Οι υπουργοί Οικονομικών της Ευρωζώνης σε έκτακτη σύσκεψη στις Βρυξέλλες εν μέσω κλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή

Με την κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή να βρίσκεται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος και την τιμή του Brent να έχει ήδη ξεπεράσει τα 118 δολάρια το βαρέλι, εξαιτίας του πολέμου στο Ιράν και των διαταραχών στα Στενά του Ορμούζ, οι υπουργοί Οικονομικών της Ευρωζώνης συναντώνται τη Δευτέρα το απόγευμα στις Βρυξέλλες, υπό την προεδρία του Κυριάκου Πιερρακάκη. Λίγες ώρες νωρίτερα, το μεσημέρι της ίδιας ημέρας, το G7 θα συνεδριάσει μέσω τηλεδιάσκεψης, με τον Έλληνα υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών να συμμετέχει εκπροσωπώντας την ΕΕ ως πρόεδρος του Eurogroup. Στην ατζέντα, οι εξελίξεις στο Ιράν και ο κίνδυνος μιας νέας ενεργειακής, αλλά και ευρύτερης, κρίσης στην παγκόσμια οικονομία, με στόχο την αποστολή ενός συντονισμένου μηνύματος στις αγορές.

Παρόλο που η κρίση στον Περσικό Κόλπο δεν αποτελεί επίσημο θέμα στην ημερήσια διάταξη του Eurogroup, κυριαρχεί και επισκιάζει όλες τις άλλες συζητήσεις. Οι ευρωπαίοι υπουργοί βλέπουν τους προϋπολογισμούς τους να δέχονται πιέσεις, καθώς οι παραδοχές για τις τιμές ενέργειας, στις οποίες βασίστηκαν τα φετινά δημοσιονομικά σχέδια, αμφισβητούνται καθημερινά στις διεθνείς αγορές. Η απόσταση από το «όριο συναγερμού» των 100 δολαρίων βαίνει συνεχώς μειούμενη.

Στα «στενά του Ορμούζ» οι προϋπολογισμοί: Στην ουσία, το Eurogroup της Δευτέρας θα καταγράψει τις επιπτώσεις της κρίσης που ξέσπασε στον Περσικό Κόλπο, θέτοντας στο τραπέζι συζητήσεις για μέτρα προστασίας, είτε σε εθνικό είτε σε πανευρωπαϊκό επίπεδο. Το ενδεχόμενο κλεισίματος ή σημαντικής παρεμπόδισης του διεθνούς εμπορίου μέσω των Στενών του Ορμούζ απειλεί έως και το 15% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου. Αυτό τροφοδοτεί σενάρια για περαιτέρω άνοδο των τιμών, ενδεχομένως έως τα 140 ή 150 δολάρια το βαρέλι, εάν η κρίση παραταθεί. Στη σύσκεψη των Βρυξελλών, εκτός από την τρέχουσα άνοδο των τιμών, θα εξεταστεί και ο κίνδυνος δευτερογενών επιπτώσεων, όπως η αύξηση του κόστους μεταφορών και ναύλων, καθώς και οι πιέσεις στον πρωτογενή τομέα λόγω της αύξησης της τιμής των λιπασμάτων και των αγροτικών εφοδίων που διακινούνται από την περιοχή.

Οι τεχνικές υπηρεσίες της Κομισιόν έχουν ήδη προειδοποιήσει ότι ένα παρατεταμένο σοκ στις τιμές ενέργειας μπορεί να επιβραδύνει την ήδη αδύναμη ευρωπαϊκή ανάπτυξη (μόλις 0,2% στη Γερμανία το 2025) και να ενισχύσει τον πληθωρισμό. Αυτό δημιουργεί επιπλέον πίεση στις κυβερνήσεις, οι οποίες καλούνται να επιλέξουν μεταξύ της διάθεσης δημοσιονομικού χώρου για νέα μέτρα στήριξης και του πολιτικού κόστους της αφαγής μέτρων.

Φωτιά στο «καλάθι», φρένο και στα επιτόκια: Πέρα από το κόστος καυσίμων και ηλεκτρικής ενέργειας, η συζήτηση επεκτείνεται άμεσα στο «καλάθι» του καταναλωτή. Οι τιμές τροφίμων ήδη παρουσιάζουν αξιόλογη αύξηση, ενώ ένα νέο κύμα εισαγόμενου πληθωρισμού θα μπορούσε να επιδεινώσει περαιτέρω την κατάσταση. Σε αυτό το πλαίσιο, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) αντιμετωπίζει το δίλημμα διατήρησης υψηλών επιτοκίων για την καταπολέμηση του πληθωρισμού ή την αποδοχή μιας ελεγχόμενης αύξησης των τιμών, προκειμένου να μην επιβαρυνθούν περαιτέρω δανειολήπτες και επιχειρήσεις. Για χώρες με υψηλό ιδιωτικό χρέος και κυμαινόμενα επιτόκια στεγαστικών δανείων, όπως η Ελλάδα, κάθε καθυστέρηση στις μειώσεις επιτοκίων μεταφράζεται σε πραγματικό κόστος για τα νοικοκυριά.

Την ίδια στιγμή, οι κυβερνήσεις γνωρίζουν ότι, εάν δεν υπάρξει συμφωνία για συντονισμένη πανευρωπαϊκή δράση, νέα οριζόντια μέτρα θα δοκιμάσουν την αξιοπιστία τους έναντι των ευρωπαϊκών κανόνων, ιδίως μετά την επαναφορά της δημοσιονομικής πειθαρχίας. Σε κάθε περίπτωση, η ενεργοποίησή τους δεν αναμένεται πριν τον Απρίλιο, και μόνο αφού διαπιστωθεί η μόνιμη ή παροδική φύση των αυξήσεων.

Το Brent «πατάει» στα 118 δολάρια: Η Δευτέρα λειτουργεί ως προθάλαμος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 19ης Μαρτίου, όπου οι ηγέτες της ΕΕ θα κληθούν να διαμορφώσουν κοινή στάση απέναντι στην κρίση, σε οικονομικό και γεωπολιτικό επίπεδο. Ο Κυριάκος Πιερρακάκης, ως πρόεδρος του Eurogroup, αναλαμβάνει συντονιστικό ρόλο, όχι μόνο μεταξύ των υπουργών Οικονομικών, αλλά και ως γέφυρα προς διεθνή φόρα όπως το G7, το ΔΝΤ και η Παγκόσμια Τράπεζα.

Για την ελληνική πλευρά, το διακύβευμα είναι διπλό: αφενός η προστασία του εθνικού προϋπολογισμού, ο οποίος βασίστηκε σε υποθέσεις χαμηλότερων τιμών ενέργειας (στα 62 δολάρια το βαρέλι), και αφετέρου η αξιοποίηση του θεσμικού ρόλου του προέδρου του Eurogroup για την προώθηση μιας πιο ευέλικτης και άμεσης ευρωπαϊκής απάντησης στην κρίση. Όσο το πετρέλαιο παραμένει πάνω από τα 100 δολάρια και οι ναυτιλιακές ροές στον Περσικό Κόλπο υπό απειλή, η ευρωπαϊκή οικονομία θα συνεχίσει να ισορροπεί σε τεντωμένο σχοινί, με τις αποφάσεις των επόμενων εβδομάδων να κρίνουν εάν πρόκειται για έναν ακόμη προσωρινό κραδασμό ή για την αρχή μιας νέας ενεργειακής καταιγίδας.