Κυκλώματα αχυρανθρώπων: Πώς αποκαλύφθηκε το δίκτυο των 380 εταιρειών

Η αποκάλυψη οργανωμένων δικτύων, αντί για μεμονωμένες περιπτώσεις, κατέστη δυνατή χάρη σε μια νέα μεθοδολογία ανάλυσης κινδύνου. Το σύστημα κατάφερε να «πιάσει» κυκλώματα αχυρανθρώπων, όχι μέσω ενός μεμονωμένου ελέγχου, αλλά μέσω της χαρτογράφησης των σχέσεων μεταξύ 380 εταιρειών και 205 φυσικών προσώπων. Όταν διευθύνσεις, διαχειριστές και μοτίβα διαδοχικών ΑΦΜ άρχισαν να επαναλαμβάνονται, ενεργοποιήθηκε ο αλγόριθμος Jaccard, ο οποίος μετρά την ομοιότητα μεταξύ επιχειρήσεων ως προς τα πρόσωπα και τα χαρακτηριστικά τους.

Η ανάλυση δεν περιορίστηκε στη διαπίστωση οφειλών, αλλά επέκτεινε την έρευνα στον βαθμό ομοιότητας των επιχειρήσεων με βάση τα πρόσωπα που τις διοικούσαν. Όταν δύο ή περισσότερες εταιρείες μοιράζονταν κοινά στοιχεία –όπως ίδια πρόσωπα, διευθύνσεις ή διαδοχική λειτουργία– ο βαθμός σύνδεσής τους αυξανόταν. Η επανάληψη αυτών των συνδέσεων σε μεγάλη κλίμακα οδήγησε στον εντοπισμό «συστάδων» επιχειρήσεων, δηλαδή οργανωμένων κυκλωμάτων.

Συνολικά, εντοπίστηκαν τρία διακριτά δίκτυα. Το πρώτο περιλάμβανε 87 εταιρείες με συνολικές οφειλές 11.396.587 ευρώ σε φόρους και 6.164.946 ευρώ στον ΕΦΚΑ. Το δεύτερο αφορούσε 61 εταιρείες με 1.790.875 ευρώ σε φόρους και 1.810.472 ευρώ σε ασφαλιστικές υποχρεώσεις. Το τρίτο δίκτυο αποτελούνταν από 45 εταιρείες, με 2.416.466 ευρώ φορολογικές και 1.030.120 ευρώ ασφαλιστικές οφειλές.

Κοινή δομή παρουσίαζαν όλες οι ομάδες: ταχεία δημιουργία εταιρειών, συσσώρευση υποχρεώσεων, αδρανοποίηση χωρίς σαφή διακοπή δραστηριότητας και άμεση εμφάνιση νέου νομικού προσώπου με παρόμοια δραστηριότητα. Ένα σημαντικό εύρημα ήταν η δυσχέρεια εξακρίβωσης της πραγματικής διοίκησης, με δηλωμένους εκπροσώπους που δεν μπορούσαν να ταυτοποιηθούν, εργαζομένους που λάμβαναν οδηγίες από άγνωστα πρόσωπα και εισπράξεις που παραδίδονταν σε τρίτους. Η διοίκηση στα χαρτιά δεν ταυτιζόταν με την πραγματική, με το νομικό πρόσωπο να λειτουργεί ως «κέλυφος» και τον πραγματικό έλεγχο να ασκείται από άτομα εκτός του επίσημου σχήματος.

Το επαναλαμβανόμενο μοτίβο διαδοχής δραστηριότητας, όπου μια εταιρεία με υψηλές οφειλές αδρανοποιούνταν και αντικαθίστατο από νέα με παρόμοια δραστηριότητα, στην ίδια διεύθυνση και με πρόσωπα που είχαν ήδη εμφανιστεί, ήταν επίσης κρίσιμο. Το σύστημα εντόπισε επίσης περιπτώσεις πολλαπλών εταιρειών με κοινά φυσικά πρόσωπα σε ρόλους διαχείρισης, δημιουργώντας ένα μη ορατό πλέγμα διασυνδέσεων.

Η προσέγγιση αυτή μετατρέπει τον έλεγχο από επιχείρηση προς επιχείρηση σε έλεγχο δικτύου, εξετάζοντας όχι μόνο αν μια εταιρεία χρωστά, αλλά αν ανήκει σε δομημένο σύστημα επαναλαμβανόμενης συμπεριφοράς. Το αποτέλεσμα είναι η ταυτοποίηση κυκλωμάτων πριν καν ολοκληρωθούν οι επιτόπιοι έλεγχοι, με τα δεδομένα να αποκαλύπτουν τη δομή και τις έρευνες να την επιβεβαιώνουν. Η νέα μεθοδολογία βασίζεται στη χαρτογράφηση σχέσεων και στην ανίχνευση επαναλαμβανόμενων μοτίβων διοίκησης, διευθύνσεων και διαδοχικών ΑΦΜ, αντί μόνο σε καταγγελίες ή δειγματοληπτικούς ελέγχους.