Προβληματισμός για πρόστιμα σε μηδενικές φορολογικές δηλώσεις

Ανησυχία επικρατεί στο οικονομικό επιτελείο της χώρας αναφορικά με το καθεστώς επιβολής προστίμων για εκπρόθεσμες φορολογικές δηλώσεις, από τις οποίες δεν προκύπτει καμία φορολογική οφειλή. Το ζήτημα έχει επανέλθει δυναμικά στο προσκήνιο, μετά από παρέμβαση της Διαρκούς Επιτροπής για την αρωγή της φορολογικής πολιτικής του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών. Η επιτροπή ζητά επανεξέταση των κυρώσεων που επιβάλλονται ακόμη και σε περιπτώσεις μηδενικών ή πιστωτικών δηλώσεων ΦΠΑ, καθώς τα πρόστιμα φθάνουν έως και τα 500 ευρώ ανά παράβαση, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις στην αγορά.

Η αρμόδια Επιτροπή, η οποία λειτουργεί ως θεσμοθετημένος δίαυλος επικοινωνίας μεταξύ του Υπουργείου και των κοινωνικών φορέων για φορολογικά θέματα, εκτιμά ότι η υφιστάμενη πρακτική παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας. Επισημαίνει ότι όταν μια δήλωση δεν οδηγεί σε καταβολή φόρου, η επιβολή υψηλής χρηματικής κύρωσης λόγω καθυστέρησης δεν συμβάλλει στην ενίσχυση της συμμόρφωσης ούτε εξυπηρετεί ουσιαστικά το δημόσιο συμφέρον.

Σύμφωνα με το ισχύον νομικό πλαίσιο, προβλέπεται πρόστιμο 250 ευρώ για επιχειρήσεις και επαγγελματίες που τηρούν απλογραφικά βιβλία και 500 ευρώ για όσους εφαρμόζουν διπλογραφικό σύστημα, ακόμη και αν η εκπρόθεσμη δήλωση ΦΠΑ είναι μηδενική ή οδηγεί σε επιστροφή φόρου. Για παράδειγμα, ένας επαγγελματίας που υποβάλλει με καθυστέρηση μηδενική αρχική δήλωση ΦΠΑ, επιβαρύνεται με 250 ευρώ, ενώ στην περίπτωση διπλογραφικών βιβλίων το ποσό αυξάνεται στα 500 ευρώ.

Αυτή η ρύθμιση έχει προκαλέσει σωρεία αντιδράσεων, με πολλές υποθέσεις να έχουν ήδη οδηγηθεί στη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών. Παράλληλα, δεκάδες επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν σοβαρές πρακτικές συνέπειες, καθώς η επιβολή αυτών των προστίμων ενδέχεται να επηρεάσει αρνητικά τη δυνατότητα έκδοσης φορολογικής ενημερότητας, ενός κρίσιμου στοιχείου για την πραγματοποίηση συναλλαγών και τη συμμετοχή σε δημόσιους διαγωνισμούς.

Υπό αυτό το πρίσμα, η Επιτροπή απέστειλε αναλυτικό υπόμνημα προς την πολιτική ηγεσία του Υπουργείου και τον Διοικητή της ΑΑΔΕ, ζητώντας την άμεση νομοθετική παρέμβαση. Ο κεντρικός άξονας της πρότασης είναι η αποκατάσταση της αναλογικότητας σε σχέση με το προηγούμενο καθεστώς, όπου για αντίστοιχες παραβάσεις τα πρόστιμα ήταν σημαντικά χαμηλότερα ή ακόμη και μηδενικά.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται επίσης στο ζήτημα της αναδρομικής εφαρμογής των αυξημένων προστίμων. Όπως τονίζεται, η επιβολή βαρύτερων κυρώσεων για παρελθούσες χρήσεις δημιουργεί προβλήματα στη νομική ασφάλεια και την προβλεψιμότητα των φορολογικών υποχρεώσεων, επηρεάζοντας δυσμενώς τον στρατηγικό προγραμματισμό επιχειρήσεων και επαγγελματιών.

Μεταξύ των προτεινόμενων αλλαγών περιλαμβάνεται η πλήρης απαλλαγή των μηδενικών και πιστωτικών δηλώσεων από την επιβολή προστίμου, η θέσπιση ανώτατου ορίου (πλαφόν) για περιπτώσεις πολλαπλών εκπρόθεσμων μηδενικών δηλώσεων, καθώς και η μη επιβολή κύρωσης όταν ο φόρος που προκύπτει δεν υπερβαίνει τα 100 ευρώ. Στόχος είναι η δημιουργία ενός δικαιότερου και πιο λειτουργικού φορολογικού πλαισίου, που θα ενισχύει τη συμμόρφωση χωρίς να επιβαρύνει δυσανάλογα την πραγματική οικονομία.