Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και η επίδρασή του στην ελληνική οικονομία

Ο αντίκτυπος του πολέμου στη Μέση Ανατολή στην ελληνική οικονομία, η σημασία της εξωστρέφειας και οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις, βρέθηκαν στο επίκεντρο της συζήτησης που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του 4ου Φόρουμ για την Ανατολική Μακεδονία και Θράκη. Το συνέδριο, που διεξάγεται στις 19 και 20 Μαρτίου 2026 στην Αλεξανδρούπολη, ολοκληρώνεται σήμερα, εστιάζοντας στην ανθεκτικότητα και την προσαρμογή της ελληνικής οικονομίας σε διεθνείς αναταραχές.

Ο Γενικός Γραμματέας Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων του Υπουργείου Εξωτερικών, Δημήτρης Σκάλκος, χαρακτήρισε τη δυσάρεστη κατάσταση στη Μέση Ανατολή ως μια συνθήκη που “δεν πρέπει να κινδυνολογούμε”. Σύμφωνα με εκτιμήσεις διεθνών οίκων, εφόσον η κρίση ολοκληρωθεί χωρίς μόνιμες επιπτώσεις στις αλυσίδες εφοδιασμού, “η κατάσταση είναι διαχειρίσιμη”. Ωστόσο, τόνισε ότι “η δυνητική ζημιά είναι η αβεβαιότητα, και αυτό είναι ανησυχητικό”. Η ελληνική εξωστρέφεια, όπως ανέφερε, απαιτεί στενή παρακολούθηση των εξελίξεων, καθώς έχουν ήδη παρατηρηθεί κάποιες αναβολές σε επιχειρηματικά σχέδια. Ο ίδιος υπογράμμισε ότι “η εξωστρέφεια και η καινοτομία είναι κλειδιά”, καθώς οι εξωστρεφείς οικονομίες παρουσιάζουν υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης και μεγαλύτερη ανθεκτικότητα. Επιπλέον, αναφέρθηκε στο μάθημα που ελήφθη από την πανδημία και την ενεργειακή κρίση του 2022, τονίζοντας τη σημασία της ανθεκτικότητας.

Ο Πρόεδρος του Συνδέσμου Εξαγωγέων (ΣΕΒΕ), Συμεών Διαμαντίδης, επεσήμανε ότι “ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή επηρεάζει τις εξαγωγές και την οικονομία”. Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι οι εξαγωγές προς χώρες του Κόλπου, οι οποίες ανέρχονται περίπου σε 700 εκατομμύρια ευρώ, “δεν μας επηρεάζουν ιδιαίτερα μέχρι στιγμής”. Όσον αφορά τις εξαγωγές προς το Ισραήλ, αυτές δεν έχουν επηρεαστεί. Ο κ. Διαμαντίδης υπενθύμισε ότι οι συνολικές εξαγωγές της χώρας ανέρχονται στα 100 δισεκατομμύρια ευρώ και προειδοποίησε ότι μια ενδεχόμενη μείωση του πλεονάσματος από τον τουρισμό μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση του ελλείμματος τρεχουσών συναλλαγών. “Μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν ακυρώσεις στον τουρισμό – υπάρχει, όμως, μια επιφυλακτικότητα”, σημείωσε, τονίζοντας την ανάγκη προβολής της Ελλάδας ως ασφαλούς προορισμού.

Αναφερόμενος στη σημασία της εξωστρέφειας, ο Πρόεδρος του ΣΕΒΕ υπογράμμισε ότι “στις εξαγωγές κάθε 4 μονάδες αύξησης σημαίνει 1 μονάδα αύξησης στο ΑΕΠ”. Ειδική μνεία έκανε στις περιφερειακές ανισότητες, σημειώνοντας ότι στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη “το ισοζύγιο είναι θετικό”, αλλά “πρέπει οι εξαγωγές να γίνουν περισσότερες”. Πρότεινε, επίσης, τη στήριξη επιχειρήσεων της περιοχής, συνδέοντάς την και με το δημογραφικό ζήτημα. Τέλος, αναφέρθηκε στο πρόβλημα εύρεσης προσωπικού, υποστηρίζοντας ότι οι επαγγελματικές ακαδημίες μπορούν να αποτελέσουν εργαλείο αντιμετώπισής του.

