Στενά του Ορμούζ: Το κρίσιμο πέρασμα που απειλεί την παγκόσμια οικονομία

Τα Στενά του Ορμούζ, που μέχρι πρότινος ήταν απλώς ένας ζωτικής σημασίας θαλάσσιος δίαυλος, έχουν μετατραπεί σε ένα επικίνδυνο «στενό πέρασμα», ικανό να στραγγαλίσει την παγκόσμια οικονομία. Οι συγκρούσεις μεταξύ Ιράν, Ισραήλ και Ηνωμένων Πολιτειών, που έχουν οδηγήσει σε φωτιές σε ενεργειακές εγκαταστάσεις, έχουν βυθίσει τις διεθνείς αγορές σε ένα ισχυρό σοκ στην προσφορά ενέργειας. Οι επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια και υποδομές έχουν διαταράξει τη ροή πετρελαίου και φυσικού αερίου, καθιστώντας ασφαλείς ναυτιλιακές διαδρομές επικίνδυνες ζώνες.

Οι επιπτώσεις δεν άργησαν να γίνουν αισθητές. Οι τιμές του πετρελαίου Brent ξεπέρασαν τα 85 δολάρια το βαρέλι, με προειδοποιήσεις για περαιτέρω άνοδο προς τα 100 δολάρια αν η ναυτική εμπλοκή παραταθεί. Στην Ευρώπη, οι τιμές του φυσικού αερίου εκτοξεύθηκαν κατά 70% σε δύο ημέρες, με το συμβόλαιο αναφοράς του ολλανδικού κόμβου να αγγίζει τα 57,50 ευρώ ανά μεγαβατώρα, επίπεδο που δεν είχε παρατηρηθεί εδώ και πάνω από έναν χρόνο. Αναλυτές της ANZ κάνουν λόγο για τη «μεγαλύτερη απειλή για τις παγκόσμιες αγορές φυσικού αερίου από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022». Η Ευρώπη, που ήδη αντιμετωπίζει χαμηλά αποθέματα, καλείται πλέον να ανταγωνιστεί την Ασία για περιορισμένα φορτία LNG, ενώ οι προμήθειες από τις ΗΠΑ δύσκολα καλύπτουν το κενό από πιθανές διαταραχές στις εξαγωγές του Κατάρ.

Σε μια προσπάθεια να μετριάσει τις πιέσεις, η Saudi Aramco, της οποίας ένα μεγάλο διυλιστήριο δέχθηκε επιθέσεις, αναδιευθύνει τις εξαγωγές αργού πετρελαίου μακριά από τα Στενά του Ορμούζ, φορτώνοντας φορτία από το λιμάνι της Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα μέσω του αγωγού Petroline. Παράλληλα, στρατιωτικά πλήγματα στο βιομηχανικό συγκρότημα Ras Laffan του Κατάρ έχουν προκαλέσει σοβαρές διαταραχές στην παραγωγή φυσικού αερίου και σε βασικές βιομηχανίες, όπως η παραγωγή ουρίας, πολυμερών, μεθανόλης και αλουμινίου. Η εταιρεία Qatalum, κοινοπραξία QatarEnergy και Norsk Hydro, αντιμετωπίζει τον κίνδυνο παύσης λειτουργίας των φούρνων παραγωγής αλουμινίου, με τεράστιο κόστος επανεκκίνησης. Η τιμή του αλουμινίου στο Λονδίνο αυξήθηκε κατά 3,8%, φτάνοντας τα 3.250 δολάρια ανά τόνο.

Η κρίση επεκτείνεται και σε προβλήματα λιμενικών υποδομών, όπως στο Fujairah των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και στο Duqm του Ομάν, επιδεινώνοντας την κατάσταση. Οι βιομηχανίες αντιμετωπίζουν ελλείψεις πρώτων υλών και σοβαρά προβλήματα στις μεταφορές, λόγω έλλειψης δεξαμενόπλοιων και της ουσιαστικής παύσης της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ. Ο ναυτιλιακός κλάδος βιώνει πρωτοφανείς πιέσεις, με τους ναύλους για υπερδεξαμενόπλοια VLCC να εκτινάσσονται σε ιστορικά υψηλά, ξεπερνώντας τα 423.000 δολάρια την ημέρα. Οι απειλές του Ιράν έχουν παραλύσει τη ναυτιλιακή δραστηριότητα, ενώ οι ημερήσιοι ναύλοι για πλοία LNG έχουν αυξηθεί πάνω από 40%. Η Wood Mackenzie προβλέπει ότι οι ναύλοι spot μπορεί να ξεπεράσουν τα 100.000 δολάρια ημερησίως, λόγω έλλειψης διαθέσιμων πλοίων. Η Hyundai Glovis ενεργοποιεί σχέδια έκτακτης ανάγκης, ενώ η Cosco Shipping ανέστειλε κρατήσεις για δρομολόγια προς τη Μέση Ανατολή. Αυτές οι εξελίξεις επισημαίνουν μια αυξανόμενη κρίση στις εφοδιαστικές αλυσίδες, απειλώντας την παγκόσμια εμπορική ροή.

Οι επιπτώσεις είναι αισθητές και στις χρηματοπιστωτικές αγορές. Ο δείκτης MSCI Asia Pacific (εκτός Ιαπωνίας) υποχώρησε κατά 4%, ο δείκτης της Νότιας Κορέας κατά 12% και ο ιαπωνικός δείκτης κατά 3%. Οι ευρωαγορές, ωστόσο, εμφάνισαν αντίδραση, στηριζόμενες σε εταιρικά κέρδη, αγορές ομολόγων και ράλι στον τομέα ενέργειας. Μεγάλοι διεθνείς οίκοι εκτιμούν ότι ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή προκαλεί βραχυπρόθεσμη μεταβλητότητα, αλλά δεν αποτελεί συστημικό σοκ, εκτός αν υπάρξει παρατεταμένη διακοπή της ενέργειας μέσω των Στενών του Ορμούζ. Η JP Morgan εκτιμά περιορισμένη άμεση επίδραση στα εταιρικά κέρδη και τις τράπεζες, ενώ η Citi προειδοποιεί για βαθιές και μακροχρόνιες επιπτώσεις στις αγορές της Μέσης Ανατολής και Βόρειας Αφρικής. Η Barclays επισημαίνει την ανθεκτικότητα των αγορών, αλλά προειδοποιεί για το ρίσκο της διακοπής ναυσιπλοΐας και την άνοδο του πετρελαίου. Οίκοι όπως η Macquarie και η CLSA θεωρούν τις πτώσεις ευκαιρία αγοράς για μακροπρόθεσμους επενδυτές, παρόλο που επιχειρήσεις με έντονη δραστηριότητα στην περιοχή μπορεί να αντιμετωπίσουν καθυστερήσεις έργων και διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα.