτακτα μέτρα, βρίσκονται σε εξέλιξη μόνιμες παροχές και φοροελαφρύνσεις που έχουν ενσωματωθεί στον Προϋπολογισμό και εφαρμόζονται από 1.1.2026. Η κυβέρνηση έχει εξασφαλίσει επίσης επιπλέον χώρο 800 εκατομμυρίων ευρώ για νέες μόνιμες παροχές, τις οποίες ο πρωθυπουργός θα ανακοινώσει στη ΔΕΘ και θα ξεκινήσουν από τα τέλη του 2026 και μετά.