Νέος Προϋπολογισμός: Αυστηροί Έλεγχοι και Ατομική Ευθύνη για Δαπάνες του Δημοσίου
Ο υφυπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Θάνος Πετραλιάς, παρουσιάζει την εγκύκλιο που θέτει νέα όρια και κυρώσεις για την αποφυγή σπατάλης και τη διασφάλιση των πλεονασμάτων.
Ο νέος Κρατικός Προϋπολογισμός φέρνει αυστηρότερους ελέγχους στις δαπάνες των Υπουργείων, των φορέων και των οργανισμών του δημοσίου. Υπερβάσεις των ορίων δαπανών, καθώς και καθυστερήσεις στην πληρωμή εγκεκριμένων υποχρεώσεων, μπορούν πλέον να επιφέρουν ακύρωση αποφάσεων πληρωμών, παύση καθηκόντων, απολύσεις, καταλογισμούς και αποζημιώσεις για τους υπεύθυνους.
Με εγκύκλιο του προς όλους τους φορείς Γενικής Κυβέρνησης, ο υφυπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Θάνος Πετραλιάς, στοχεύει στην πρόληψη σπατάλης και υπερβάσεων που θα μπορούσαν να απειλήσουν τα πλεονάσματα του 2026. Στόχος είναι να μην δαπανηθεί άμεσα το σύνολο της ετήσιας χρηματοδότησης, αλλά να καταμεριστεί τμηματικά, προκειμένου να διασφαλιστούν οι δημοσιονομικοί στόχοι και να αποτραπεί η σπατάλη των δημοσίων εσόδων.
Η νέα διαδικασία θέτει «ατομική ευθύνη» στους αρμόδιους διατάκτες πληρωμών, αποτρέποντας τη διάχυση της ευθύνης στο «απρόσωπο» δημόσιο. Αυτό σημαίνει ότι οι υπεύθυνοι θα λογοδοτούν προσωπικά για τυχόν υπερβάσεις, αποφεύγοντας έτσι την ανάγκη για πρόσθετη χρηματοδότηση στο τέλος του έτους λόγω πρόωρης εξάντλησης των κονδυλίων.
Η ενεργοποίηση του νέου Κρατικού Προϋπολογισμού για το 2026 βασίζεται στο Μητρώο Δεσμεύσεων, ένα εργαλείο παρακολούθησης και ελέγχου της πορείας των πιστώσεων από την ανάληψη υποχρεώσεων έως την πληρωμή. Η τήρηση της διαδικασίας διασφαλίζει τη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση, αποτρέποντας την ανάληψη υποχρεώσεων καθ’ υπέρβαση των εγκεκριμένων πιστώσεων. Τυχόν παραβίαση οδηγεί σε αυτοδίκαιη ακυρότητα και ατομική ευθύνη για τα αρμόδια όργανα, με πιθανές κυρώσεις.
Η ευθύνη βαρύνει συγκεκριμένα φυσικά πρόσωπα: τον Διατάκτη (όργανο που αποφασίζει τη δαπάνη), τον προϊστάμενο Γενικό Διευθυντή Οικονομικών Υπηρεσιών (Γ.Δ.Ο.Υ.), καθώς και κάθε άλλο όργανο που συμπράττει στη διαδικασία. Οι προβλεπόμενες κυρώσεις περιλαμβάνουν αστική ευθύνη (καταλογισμός ζημιών), πειθαρχική ευθύνη (αφαίρεση θέσης ευθύνης) και απόλυση για εργαζομένους με σχέση Ιδιωτικού Δικαίου.
Οι φορείς υποχρεούνται μηνιαίως να παρέχουν έγκυρα στοιχεία για τις εκκρεμείς δεσμεύσεις και τις ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις, καθώς και να αποστέλλουν μηνιαίες και τριμηνιαίες εκθέσεις. Επιπλέον, πρέπει να μεριμνούν για την αποφυγή καθυστερήσεων στις πληρωμές εμπορικών συναλλαγών, προκειμένου να αποφευχθούν τόκοι υπερημερίας.
Για την εφαρμογή των νέων μέτρων, προβλέπεται η υπογραφή Μνημονίων Συνεργασίας μεταξύ των Υπουργείων και του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών. Αυτά τα μνημόνια θέτουν στόχους και καθορίζουν την ευθύνη των Υπουργείων για την εκτέλεση του προϋπολογισμού, τη λειτουργία εσωτερικών συστημάτων παρακολούθησης και τη λήψη διορθωτικών μέτρων.
Το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, μέσω της αξιολόγησης των τριμηνιαίων δημοσιονομικών στόχων, μπορεί να ενεργοποιήσει διαδικασίες επιβολής κυρώσεων σε περιπτώσεις σημαντικών αποκλίσεων, όπως πάγωμα πιστώσεων ή ανάκτηση πληρωμών. Ειδικότερα, σε περιπτώσεις υπέρβασης του 10% από τους στόχους για δύο συνεχόμενα τρίμηνα, δύναται να οριστεί Επόπτης Οικονομικών Υπηρεσιών.
Η ελαχιστοποίηση των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων των φορέων της Γενικής Κυβέρνησης συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση της ρευστότητας της οικονομίας, ενώ το πρόγραμμα Επισκόπησης Δαπανών (Spending Review) στοχεύει στον εντοπισμό και την υλοποίηση δράσεων για τη βελτίωση της αποδοτικότητας των δημοσίων δαπανών.