Διευρύνεται η απαλλαγή ΦΠΑ για μικρές επιχειρήσεις με νέα καθεστώτα

Δύο νέες υπουργικές αποφάσεις, που δημοσιεύθηκαν στο ΦΕΚ στις 28 Ιανουαρίου 2026, διευρύνουν σημαντικά το καθεστώς απαλλαγής από τον ΦΠΑ για τις μικρές επιχειρήσεις. Οι αλλαγές αυτές επιτρέπουν σε περισσότερες επιχειρήσεις να επωφελούνται των ευεργετικών διατάξεων, ακόμη και όταν δραστηριοποιούνται σε περισσότερα του ενός κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενισχύοντας την εξωστρέφειά τους και τη δυνατότητα πώλησης αγαθών και υπηρεσιών σε πιο ανταγωνιστικές τιμές.

Υπάρχουν δύο βασικά νέα καθεστώτα:

1. **Το «εγχώριο» καθεστώς: Απαλλαγή για κύκλο εργασιών έως 10.000 ευρώ**
Η απόφαση Α.1011/2026 αφορά αποκλειστικά επαγγελματίες και επιχειρήσεις που υπόκεινται σε ΦΠΑ και δραστηριοποιούνται μόνο στο εσωτερικό της χώρας. Μπορούν πλέον να επιλέξουν να απαλλαγούν από τον ΦΠΑ, υπό την προϋπόθεση ότι ο ετήσιος κύκλος εργασιών τους δεν υπερβαίνει τις 10.000 ευρώ κατά τα δύο τελευταία έτη. Το παλαιό καθεστώς «Απαλλασσόμενων Μικρών Επιχειρήσεων» μετονομάζεται σε «Ειδικό εγχώριο καθεστώς Μικρών Επιχειρήσεων», διατηρώντας τη βασική του λογική αλλά με βελτιωμένες και σαφέστερες διαδικασίες.

2. **Το «ευρωπαϊκό» καθεστώς: Απαλλαγή με ανώτατο όριο 100.000 ευρώ**
Η απόφαση Α.1010/2026, η οποία εισάγει για πρώτη φορά στην Ελλάδα τη δυνατότητα απαλλαγής από τον ΦΠΑ για μικρές επιχειρήσεις που πραγματοποιούν πωλήσεις σε άλλα κράτη μέλη της ΕΕ, ανοίγει νέους δρόμους. Το ανώτατο όριο τζίρου για αυτές τις διασυνοριακές συναλλαγές καθορίζεται στις 100.000 ευρώ ετησίως για το σύνολο των πράξεων εντός της Ένωσης. Ωστόσο, αυτό το όριο προσαρμόζεται ανάλογα με το ειδικό εθνικό όριο που έχει θεσπίσει κάθε κράτος μέλος στο οποίο η επιχείρηση επιθυμεί να εφαρμόσει την απαλλαγή. Αυτό σημαίνει ότι μια επιχείρηση που υπερβαίνει το ελληνικό όριο των 10.000 ευρώ, μπορεί να πωλεί σε άλλες χώρες χωρίς ΦΠΑ, εφόσον δεν παραβιάζει το αντίστοιχο όριο της κάθε χώρας προορισμού. Αυτή η ρύθμιση απλοποιεί σημαντικά τη διασυνοριακή δραστηριοποίηση μικρών επιχειρηματιών, μειώνοντας τη γραφειοκρατία που σχετίζεται με πολλαπλές εγγραφές σε διαφορετικά εθνικά συστήματα ΦΠΑ.

**Διαδικασία Υποβολής Αιτήσεων:**
Για το εγχώριο καθεστώς, οι υφιστάμενες επιχειρήσεις υποβάλλουν αίτηση μέσω της εφαρμογής «Τα Αιτήματά μου» στο myAADE, ενώ κατά την έναρξη εργασιών το καθεστώς επιλέγεται απευθείας στη Δήλωση Έναρξης. Η έγκριση, η οποία χορηγείται εντός 15 εργάσιμων ημερών, ανήκει στα αρμόδια Τμήματα της Υποδιεύθυνσης Β’ του ΚΕΦΟΔΕ ή στο αντίστοιχο Τμήμα της ΔΟΥ.

Για το διασυνοριακό καθεστώς, η αίτηση υποβάλλεται ως «προηγούμενη κοινοποίηση» μέσω της νέας ειδικής εφαρμογής «Ευρωπαϊκό Σύστημα Ειδικού Καθεστώτος Μικρών Επιχειρήσεων» στο myAADE. Μέσω αυτής της πλατφόρμας, η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) αναλαμβάνει να διεκπεραιώσει όλες τις διαδικασίες για λογαριασμό της επιχείρησης, όπως την επικοινωνία με άλλα κράτη μέλη για τη χορήγηση ατομικού αριθμού ταυτοποίησης, την έγκριση αιτημάτων απαλλαγής για επιχειρήσεις άλλων κρατών που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα, και την παρακολούθηση της συμμόρφωσης των επιχειρήσεων.

**Τριμηνιαίος Έλεγχος και Αναφορές:**
Οι επιχειρήσεις που εντάσσονται στο διασυνοριακό καθεστώς υποχρεούνται να υποβάλλουν τριμηνιαίες αναφορές έως την τελευταία ημέρα του μήνα που ακολουθεί τη λήξη κάθε τριμήνου. Σε περίπτωση υπέρβασης του ανώτατου ενωσιακού ορίου των 100.000 ευρώ, υποβάλλεται τελική αναφορά εντός 15 εργάσιμων ημερών, με αποτέλεσμα την αυτόματη παύση της απαλλαγής.

**Ταυτόχρονη Εφαρμογή και των Δύο Καθεστώτων:**
Μία από τις σημαντικότερες καινοτομίες είναι η δυνατότητα μιας επιχείρησης να εφαρμόζει ταυτόχρονα και τα δύο καθεστώτα – εγχώριο και διασυνοριακό. Αν μια μικρή επιχείρηση έχει κύκλο εργασιών στην Ελλάδα κάτω από 10.000 ευρώ και συνολικό ενωσιακό κύκλο κάτω από 100.000 ευρώ, μπορεί να απολαμβάνει απαλλαγής τόσο στο εσωτερικό όσο και σε άλλα κράτη μέλη. Για την ταυτόχρονη ένταξη, η αίτηση υποβάλλεται αποκλειστικά μέσω του Ευρωπαϊκού Συστήματος, με εξαίρεση μια μεταβατική περίοδο έως τέλη Μαρτίου 2026.

**Αναδρομική Ισχύς:**
Η απόφαση για το εγχώριο καθεστώς (Α.1011/2026) ισχύει από τη δημοσίευσή της στις 28 Ιανουαρίου 2026. Η απόφαση για το διασυνοριακό καθεστώς (Α.1010/2026) ισχύει αναδρομικά για προηγούμενες κοινοποιήσεις από 1η Ιανουαρίου 2025, ενώ η δυνατότητα ταυτόχρονης εφαρμογής και των δύο καθεστώτων τίθεται πλήρως σε ισχύ από 1η Απριλίου 2026.

Το νέο καθεστώς αίρει σημαντικά εμπόδια που αντιμετώπιζαν οι μικρές επιχειρήσεις στις διασυνοριακές τους συναλλαγές εντός ΕΕ, καταργώντας την υποχρέωση λήψης ΑΦΜ σε κάθε κράτος μέλος και την υποβολή δηλώσεων ΦΠΑ σε διαφορετικά κράτη, διευκολύνοντας έτσι την παράδοση αγαθών και την παροχή υπηρεσιών με απαλλαγή από τον ΦΠΑ.