Ευρωομόλογα: Η μεγάλη μάχη του Γιάννη Στουρνάρα για την οικονομική ανθεκτικότητα της Ευρώπης
Ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος επιχειρηματολογεί υπέρ της έκδοσης κοινού χρέους, υπογραμμίζοντας την αναγκαιότητά του ενόψει διεθνών κρίσεων και αλλαγών.
Σε μια κρίσιμη στιγμή για την ευρωπαϊκή οικονομία, ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας, επαναφέρει στο προσκήνιο την ανάγκη έκδοσης ευρωομολόγων. Σε συνέντευξή του στο POLITICO, ο κ. Στουρνάρας υποστηρίζει ότι οι διεθνείς συσχετισμοί και τα διαθέσιμα επιχειρήματα συνηγορούν πλέον υπέρ αυτής της κίνησης.
Οι πολλαπλές κρίσεις που έχουν πλήξει την Ευρώπη, από τους εμπορικούς δασμούς των ΗΠΑ και τον πόλεμο στην Ουκρανία έως τις γεωπολιτικές εντάσεις με την Κίνα, έχουν οδηγήσει σε σημαντική αύξηση του δημόσιου χρέους των κρατών-μελών. Αυτή η κατάσταση περιορίζει την ικανότητα των κρατικών προϋπολογισμών να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά τις τρέχουσες και μελλοντικές προκλήσεις.
Ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος τόνισε ότι χωρίς κοινά ομόλογα για τη χρηματοδότηση κρίσιμων τομέων όπως η άμυνα, η πράσινη μετάβαση και οι στρατηγικές επενδύσεις, η οικονομία της ΕΕ κινδυνεύει να χάσει την ανταγωνιστικότητά της στη διεθνή σκηνή.
Είναι αξιοσημείωτο ότι ο κ. Στουρνάρας φαίνεται να έχει συμμάχους στην προσπάθειά του, καθώς η γερμανική και η ολλανδική κεντρική τράπεζα φαίνεται να έχουν μετατοπιστεί υπέρ της ιδέας, μετά την λήξη μιας 15ετούς διαμάχης εντός της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) σχετικά με τη δημιουργία ενός «κοινού ευρωπαϊκού, υψηλής ρευστότητας, ασφαλούς περιουσιακού στοιχείου αναφοράς για το σύνολο της ζώνης του ευρώ» – ουσιαστικά, ενός ευρωομολόγου.
Το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ έχει ήδη απευθύνει έκκληση για συνεργασία στους ηγέτες της ΕΕ, και, σύμφωνα με τον κ. Στουρνάρα, είναι πλέον η σειρά των κυβερνήσεων να δράσουν. «Το σημερινό διεθνές περιβάλλον αποτελεί κάλεσμα αφύπνισης προς τους Ευρωπαίους υπευθύνους χάραξης πολιτικής», δήλωσε ο κεντρικός τραπεζίτης, χαρακτηρίζοντας την πολιτική δυναμική ως «ελπιδοφόρα».
Παρόλα αυτά, η αισιοδοξία του προσκρούει στην αντίσταση του Γερμανού Καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς, ο οποίος απέρριψε την ιδέα στη σύνοδο κορυφής της ΕΕ. «Ανησυχώ», παραδέχτηκε ο κ. Στουρνάρας, «αλλά θα ήθελα να τους πείσω».
Ο κ. Στουρνάρας, παλαιότερος υποστηρικτής του μέτρου, υπενθύμισε τις δυσκολίες του παρελθόντος, όταν μαζί με τον Ιταλό συνάδελφό του ήταν σχεδόν οι μόνοι στο Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ που υποστήριζαν τα ευρωομόλογα. Τότε, η θέση τους συχνά αποδιδόταν στο εθνικό συμφέρον, καθώς Ελλάδα και Ιταλία θα επωφελούνταν περισσότερο. «Πριν από μερικά χρόνια, ήμασταν ένα, το πολύ δύο μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου που υποστηρίζαμε τα ευρωομόλογα», σημείωσε, προσθέτοντας ότι πλέον η σημασία τους έχει γίνει κατανοητή από όλους.
Η βελτίωση της οικονομικής κατάστασης των χωρών του ευρωπαϊκού Νότου, που κάποτε βρίσκονταν στα πρόθυρα της χρεοκοπίας, έχει συμβάλει στη μεταστροφή των απόψεων. Ακόμη και οι «διαφορές αποδόσεων» (spreads) μεταξύ Ελλάδας/Ιταλίας και Γερμανίας έχουν μειωθεί σημαντικά.
Το ισχυρότερο επιχείρημα, ωστόσο, προέρχεται από τους επενδυτές, οι οποίοι σηματοδοτούν ότι η έκδοση κοινού χρέους θα ωφελήσει ολόκληρη την Ευρώπη. «Το κρίσιμο ζήτημα είναι η έλλειψη επαρκών ασφαλών περιουσιακών στοιχείων», αναφέρουν σημαντικοί διαχειριστές περιουσιακών στοιχείων, υπογραμμίζοντας ότι αυτό είναι ακόμη σημαντικότερο και από το ποσοστό απόδοσης.
Η κοινή έκδοση θα πρέπει να εξυπηρετεί «σαφώς προσδιορισμένους κοινούς ευρωπαϊκούς σκοπούς», όπως η άμυνα, η πράσινη μετάβαση και η καινοτομία. Μια αγορά ασφαλών περιουσιακών στοιχείων σε ευρώ υψηλότερης ρευστότητας θα ενισχύσει την ελκυστικότητα της περιοχής για το παγκόσμιο κεφάλαιο, ιδίως καθώς η αξιοπιστία των περιουσιακών στοιχείων σε δολάριο ΗΠΑ τίθεται υπό επανεξέταση.
Ο κ. Στουρνάρας απέφυγε να δώσει συγκεκριμένο ποσό για το νέο χρέος, αλλά τόνισε την ανάγκη για σημαντικά ποσά τόσο βραχυπρόθεσμων όσο και μακροπρόθεσμων εκδόσεων.
Τέλος, ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος διευκρίνισε ότι τα ευρωομόλογα «δεν μπορούν να υποκαταστήσουν τα υγιή εθνικά δημοσιονομικά πλαίσια». Ωστόσο, επικαλέστηκε το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας ως επιτυχημένο παράδειγμα, όπου η χρηματοδότηση συνδέθηκε με σαφείς ευρωπαϊκούς στόχους και όρους, μειώνοντας τον ηθικό κίνδυνο και ενισχύοντας την αξιοπιστία.