Ο Διευθυντής του Εργαστηρίου MaGBISE του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης, Δημήτρης Δημητρίου, εκτίμησε ότι “το κόστος του πολέμου θα ανέλθει στα 3 δισεκατομμύρια ευρώ για την εθνική οικονομία”, σημειώνοντας ότι οι επιπτώσεις θα γίνουν αισθητές “στον κύκλο του έτους”. Αναφέρθηκε, επίσης, σε συνεργασίες έρευνας και ανάπτυξης (R&D) του Δημοκριτείου με επιχειρήσεις, με έμφαση στη διεθνή τους διάσταση.

Ο Συντονιστής Γραφείου Βρυξελλών της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, Αντώνης Γραβάνης, τόνισε ότι “η εξωστρέφεια δεν αφορά μόνο την αύξηση των εξαγωγών, αλλά έναν βαθύτερο μετασχηματισμό της οικονομίας”. Η περιφέρεια, όπως ανέφερε, επιδιώκει ενεργό ρόλο σε ευρωπαϊκό επίπεδο και έχει ξεκινήσει πρωτοβουλία για τη δημιουργία συμμαχίας περιφερειών των ανατολικών συνόρων της ΕΕ, με στόχο τη διεκδίκηση πρόσθετων πόρων. “Η ασφάλεια της Ευρώπης βρίσκεται στα σύνορα”, υπογράμμισε, προσθέτοντας ότι η ΕΕ “πρέπει να βασίζεται στις περιφέρειες και στην περιφερειακή ανάπτυξη”. Ανέφερε, δε, ότι τα τελευταία δύο χρόνια η περιοχή έχει ενισχύσει σημαντικά την παρουσία της, καθιστώντας την “από τις πιο γνωστές σε περιφερειακό επίπεδο” στην Ευρώπη.

Ο Group Innovation & Sustainability Officer του Ομίλου Πλαστικά Θράκης, Στέλιος Κακουλίδης, επισήμανε ότι ο πόλεμος “επηρεάζει τα πάντα”, με την ελληνική βιομηχανία να αντιμετωπίζει υψηλό ενεργειακό κόστος και αυξημένα μεταφορικά. “Η προμήθεια πετρελαίου και φυσικού αερίου έχει γίνει πιο ακριβή”, ανέφερε, τονίζοντας ότι η ανθεκτικότητα των επιχειρήσεων συνδέεται άμεσα με τη διαφοροποίηση και την ύπαρξη εναλλακτικών. Προειδοποίησε ότι αν συνεχιστεί η κατάσταση “θα δούμε μεγάλες επιπτώσεις στην καθημερινή μας ζωή”, καθώς “η κρίση θα κάνει αυτό που κάνουν οι κρίσεις: θα καθαρίσει την αγορά”. Ο όμιλος, όπως τόνισε, έχει επενδύσει “100 εκατομμύρια στην περιοχή”, διατηρώντας εξωστρεφή στρατηγική, με “88% του τζίρου εκτός Ελλάδας”.

Ο κ. Κακουλίδης αναφέρθηκε επίσης στην είσοδο της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI) στον χώρο της εργασίας, τονίζοντας ότι “όποιος δεν το καταλάβει και δεν ενστερνιστεί αυτή τη διαδικασία, θα έχει προβλήματα”. Σημείωσε ότι δημιουργούνται νέες αλυσίδες αξίας και “όλο αυτό θα αυξήσει τη ζήτηση της παραγωγής”. “Πρέπει να είμαστε προσεκτικοί και να δούμε πώς θα αξιοποιήσουμε την τεχνητή νοημοσύνη και τα δεδομένα”, κατέληξε.