Νέα εποχή για τις πολεοδομίες: Το Κτηματολόγιο αναλαμβάνει κεντρικό ρόλο
Μετασχηματισμός των Υπηρεσιών Δόμησης σε Εθνικό Οργανισμό Κτηματολογίου και Ελέγχου Δόμησης, με στόχο την απλοποίηση και την ενιαία εφαρμογή κανόνων.
Η Ελλάδα βρίσκεται στο κατώφλι μιας σημαντικής θεσμικής αλλαγής που αναμένεται να αναδιαμορφώσει ριζικά τη λειτουργία των πολεοδομιών. Μέσα στους επόμενους μήνες, οι υφιστάμενες Υπηρεσίες Δόμησης, οι οποίες σήμερα εδρεύουν σε δήμους και νομαρχίες, θα ενταχθούν σε ένα νέο, κεντρικό σχήμα. Ο πυρήνας αυτής της μεταρρύθμισης αποτελεί το Κτηματολόγιο, το οποίο όχι μόνο αλλάζει ρόλο αλλά και επεκτείνεται, μετεξελισσόμενο σε Εθνικό Οργανισμό Κτηματολογίου και Ελέγχου Δόμησης.
Ο νέος αυτός φορέας θα αναλάβει ένα ευρύ φάσμα αρμοδιοτήτων που μέχρι σήμερα ασκούνταν σε τοπικό επίπεδο. Η έκδοση οικοδομικών αδειών, ο ενδελεχής έλεγχος των κατασκευών, καθώς και η εποπτεία της πολεοδομικής νομοθεσίας, θα μεταφερθούν πλέον υπό την άμεση εποπτεία του κεντρικού κράτους. Μαζί με αυτές τις αρμοδιότητες, στο νέο σχήμα θα ενσωματωθεί και το σύνολο των μηχανικών που υπηρετούν αυτήν τη στιγμή στις 185 πολεοδομίες της χώρας.
Η υλοποίηση του νέου μοντέλου ξεκινά πιλοτικά από την 1η Ιουλίου, με τις πρώτες πολεοδομίες να λειτουργούν ήδη υπό την “ομπρέλα” του Κτηματολογίου. Η πλήρης μετάβαση αναμένεται να ολοκληρωθεί σταδιακά, με ορίζοντα τον Ιανουάριο του 2027, χρονιά κατά την οποία όλες οι Υπηρεσίες Δόμησης θα έχουν ενσωματωθεί πλήρως στον νέο Οργανισμό. Αυτή η αναδιάρθρωση, η οποία είχε προαναγγελθεί από το φθινόπωρο, σηματοδοτεί την επιστροφή της ευθύνης για τις αδειοδοτήσεις στο κεντρικό διοικητικό επίπεδο.
Σύμφωνα με τον αρχικό σχεδιασμό, ο νεοσύστατος φορέας θα αξιοποιήσει το εκτεταμένο δίκτυο των κτηματολογικών γραφείων, διαχειριζόμενος ουσιαστικά ολόκληρο τον κύκλο των διαδικασιών δόμησης. Αυτό περιλαμβάνει τα πάντα, από τη χορήγηση βεβαιώσεων όρων και προεγκρίσεων, μέχρι την έκδοση της τελικής άδειας και τους απαραίτητους ελέγχους κατά τη διάρκεια της κατασκευής. Στόχος είναι η ενιαία και δίκαιη εφαρμογή των κανόνων σε ολόκληρη την ελληνική επικράτεια, με το ανθρώπινο δυναμικό των υφιστάμενων πολεοδομιών να αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι του νέου οργανωτικού σχήματος.
Παράλληλα, θεσπίζεται ένα μητρώο ανεξάρτητων ελεγκτών, καθιστώντας υποχρεωτικό τον έλεγχο κάθε οικοδομικής άδειας πριν την έναρξη των οικοδομικών εργασιών. Ο μηχανισμός εποπτείας θα ενισχυθεί περαιτέρω με τη χρήση ψηφιακών εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης, τα οποία θα συμβάλλουν στην ιεράρχηση και στοχοθέτηση των ελέγχων, βασιζόμενα στον εκάστοτε βαθμό κινδύνου.
Οι δήμοι, από την πλευρά τους, διατηρούν πλέον έναν πιο περιορισμένο, αλλά εξίσου κρίσιμο ρόλο. Θα παραμένουν υπεύθυνοι για τον πολεοδομικό σχεδιασμό, τον καθορισμό των χρήσεων γης και την υλοποίηση έργων ανάπλασης, αποστασιοποιούμενοι, ωστόσο, από την αδειοδοτική διαδικασία.
Στο νέο αυτό πλαίσιο, ο πολίτης θα μπορεί να απευθύνεται σε ένα ενιαίο διοικητικό σημείο για κάθε θέμα που αφορά το ακίνητό του. Η δημιουργία ενός ψηφιακού “one stop shop” αναμένεται να απλοποιήσει τις διαδικασίες, συνδέοντας τα ιδιοκτησιακά δικαιώματα, τις άδειες δόμησης και τους ελέγχους σε ένα κοινό, ολοκληρωμένο σύστημα. Ο απώτερος στόχος είναι η ταχύτερη εξυπηρέτηση των πολιτών και η ομοιόμορφη εφαρμογή της νομοθεσίας σε όλη την επικράτεια.