Δύο σενάρια για τη φορολόγηση των κρυπτονομισμάτων στην Ελλάδα

Η ελληνική κυβέρνηση βρίσκεται στο τελικό στάδιο επεξεργασίας δύο εναλλακτικών σεναρίων για τη φορολόγηση της υπεραξίας από κρυπτονομίσματα, ενώ παράλληλα προχωρά η διαδικασία αδειοδότησης των πλατφορμών crypto στην Ελλάδα και ο έλεγχος των συναλλαγών. Το νέο ρυθμιστικό πλαίσιο, το οποίο αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή σύντομα, στοχεύει στην άρση της αβεβαιότητας για τις επιχειρήσεις και τους Έλληνες επενδυτές που δραστηριοποιούνται στον χώρο των ψηφιακών νομισμάτων.

Σύμφωνα με πληροφορίες, εξετάζονται δύο βασικές προσεγγίσεις για την υπεραξία που προκύπτει από την αγοραπωλησία κρυπτονομισμάτων. Το πρώτο σενάριο προτείνει την επιβολή αυτοτελούς φόρου 15% επί της υπεραξίας, με την ολοκλήρωση της φορολογικής υποχρέωσης. Αυτή η προσέγγιση, που παραπέμπει σε άλλα επενδυτικά προϊόντα, προσφέρει σαφήνεια και προβλεψιμότητα. Το δεύτερο σενάριο, πιο ριζοσπαστικό, προτείνει την πλήρη φορολογική απαλλαγή της υπεραξίας, με σκοπό να δοθεί ισχυρό κίνητρο στους κατόχους crypto να δηλώσουν οικειοθελώς τα ψηφιακά τους περιουσιακά στοιχεία, ενισχύοντας τη διαφάνεια και περιορίζοντας την αδήλωτη δραστηριότητα. Η τελική απόφαση θα ληφθεί σε πολιτικό επίπεδο.

Σήμερα, η φορολογική νομοθεσία δεν αναγνωρίζει ρητά τα κέρδη από κρυπτονομίσματα, γεγονός που δημιουργεί προβλήματα τόσο στους επενδυτές όσο και στα δημόσια έσοδα. Τα κρυπτονομίσματα, όπως το bitcoin, αντιμετωπίζονται κατά κύριο λόγο ως μέσο πληρωμής, χωρίς σαφές φορολογικό πλαίσιο για την υπεραξία. Παρόλα αυτά, πολλοί φορολογούμενοι δηλώνουν την αξία κτήσης και πώλησης, καταχωρώντας την υπεραξία στον κωδικό 865 του Ε1 και καταβάλλοντας φόρο 15%, προκειμένου να μπορούν να δικαιολογήσουν τα κεφάλαιά τους σε περίπτωση ελέγχου. Ωστόσο, πρόκειται για άτυπη πρακτική χωρίς νομοθετική κάλυψη.

Το οικονομικό επιτελείο θέτει ως προτεραιότητα τη θέσπιση αυστηρών δικλίδων ασφαλείας, ώστε το κράτος να μπορεί να ελέγχει την προέλευση των κεφαλαίων που επενδύονται σε crypto και να διαπιστώνει εάν αυτά δικαιολογούνται από τα δηλωθέντα εισοδήματα. Εξετάζεται επίσης η εφαρμογή πρακτικών αντίστοιχων με τις stock options, όπως η υποχρεωτική ελάχιστη περίοδος διακράτησης πριν από την πώληση.

Παράλληλα, δόθηκε παράταση έως τις 30 Ιουνίου 2026 για την αδειοδότηση των πλατφορμών crypto που παρείχαν υπηρεσίες στην Ελλάδα πριν από την έναρξη ισχύος του Κανονισμού MiCA (30 Δεκεμβρίου 2024). Η παράταση αφορά έξι εταιρείες που παρείχαν υπηρεσίες κρυπτονομισμάτων πριν από τη συγκεκριμένη ημερομηνία και ήταν εγγεγραμμένες στο ειδικό μητρώο της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς. Αυτές οι εταιρείες, που προηγουμένως εποπτεύονταν κυρίως για θέματα νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες, υποχρεούνται πλέον να λάβουν πλήρη άδεια λειτουργίας, αλλιώς δεν θα μπορούν να συνεχίσουν να δραστηριοποιούνται στην ελληνική αγορά.

