Προκαταρκτικές φορολογικές αποφάσεις: Νέο εργαλείο για επιχειρήσεις

Το οικονομικό επιτελείο, σε συνεργασία με την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), εξετάζει τη δημιουργία ενός νέου θεσμού: των προκαταρκτικών φορολογικών αποφάσεων. Στόχος είναι να παρέχεται στις επιχειρήσεις η δυνατότητα να γνωρίζουν εκ των προτέρων πώς θα φορολογηθεί μια συναλλαγή, πριν ακόμη αυτή υλοποιηθεί. Με αυτόν τον τρόπο, οι επιχειρήσεις θα μπορούν να αποφεύγουν λάθη υπολογισμών λόγω της ασάφειας ή της πολυπλοκότητας της νομοθεσίας, και να μην βρίσκονται αντιμέτωπες με απρόβλεπτους φόρους και πρόστιμα.

Σήμερα, σε πολλές περιπτώσεις, η φορολογική ερμηνεία πραγματοποιείται εκ των υστέρων. Σύνθετες συναλλαγές, επενδύσεις, συγχωνεύσεις ή αναδιαρθρώσεις μπορεί να ολοκληρωθούν, και η τελική φορολογική κρίση να εκδοθεί χρόνια αργότερα, κατά τη διάρκεια ενός ελέγχου. Αυτό συχνά οδηγεί σε πρόσθετους φόρους, προσαυξήσεις, αμφισβητήσεις και, τελικά, σε δικαστικές διαμάχες. Το αποτέλεσμα είναι αβεβαιότητα, καθυστερήσεις και ένα διαρκές φορολογικό ρίσκο που αποθαρρύνει τις επενδυτικές αποφάσεις.

Η νέα προσέγγιση αντιστρέφει αυτή τη λογική. Οι επιχειρήσεις θα μπορούν να απευθύνονται στην ΑΑΔΕ πριν από την εκτέλεση μιας συναλλαγής, ζητώντας επίσημη γραπτή απάντηση για τον τρόπο φορολόγησής της. Η απάντηση αυτή θα δεσμεύει τη φορολογική διοίκηση, εφόσον η συναλλαγή πραγματοποιηθεί ακριβώς όπως περιγράφηκε. Η διαδικασία θα ξεκινά με την υποβολή ενός λεπτομερούς αιτήματος από την επιχείρηση, στο οποίο θα αναφέρονται τα εμπλεκόμενα μέρη, το οικονομικό αντικείμενο, το είδος της συναλλαγής και το συγκεκριμένο φορολογικό ζήτημα. Εφόσον η Εφορία εκδώσει προκαταρκτική απόφαση και η επιχείρηση κινηθεί εντός των δηλωθέντων ορίων, η φορολογική διοίκηση δεν θα μπορεί να αλλάξει τη στάση της σε μεταγενέστερο έλεγχο.

Αυτό το εργαλείο δεν προορίζεται για την καθημερινή φορολογική διαχείριση, αλλά κυρίως για περιπτώσεις αυξημένου φορολογικού ρίσκου και μη αυτονόητης ερμηνείας της νομοθεσίας. Τέτοιες περιπτώσεις περιλαμβάνουν συγχωνεύσεις και εξαγορές, αναδιαρθρώσεις, μεγάλες επενδύσεις, διασυνοριακές συναλλαγές ή συμβάσεις με σύνθετη φορολογική διάσταση, όπου μια διαφορετική ερμηνεία μπορεί να επηρεάσει δραστικά το οικονομικό αποτέλεσμα.

Το μέτρο εντάσσεται στο ευρύτερο πακέτο παρεμβάσεων του οικονομικού επιτελείου για το 2026, συμπεριλαμβανομένης της καθολικής ηλεκτρονικής τιμολόγησης και των ψηφιακών μητρώων. Σε αντίθεση με τα εργαλεία ελέγχου, οι προκαταρκτικές φορολογικές αποφάσεις λειτουργούν προληπτικά, στοχεύοντας στον περιορισμό των φορολογικών διαφορών πριν αυτές προκύψουν. Παρόμοια συστήματα, γνωστά ως advance tax rulings, εφαρμόζονται με επιτυχία σε χώρες όπως η Γερμανία, η Ολλανδία, το Λουξεμβούργο και η Ιρλανδία, όπου συμβάλλουν στην ευκολότερη συμμόρφωση των επιχειρήσεων και στη μείωση των δικαστικών διαφορών.

Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι οι προκαταρκτικές φορολογικές αποφάσεις δεν καταργούν τον φορολογικό έλεγχο. Η φορολογική διοίκηση διατηρεί το δικαίωμα να ελέγξει εάν η συναλλαγή πραγματοποιήθηκε όπως περιγράφηκε. Σε περίπτωση απόκλισης ή ανακριβούς δήλωσης, η δεσμευτικότητα της απόφασης παύει να ισχύει, αποτρέποντας την κατάχρηση του εργαλείου. Το μέτρο αυτό θεωρείται επίσης κρίσιμο για την ενίσχυση της επενδυτικής εικόνας της χώρας, καθώς η φορολογική σταθερότητα και προβλεψιμότητα αποτελούν βασικά κριτήρια για την προσέλκυση επενδύσεων.