Δήμοι και κρατικοί φορείς χρωστούν 200 εκατ. ευρώ σε ρεύμα: Το τέλος του “γαϊτανάκι” των απλήρωτων λογαριασμών

Δεκάδες φορείς της Γενικής Κυβέρνησης άφησαν απλήρωτους λογαριασμούς ρεύματος ύψους άνω των 200 εκατομμυρίων ευρώ την περίοδο 2021-2023, επιβαρύνοντας τελικά τον κρατικό προϋπολογισμό και, κατ’ επέκταση, τους φορολογούμενους. Ενώ νοικοκυριά και επιχειρήσεις λαμβάνουν αυστηρά μέτρα για την εξοικονόμηση ενέργειας, δήμοι και άλλοι κρατικοί οργανισμοί επιδεικνύουν σπατάλη, συμπεριφερόμενοι ως “στρατηγικοί κακοπληρωτές” απέναντι στη ΔΕΗ. Το παράδοξο είναι ότι, ενώ οι ιδιώτες αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο διακοπής ρεύματος ή κατασχέσεων, δημόσιοι οργανισμοί συσσωρεύουν χρέη εκατομμυρίων. Ακόμη χειρότερο, ορισμένοι φορείς φέρονται να μην δηλώνουν καν τις εκκρεμείς οφειλές τους στο Μητρώο Δεσμεύσεων και Πληρωμών, μετατρέποντας ουσιαστικά τις απλήρωτες οφειλές σε κρυφό δημοσιονομικό χρέος.

Ωστόσο, το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών βάζει τέλος σε αυτή την πρακτική. Σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες, με διάταξη που θα κατατεθεί άμεσα, το κράτος θα καλύψει για τελευταία φορά την “τρύπα” των 200-250 εκατομμυρίων ευρώ των χρεών των φορέων έως και το 2023. Από την 1η Ιανουαρίου 2024 και μετά, όποιος δημόσιος φορέας δεν πληρώσει τους λογαριασμούς του μέχρι το τέλος του 2026, θα αντιμετωπίζεται όπως ακριβώς και ο απλός πολίτης που χρωστάει στην Εφορία. Το χρέος θα βεβαιώνεται άμεσα στην ΑΑΔΕ ως ληξιπρόθεσμο.

Το πιο ουσιαστικό στοιχείο της νέας ρύθμισης είναι η ενεργοποίηση της προσωπικής ευθύνης των διοικήσεων των φορέων. Σύμφωνα με τον Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων (ΚΕΔΕ), οι οφειλές που θα έχουν βεβαιωθεί προς είσπραξη στην ΑΑΔΕ δεν θα επιβαρύνουν πλέον μόνο τον απρόσωπο φορέα του κράτους, αλλά και τα φυσικά πρόσωπα που διοικούν ως συνυπεύθυνοι. Πρόεδροι Δ.Σ., διοικητές ή άλλοι υπεύθυνοι κινδυνεύουν να βρεθούν προσωπικά υπόλογοι, αλληλέγγυα και εις ολόκληρον, για τα χρέη που δημιουργήθηκαν κατά τη θητεία τους. Για υψηλά ποσά χρέους, αυτό συνεπάγεται αυτόματα την ένταξή τους στη “μαύρη λίστα” των οφειλετών, τη δημοσιοποίηση των στοιχείων τους κάθε χρόνο για χρέη άνω των 150.000 ευρώ και προσωπικές περιπέτειες με την εφορία.

