Συμφωνία ΕΕ-Mercosur: Τι κερδίζουν και τι χάνουν οι καταναλωτές
Από την επανάσταση στις τιμές του βοδινού έως τις πιο προσιτές πολυτέλειες, μια ανάλυση των πρακτικών συνεπειών της εμπορικής συμφωνίας.
Η πρόσφατη συμφωνία ΕΕ-Mercosur, ενώ πανηγυρίζεται στις Βρυξέλλες, προκαλεί έντονες αντιδράσεις στους Ευρωπαίους αγρότες, ενώ η πλειοψηφία των πολιτών της ΕΕ παραμένει αβέβαιη για τις πρακτικές επιπτώσεις της. Η συμφωνία, που αποσκοπεί στη μείωση ή κατάργηση των δασμών μεταξύ της ΕΕ και των χωρών της Mercosur, αναμένεται να φέρει αλλαγές στα ράφια των καταστημάτων, αν και όχι πάντα με τον αναμενόμενο τρόπο.
Το βοδινό κρέας βρέθηκε στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών αντιδράσεων. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σε έκθεσή της τον Δεκέμβριο του 2025, επισημαίνει ότι οι τιμές του βοδινού παραμένουν σε ιστορικά υψηλά λόγω περιορισμένης προσφοράς και ισχυρής ζήτησης. Η Βραζιλία, η Αργεντινή και η Ουρουγουάη, ως μεγάλοι εξαγωγείς βοδινού προς την ΕΕ, θα μπορούσαν να επηρεάσουν τις τιμές. Ωστόσο, η Ιρλανδία, ο μεγαλύτερος εξαγωγέας βοδινού στην ΕΕ, εξέφρασε έντονες ανησυχίες, καθώς οι ιρλανδικές τιμές είναι κατά 50% υψηλότερες από τις βραζιλιάνικες, με τον Σον ΜακΝαμάρα, πρόεδρο του Ιρλανδικού Συνδέσμου Εκτροφέων Βοοειδών και Προβάτων, να προειδοποιεί για πιθανή μείωση των τιμών έως και 45% εντός πενταετίας.
Για να κατευνάσει αυτές τις αντιδράσεις, η Κομισιόν ενσωμάτωσε στη συμφωνία έναν δασμό 7,5% και έναν «κόφτη» στις εισαγωγές, ο οποίος ενεργοποιείται σε περίπτωση σημαντικής αύξησης του όγκου ή πτώσης τιμών άνω του 5% σε σύγκριση με τον τριετή μέσο όρο. Αυτό σημαίνει ότι η μείωση των τιμών για τους Ευρωπαίους καταναλωτές θα είναι περιορισμένη, με τον πρώην καθηγητή Ευρωπαϊκής Γεωργικής Πολιτικής, Άλαν Μάθιους, να εκτιμά ότι η μείωση για το βοδινό κρέας θα φτάσει μόλις το 0,3%.
Αντίστοιχοι «κόφτες» προβλέπονται και για άλλα τρόφιμα, όπως το χοιρινό και τα πουλερικά. Η οικονομολόγος Φράνσις Μπίργουελ, σε ανάλυσή της για το Atlantic Council, εξηγεί ότι η ποσόστωση για το βοδινό κρέας επιτρέπει εισαγωγές κατά 1,5% επιπλέον της συνολικής παραγωγής της ΕΕ, ενώ για τα πουλερικά το ποσοστό είναι 1,3%. Συγκεκριμένα, οι ποσοστώσεις είναι 99.000 τόνοι για το βοδινό, 25.000 τόνοι για το χοιρινό (0,1% της συνολικής παραγωγής της ΕΕ) και 180.000 τόνοι για τα πουλερικά (1,3% της συνολικής παραγωγής της ΕΕ). Περιορισμοί έχουν τεθεί και για αυγά, εσπεριδοειδή και ζάχαρη, γεγονός που περιορίζει περαιτέρω την αναμενόμενη μείωση των τελικών τιμών κάτω από 5%.
Ωστόσο, οι λάτρεις της πιο εκλεκτής κουζίνας ενδέχεται να δουν κάποια οφέλη. Το κόστος εισαγωγής premium κομματιών μοσχαρίσιου κρέατος, όπως τα Rib Eye και Striploin από Black Angus της Αργεντινής, αναμένεται να μειωθεί, καθιστώντας τα πιο προσιτά. Μια premium Black Angus Rib-eye από την Αργεντινή, που σήμερα κοστίζει στην Ελλάδα περίπου 33-55 € το κιλό, μπορεί να δει το κόστος εισαγωγής της να μειώνεται έως και 10% με τον νέο δασμό 7,5%. Αντίστοιχα, premium κρασιά όπως τα Catena Zapata της Αργεντινής θα επωφεληθούν.
Πέρα από το κρέας, η συμφωνία αναμένεται να μειώσει το κόστος εισαγωγής για προϊόντα όπως καλλυντικά, δερμάτινα είδη, υφάσματα, ρύζι, σόγια και καφέ Βραζιλίας. Αν και οι μειώσεις τιμών δεν θα είναι άμεσες, λόγω της προσαρμογής των εφοδιαστικών αλυσίδων, εκτιμάται ότι σταδιακά θα φτάσουν στους καταναλωτές. Ο λέκτορας Διοίκησης Λιανικής στο Πολυτεχνείο του Δουβλίνου, Ντάμιαν Ο’ Ράιλι, προβλέπει ότι η συμφωνία θα οδηγήσει σε καλύτερες επιλογές και αυξημένο ανταγωνισμό μακροπρόθεσμα.
Η μέση τιμή μιας φιάλης αργεντίνικου Μαλμπέκ στην Ελλάδα, που σήμερα κυμαίνεται μεταξύ 14-19 ευρώ, αναμένεται να μειωθεί σε 13-17 ευρώ με την κατάργηση του δασμού 27%. Ο βραζιλιάνικος καφές, που πωλείται στα ελληνικά καταστήματα από 20-30 ευρώ το κιλό, ενδέχεται να δει μείωση τιμών από 1%-3% ευρώ το κιλό, εφόσον δεν υπάρξουν σημαντικές διακυμάνσεις στην ισοτιμία. Η συμφωνία αναμένεται να πιέσει προς τα κάτω τις τιμές στις βασικές εξαγωγές της Βραζιλίας προς την ΕΕ, όπως πετρέλαιο, καφέ, κακάο, μεταλλεύματα και ζωοτροφές, σύμφωνα με την ισπανική τράπεζα Santander.
Πέρα από τους καταναλωτές, η συμφωνία ΕΕ-Mercosur αναμένεται να ενισχύσει τις επιχειρήσεις με εξαγωγικό προσανατολισμό, δημιουργώντας νέες θέσεις εργασίας στην ΕΕ. Σύμφωνα με ανάλυση της Fitch Solutions, η συμφωνία βελτιώνει την ανταγωνιστική θέση του εξαγωγικού μεταποιητικού τομέα έναντι της Κίνας και συμβάλλει στην οικοδόμηση δεσμών με περιοχές πλούσιες σε κρίσιμα ορυκτά για την πράσινη μετάβαση.