Οι παράγοντες πίσω από τις τιμές του ελαιολάδου: Νέες έρευνες αποκαλύπτουν

Η Επιτροπή Ανταγωνισμού (ΕΑ) ανακοίνωσε την ολοκλήρωση δύο νέων ερευνητικών μελετών που ρίχνουν φως στους πολύπλοκους μηχανισμούς διαμόρφωσης των τιμών στο εξαιρετικά παρθένο ελαιόλαδο, καλύπτοντας όλη την αλυσίδα από την παραγωγή έως την πώληση στα ράφια των σούπερ μάρκετ. Οι έρευνες, οι οποίες εκπονήθηκαν από την Ιωάννα Χριστοδουλάκη και τον Αθανάσιο Δήμα, με τη συμβολή ακαδημαϊκών από το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων και το Εργαστήριο Εφαρμογών Πληροφορικής και Υπολογιστικών Οικονομικών (ΕΕΠΥΟ), αξιοποιούν σύγχρονα οικονομετρικά εργαλεία και ανάλυση μεγάλων δεδομένων για την κατανόηση της εξέλιξης των τιμών και των πρακτικών ανταγωνισμού.

Η πρώτη μελέτη, με τίτλο “Price dependence among the major EU extra virgin olive oil markets”, εστιάζει στην αλληλεξάρτηση των τιμών παραγωγού μεταξύ της Ελλάδας, της Ιταλίας και της Ισπανίας. Τα συμπεράσματα της έρευνας αναδεικνύουν την Ισπανία ως τον κύριο καθοριστικό παράγοντα τιμών (price setter) στην ευρωμεσογειακή αγορά. Η ελληνική αγορά, σύμφωνα με τα ευρήματα, λειτουργεί σε μεγάλο βαθμό ως “ακόλουθος”, προσαρμοζόμενη μακροχρόνια στις ισπανικές τάσεις. Αντίθετα, η Ιταλία εμφανίζεται ως ο βασικός αγωγός μετάδοσης της μεταβλητότητας, παρουσιάζοντας ισχυρότερες αντιδράσεις σε βραχυχρόνια σοκ τιμών.

Η δεύτερη μελέτη, με τίτλο “Price Connectedness in the Extra Virgin Olive Oil Retail Market in Greece”, εστιάζει αποκλειστικά στην ελληνική αγορά λιανικής, εξετάζοντας τις στρατηγικές τιμολόγησης των σούπερ μάρκετ. Μέσω ανάλυσης παλινδρόμησης ποσοστημορίων στις τελικές τιμές πώλησης σε τέσσερις μεγάλες αλυσίδες, διαπιστώθηκε σημαντική ανομοιογένεια στις τιμολογιακές πρακτικές. Αυτή η ανομοιογένεια παρατηρείται τόσο σε επίπεδο αλυσίδας σούπερ μάρκετ όσο και σε επίπεδο προϊόντος. Ειδικότερα, τα αποτελέσματα δεν παρέχουν ενδείξεις για συντονισμένη συμπεριφορά, καθώς η αλληλεπίδραση των τιμών παρουσιάζει σημαντικές διαφοροποιήσεις ανάλογα με το αν οι τιμές είναι χαμηλές ή υψηλές, ενώ καταγράφονται και ασύμμετρες αντιδράσεις μεταξύ των ανταγωνιστών.

Οι μελέτες αυτές, οι οποίες αποτελούν συνέχεια του HCC Datathon που διεξήχθη τον Ιούνιο του 2025, εντάσσονται στη γενικότερη στρατηγική της Επιτροπής Ανταγωνισμού για την εμβάθυνση στην κατανόηση της δομής της αγοράς τροφίμων, με στόχο την προστασία του ανταγωνισμού και των καταναλωτών. Τα αναλυτικά ευρήματα είναι διαθέσιμα στην ιστοσελίδα της ΕΑ.