Ο κλάδος αποσταγμάτων και η συμβολή του στην ελληνική οικονομία: Μια νέα μελέτη του ΙΟΒΕ

Η σημασία του κλάδου αποσταγμάτων για την ελληνική οικονομία, καθώς και τα πιθανά οφέλη από την αναθεώρηση του φορολογικού πλαισίου που τον διέπει, αναδεικνύονται σε νέα μελέτη του ΙΟΒΕ με τίτλο «Ο κλάδος αποσταγμάτων στην Ελλάδα: Συμβολή στην οικονομία και προοπτικές».

Ο κλάδος παραγωγής και εμπορίας αποσταγμάτων αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εφοδιαστικής αλυσίδας, η οποία συνεισφέρει €2,1 δισ. στο ΑΕΠ της ελληνικής οικονομίας και υποστηρίζει 73,4 χιλ. θέσεις εργασίας πλήρους απασχόλησης (στοιχεία 2024). Στην κατηγορία των αποσταγμάτων περιλαμβάνονται όλα τα ποτά με τουλάχιστον 15 βαθμούς αιθυλικής αλκοόλης, όπως ουίσκι, βότκα, τζιν, ρούμι, τεκίλα, ούζο και τσίπουρο, τα οποία υπάγονται σε κοινό φορολογικό πλαίσιο.

Η εγχώρια παραγωγή αποσταγμάτων παρουσιάζει αυξητική τάση τα τελευταία έτη, φτάνοντας τα 56 εκατομμύρια λίτρα τελικού προϊόντος το 2024, σημειώνοντας αύξηση 4,9% σε σχέση με το 2023. Η παραγωγή αυτή επικεντρώνεται κυρίως στη Θεσσαλία, στο Βόρειο Αιγαίο και στην Ανατολική Μακεδονία & Θράκη, οι οποίες συγκεντρώνουν το 67% της συνολικής παραγωγής.

Αντίθετα, η καταγεγραμμένη κατανάλωση αποσταγμάτων έχει μειωθεί σημαντικά από το 2009, εξαιτίας της οικονομικής ύφεσης και των αυξήσεων στους ειδικούς φόρους κατανάλωσης (ΕΦΚ) και ΦΠΑ. Παρά την ανάκαμψη μετά την πανδημία, οι πωλήσεις αποσταγμάτων έχουν σταθεροποιηθεί περίπου στα 5,1 εκατομμύρια 9λιτρα κιβώτια την τριετία 2023-2025. Αυτό σημαίνει ότι οι πωλήσεις βρίσκονται στο 64% των επιπέδων του 2009, ενώ παρατηρείται και τάση υποκατάστασης λόγω διαφορετικών φορολογικών συνθηκών.

Σύμφωνα με τη μελέτη, η Ελλάδα εμφανίζει τον υψηλότερο συντελεστή ΕΦΚ αποσταγμάτων στην ΕΕ-27 (σε μονάδες ισοδυναμίας αγοραστικής δύναμης), υπερβαίνοντας διπλάσιο τον μέσο όρο γειτονικών και ανταγωνιστικών τουριστικά χωρών. Οι φόροι (ΕΦΚ και ΦΠΑ) αντιστοιχούν στο 55% της τελικής λιανικής τιμής ενός αποστάγματος. Αυτή η υψηλή φορολογική επιβάρυνση πλήττει την εγχώρια αγορά, ενισχύει το παράνομο εμπόριο και υπονομεύει την ανταγωνιστικότητα του τουριστικού προϊόντος.

Ο περιορισμός του παράνομου εμπορίου, μέσω της αναπροσαρμογής του φορολογικού πλαισίου και συντονισμένων ελέγχων, εκτιμάται ότι θα αποφέρει πολλαπλά οφέλη. Αυτά περιλαμβάνουν αύξηση φορολογικών εσόδων, βελτίωση της δημόσιας υγείας, ενίσχυση της βιωσιμότητας επιχειρήσεων και της απασχόλησης. Ενδεικτικά, την τριετία 2022-2024, η ΑΑΔΕ κατέσχεσε περίπου 500.000 λίτρα αλκοολούχων ποτών, γεγονός που υπογραμμίζει τη σοβαρότητα του προβλήματος.

Η μελέτη εξετάζει κατά πόσο η προσέγγιση της Ελλάδας στον ευρωπαϊκό μέσο όρο φορολόγησης των αποσταγμάτων μπορεί να βελτιώσει τη λειτουργία της αγοράς, να περιορίσει τις απώλειες δημοσίων εσόδων και να ενισχύσει τη συμβολή του κλάδου στην οικονομία. Συγκεκριμένα, εκτιμάται η επίδραση της μείωσης του ΕΦΚ από €2.548 σε €1.930 ανά 100 λίτρα αιθυλικής αλκοόλης. Αυτή η προσαρμογή δεν αναμένεται να αυξήσει σημαντικά την πραγματική κατανάλωση, αλλά εκτιμάται ότι θα διευκολύνει τη μετάβαση από το παράνομο στο νόμιμο εμπόριο.

Πιθανά οφέλη για την ελληνική οικονομία από τη μείωση του ΕΦΚ:
* Ενίσχυση υγιούς επιχειρηματικότητας και αύξηση πωλήσεων κατά 8,3%.
* Τόνωση εγχώριας παραγωγής, βελτίωση βιωσιμότητας επιχειρήσεων και δημιουργία νέων παραγωγικών μονάδων, με θετικό αντίκτυπο στην απασχόληση.
* Αύξηση του ΑΕΠ κατά περίπου €180 εκατομμύρια και δημιουργία 13.100 θέσεων πλήρους απασχόλησης.
* Διατήρηση ουδέτερου ή θετικού δημοσιονομικού ισοζυγίου, με αύξηση εσόδων (ΕΦΚ, ΦΠΑ, φόροι εισοδήματος) έως €2,4 εκατομμύρια.
* Μείωση της λιανικής τιμής πώλησης κατά 13,6%.
* Εξορθολογισμός του φορολογικού πλαισίου, ενισχύοντας την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων HORECA.