Η ιστορία αυτή ξεκινά από το 2018-2019, όταν υπήρξε συμφωνία Μνημονίου Συνεργασίας μεταξύ της ΔΕΗ και του Υπουργείου Οικονομικών (επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ), σύμφωνα με το οποίο το Δημόσιο προκαταβάλλονταν 500-900 εκατομμύρια ευρώ ετησίως για τους λογαριασμούς ρεύματος των φορέων της Γενικής Κυβέρνησης. Το 2019, σχετική Υπουργική Απόφαση προέβλεπε προκαταβολή 550,7 εκατομμυρίων ευρώ προς τη ΔΕΗ, με ρήτρα εκκαθάρισης και επιστροφής των ποσών στο Δημόσιο, ανάλογα με το τι πλήρωναν οι φορείς από τον προϋπολογισμό τους. Θεωρητικά, το κράτος θα έπρεπε να λαμβάνει πίσω ό,τι προπλήρωνε, μέσω της εκκαθάρισης που πραγματοποιούσε η ΔΕΗ μετά την πληρωμή των λογαριασμών από τους ίδιους τους φορείς με κονδύλια από την ετήσια επιχορήγησή τους.

Ωστόσο, στην πράξη διαπιστώθηκε ότι πολλοί φορείς επαναπαύτηκαν στην προπληρωμή από το κράτος και σταμάτησαν να πληρώνουν. Έτσι, το Δημόσιο “έμπαινε μέσα” κάθε χρόνο, όταν η ΔΕΗ συμψήφιζε τους απλήρωτους λογαριασμούς των φορέων αντί να επιστρέφει στο Δημόσιο το ποσό της προκαταβολής. Επιπλέον, αντί να μειώσουν τις σπατάλες ή να επιβάλουν αυξήσεις χρεώσεων που θα προκαλούσαν αντιδράσεις, δήμαρχοι και διοικητές οργανισμών και επιχειρήσεων βρήκαν τρόπο να αυξήσουν εμμέσως την ετήσια επιχορήγηση, κρύβοντας τα χρέη τους κάτω από την προκαταβολή, εις βάρος του κράτους, των φορολογουμένων αλλά και των συνεπών φορέων που πλήρωναν κανονικά.

Η λίστα των φορέων που καλύπτονται από το σύστημα προπληρωμής για το 2025 περιλαμβάνει πάνω από 500 ονομαστικές οντότητες, που εντάσσονται σε πέντε μεγάλες κατηγορίες: 325 δήμοι, 13 περιφέρειες, πάνω από 100 νοσοκομεία, περίπου 25 Οργανισμοί Κοινωνικής Ασφάλισης (όπως ο e-ΕΦΚΑ, η ΔΥΠΑ, ο ΕΟΠΥΥ) και πάνω από 200 φορείς της Κεντρικής Κυβέρνησης (υπουργεία, πανεπιστήμια, αρχές, οργανισμοί, όπως η ΑΑΔΕ, η ΕΡΤ, η Enterprise Greece). Παρόλο που η λίστα είναι εκτενής, δεν έχει ακόμα ξεκαθαριστεί πλήρως ποιοι φορείς είναι οι υπεύθυνοι για τη δημιουργία των χρεών.

Οι λόγοι για αυτή την ασάφεια είναι δύο. Θεωρητικά, οι φορείς που άφησαν ληξιπρόθεσμα χρέη στη ΔΕΗ θα έπρεπε να τα αναγράφουν ως “ληξιπρόθεσμα” στο Μητρώο Δεσμεύσεων, όπου καταχωρούνται όλες οι υποχρεώσεις πληρωμών του Δημοσίου. Ωστόσο, κάποιοι δήλωσαν στο Μητρώο ότι δεν πλήρωσαν, ενώ άλλοι το απέκρυψαν, είτε μη αναγράφοντας καθόλου τις οφειλές είτε εμφανίζοντας μόνο μέρος αυτών (π.χ. το 60%). Επιπλέον, η εκκαθάριση από πλευράς της ΔΕΗ, σύμφωνα με το οικονομικό επιτελείο, μπορεί να διαρκέσει έως και ενάμιση χρόνο, χωρίς στο ενδιάμεσο να λαμβάνονται μέτρα είσπραξης από τους φορείς που καθυστερούν, καθώς είχε προηγηθεί προείσπραξη από το κράτος.