Εθνικό Μητρώο Παροχών: Οργάνωση και διαφάνεια στα επιδόματα από το 2026

Από το 2026, το κράτος ετοιμάζεται να υλοποιήσει ένα από τα πιο φιλόδοξα διοικητικά εγχειρήματα των τελευταίων ετών: τη χαρτογράφηση, για πρώτη φορά, όλων των επιδομάτων και ενισχύσεων που χορηγούνται στους πολίτες, με έναν ενιαίο και αυτοματοποιημένο τρόπο. Το κεντρικό εργαλείο αυτής της προσπάθειας είναι το Εθνικό Μητρώο Παροχών και Ενισχύσεων, το οποίο φιλοδοξεί να επιφέρει τάξη σε ένα πεδίο που μέχρι σήμερα χαρακτηρίζεται από κατακερματισμό.

Το Εθνικό Μητρώο Παροχών, σχεδιασμένο να τεθεί σε πλήρη λειτουργία έως τον Ιούνιο του 2026, θα λειτουργεί ως η κεντρική ψηφιακή βάση όλων των κρατικών παροχών προς φυσικά πρόσωπα. Κάθε πολίτης θα διαθέτει έναν ενιαίο ψηφιακό φάκελο, μέσω του οποίου θα πραγματοποιούνται αυτόματες διασταυρώσεις εισοδημάτων, περιουσιακών στοιχείων και κοινωνικών κριτηρίων. Στόχος είναι η ακριβής αποτύπωση του ποιος λαμβάνει τι, πόσο και βάσει ποιας νομοθεσίας, ενώ ταυτόχρονα θα εντοπίζονται στρεβλώσεις που παραμένουν απαρατήρητες.

Η συγκέντρωση όλων των δεδομένων σε ένα ενιαίο σύστημα αναμένεται να αναδείξει περιπτώσεις επιδομάτων που χορηγούνται χωρίς να πληρούνται πλέον τα απαραίτητα κριτήρια, επικαλύψεις πολλαπλών παροχών στο ίδιο πρόσωπο, καθώς και λάθη ή παραλείψεις που οδηγούν δικαιούχους σε χαμηλότερα ποσά από αυτά που προβλέπονται.

Τον στρατηγικό συντονισμό του έργου έχει η Γενική Γραμματεία Δημοσιονομικής Πολιτικής του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, σε συνεργασία με το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους. Η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) έχει αναλάβει την τεχνική υλοποίηση και διαχείριση του συστήματος, και αυτή την περίοδο το έργο βρίσκεται στη φάση προετοιμασίας.

Το εύρος της πρωτοβουλίας υπογραμμίζει την πολυπλοκότητά της: το Μητρώο αφορά έως και 3,2 εκατομμύρια αιτήσεις επιδομάτων, με ετήσιο κόστος που ανέρχεται περίπου στα 13 δισεκατομμύρια ευρώ. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι δεν πρόκειται για ισάριθμους μοναδικούς δικαιούχους, καθώς ένας πολίτης μπορεί να λαμβάνει πολλαπλές παροχές, όπως επίδομα θέρμανσης και αγροτική ενίσχυση. Αυτή ακριβώς η πολλαπλότητα καθιστά επιτακτική την ανάγκη δημιουργίας μιας ενιαίας εικόνας.

Το σύστημα περιλαμβάνει παροχές από διάφορους φορείς: ο ΟΠΕΚΑ καλύπτει πάνω από 1,1 εκατομμύρια δικαιούχους, το επίδομα θέρμανσης συγκεντρώνει πάνω από 1 εκατομμύριο αιτήσεις, η ΔΥΠΑ επιδοτεί περίπου 248.000 ανέργους, και ο ΟΠΕΚΕΠΕ καταγράφει γύρω στις 640.000 αιτήσεις ενιαίας ενίσχυσης. Στην πιλοτική φάση έχουν ήδη ενταχθεί βασικές παροχές, όπως το επίδομα θέρμανσης, το επίδομα παιδιού, το επίδομα γέννησης, το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα, το επίδομα στέγασης, παροχές ανεργίας της ΔΥΠΑ και παροχές αναπηρίας. Η λίστα θα διευρύνεται σταδιακά.

Οι διασταυρώσεις αναμένεται να επιφέρουν αλλαγές στα ποσά που λαμβάνουν χιλιάδες δικαιούχοι, είτε αυξητικά είτε μειωτικά. Μικρές μεταβολές σε εισόδημα, οικογενειακή κατάσταση ή περιουσία που δεν δηλώνονται έγκαιρα μπορούν να επηρεάσουν την κλίμακα και το ύψος των επιδομάτων. Για πρώτη φορά, οι κανόνες σώρευσης παροχών θα εφαρμόζονται πλήρως, οδηγώντας συχνά σε επανυπολογισμό ή περιορισμό. Λάθη σε IBAN, ασυμφωνίες σε ΑΦΜ ή ΑΜΚΑ, ή ελλιπή δικαιολογητικά μπορεί να προκαλέσουν προσωρινές αναστολές. Ωστόσο, το Μητρώο δεν λειτουργεί αποκλειστικά ως μηχανισμός περιορισμού. Όπου διορθώνονται στοιχεία ή δηλώνονται σωστά μεταβολές που αυξάνουν την επιλεξιμότητα, τα ποσά μπορεί να ενισχυθούν. Η φιλοσοφία του συστήματος είναι η συνεπής εφαρμογή των κανόνων. Το κράτος επιχειρεί να επιφέρει τάξη σε ένα σύνθετο και πολιτικά ευαίσθητο πεδίο, με την πρόκληση να είναι η υλοποίησή του χωρίς κοινωνικούς κραδασμούς.