Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή απειλεί με εκτόξευση τις τιμές τροφίμων παγκοσμίως

Η κλιμακούμενη σύρραξη στη Μέση Ανατολή εγείρει σοβαρές ανησυχίες για τις παγκόσμιες τιμές των τροφίμων, καθώς οι εμπορικές ροές μέσω του Στενού του Ορμούζ έχουν διαταραχθεί σημαντικά. Το Στενό του Ορμούζ δεν αποτελεί μόνο έναν ζωτικής σημασίας άξονα για τη μεταφορά πετρελαίου και φυσικού αερίου, αλλά και για τα λιπάσματα, αγαθά απαραίτητα για την παγκόσμια γεωργία. Αναλυτές εκτιμούν στο CNBC ότι οι διαταραχές αυτές ενδέχεται να οδηγήσουν σε αύξηση του κόστους γεωργίας, μείωση των αποδόσεων των καλλιεργειών και, τελικά, σε ακριβότερα τρόφιμα για τους καταναλωτές.

Η Διεθνής Υπηρεσία Πολιτικής Στρατηγικής (IFPRI) προειδοποιεί ότι η αύξηση του κόστους ενέργειας και των εισροών κινδυνεύει να αναζωπυρώσει τον παγκόσμιο πληθωρισμό τροφίμων, με τις λιανικές τιμές να έχουν ήδη επιστρέψει σε ιστορικά υψηλά επίπεδα σε πολλές χώρες. Ο Ρατζ Πατέλ, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Τέξας, τονίζει ότι οι διαταραχές στις προμήθειες λιπασμάτων λόγω της σύγκρουσης θα επιβαρύνουν περαιτέρω το παγκόσμιο σύστημα τροφίμων. «Το Στενό του Ορμούζ είναι ένα κρίσιμο σημείο για τα λιπάσματα», εξηγεί, καθώς χώρες όπως το Κατάρ, η Σαουδική Αραβία, το Ομάν και το Ιράν, που παράγουν σημαντικό μερίδιο της παγκόσμιας εμπορικής αγοράς ουρίας και φωσφορικών, εξάγουν μέσω αυτού του θαλάσσιου περάσματος.

Οι χώρες που εξαρτώνται από τις εισαγωγές τροφίμων, καθώς και εκείνες που βασίζονται στα εισαγόμενα λιπάσματα, αναμένεται να δουν αύξηση των τιμών εντός εβδομάδων, ιδίως κατά τις κρίσιμες περιόδους σποράς. Οι χώρες του Κόλπου, όπως το Κατάρ, το Μπαχρέιν, το Κουβέιτ και η Σαουδική Αραβία, είναι από τις πρώτες που θα νιώσουν τις συνέπειες λόγω της ισχυρής εξάρτησής τους από τις θαλάσσιες εισαγωγές. Ωστόσο, οι επιπτώσεις θα είναι παγκόσμιες, επηρεάζοντας τις εξαγωγές προϊόντων ευρείας κατανάλωσης.

Ιδιαίτερα ευάλωτη αναδεικνύεται η Υποσαχάρια Αφρική, όπου οι αγρότες εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τα εισαγόμενα λιπάσματα και τα νοικοκυριά αφιερώνουν μεγάλο ποσοστό του εισοδήματός τους για τρόφιμα. Σχεδόν το 90% των λιπασμάτων που καταναλώνονται στην περιοχή εισάγονται. Καλλιέργειες που απαιτούν άζωτο, όπως το καλαμπόκι, κινδυνεύουν από ελλείψεις λιπασμάτων, αυξάνοντας τον κίνδυνο μειωμένων σοδειών και ακριβότερων τροφίμων.

Ανησυχία επικρατεί και στην Ασία, με χώρες όπως η Ινδία, το Μπαγκλαντές, η Ταϊλάνδη και η Ινδονησία να εξαρτώνται από τα εισαγόμενα λιπάσματα από τον Κόλπο. Μια παρατεταμένη διαταραχή θα επιβαρύνει τους αγρότες κατά τις κρίσιμες περιόδους σποράς.

Ο μεγαλύτερος αντίκτυπος στην παγκόσμια παραγωγή τροφίμων αναμένεται αν οι αγρότες μειώσουν τη χρήση λιπασμάτων λόγω των αυξημένων τιμών, οδηγώντας σε μείωση των αποδόσεων και αύξηση των τιμών των τροφίμων. Η Βραζιλία, κορυφαίος εξαγωγέας γεωργικών προϊόντων, ενδέχεται να αντιμετωπίσει αυξήσεις κόστους. Ακόμη και αν η παραγωγή παραμείνει σταθερή βραχυπρόθεσμα, η αύξηση του κόστους ενέργειας θα συμβάλει στον πληθωρισμό τροφίμων. Η ενέργεια είναι κρίσιμη σε όλη την αλυσίδα προμήθειας, από τη γεωργία και την παραγωγή λιπασμάτων μέχρι τη μεταφορά και την επεξεργασία. Όπως επισημαίνει ο Τζόζεφ Γκλάουμπερ, η ενέργεια αποτελεί μεγάλο ποσοστό του συνολικού κόστους των τροφίμων στο λιανικό εμπόριο. Το μέγεθος του σοκ στις τιμές θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια των διαταραχών στις ναυτιλιακές μεταφορές, σύμφωνα με τον Κρις Μπάρετ του Πανεπιστημίου Cornell.