Αναμένονται οι επίσημες αιτήσεις των ενδιαφερόμενων εταιρειών, οι οποίες βρίσκονται σε στάδιο προαξιολόγησης. Για νέες εταιρείες που επιθυμούν να εισέλθουν στην ελληνική αγορά, δεν υπάρχει συγκεκριμένη προθεσμία, αν και εκτιμάται ότι θα χορηγηθούν τουλάχιστον δύο νέες άδειες στον πρώτο κύκλο αδειοδοτήσεων. Στην αγορά έχουν ήδη εκδηλώσει ενδιαφέρον έξι εταιρείες, ενώ μεγάλες διεθνείς πλατφόρμες, όπως η Binance, η Coinbase και η Kraken, αναμένεται να κινηθούν αντίστοιχα.

Η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς έχει συστήσει ειδική ομάδα MiCA για την εξέταση των φακέλων, σε συνεργασία με την Αρχή Καταπολέμησης Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες. Η διαδικασία περιλαμβάνει προκαταρκτικές συναντήσεις, έλεγχο πληρότητας και αξιολόγηση της εταιρικής διακυβέρνησης, της κεφαλαιακής επάρκειας και των συστημάτων ασφαλείας. Στόχος είναι η διασφάλιση της προέλευσης των κεφαλαίων, η ασφάλεια των συναλλαγών και η προστασία των επενδυτών.

Οι αδειοδοτημένοι πάροχοι θα μπορούν να δραστηριοποιούνται νόμιμα σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω του «ευρωπαϊκού διαβατηρίου». Όσοι δεν συμμορφωθούν αντιμετωπίζουν κίνδυνο διακοπής λειτουργίας και σοβαρές κυρώσεις. Η Ελλάδα ακολουθεί αντίστοιχες πρακτικές με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Γερμανία (απαλλαγή υπεραξίας μετά από 12 μήνες), η Γαλλία (ενιαίος φόρος 30%), η Ιταλία (φόρος 26% για κέρδη άνω ορίων) και η Πορτογαλία (ευνοϊκό καθεστώς για μακροχρόνια κατοχή). Κοινός τόπος είναι η υποχρεωτική χρήση αδειοδοτημένων πλατφορμών και η πλήρης ταυτοποίηση των χρηστών, σύμφωνα με τον Κανονισμό MiCA.

Ταυτόχρονα, δημιουργείται ένας μηχανισμός διασταύρωσης στοιχείων από τις αδειοδοτημένες πλατφόρμες, με αυτόματη ενημέρωση για τις συναλλαγές των Ελλήνων χρηστών. Για τη μετατροπή crypto σε ευρώ, θα απαιτείται πλήρης ταυτοποίηση και παροχή φορολογικών στοιχείων. Σε συναλλαγές υψηλού κινδύνου, θα ενεργοποιείται προκαταρκτικός φορολογικός έλεγχος, με διασταύρωση εισοδημάτων και περιουσιακών στοιχείων. Εάν δεν διαπιστωθούν παρατυπίες, η συναλλαγή ολοκληρώνεται κανονικά. Σε διαφορετική περίπτωση, η υπόθεση παραπέμπεται για περαιτέρω έλεγχο, με δυνατότητα αίτησης στοιχείων «πόθεν έσχες» ή ακόμη και μπλοκαρίσματος της μετατροπής. Η έξοδος από τον κόσμο των crypto προς το τραπεζικό σύστημα καθίσταται πλέον μια ελεγχόμενη διαδικασία, με σαφείς κανόνες και ενεργό ρόλο των φορολογικών και εποπτικών αρχών.