Φορέας Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων: «Σωσίβιο» για 20.000 ευάλωτα νοικοκυριά

Το καλοκαίρι αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία στην Ελλάδα ο νέος θεσμός του Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων. Πρόκειται για έναν μηχανισμό που σχεδιάστηκε με στόχο να προσφέρει λύση σε πάνω από 20.000 ευάλωτους οφειλέτες, οι οποίοι αντιμετωπίζουν σοβαρό κίνδυνο απώλειας της στέγης τους λόγω πλειστηριασμού ή πτώχευσης. Ο νέος «φορέας που σώζει σπίτια» θα παρεμβαίνει ώστε ο ευάλωτος να παραμένει στην κατοικία του, όχι πλέον ως ιδιοκτήτης, αλλά ως μισθωτής, με κρατική επιδότηση και με δικαίωμα επαναγοράς της.

Η βασική αρχιτεκτονική του μοντέλου, το οποίο προωθείται από τον υπουργό Οικονομικών Κυριάκο Πιερρακάκη, προβλέπει τη δημιουργία ενός ιδιωτικού φορέα, ο οποίος θα επιλεγεί μέσω διεθνούς διαγωνισμού. Ο φορέας αυτός θα αγοράζει την κύρια κατοικία του ευάλωτου οφειλέτη πριν αυτή χαθεί σε πλειστηριασμό, με σκοπό να την επαναμισθώσει στον ίδιο για 12 έτη. Κατά τη διάρκεια της μίσθωσης, ο οφειλέτης θα έχει το δικαίωμα επαναγοράς της κατοικίας, εφόσον βελτιωθεί η οικονομική του κατάσταση και αποδειχθεί συνεπής στις υποχρεώσεις του. Στην πράξη, η «παραμονή στο σπίτι» μετατρέπεται σε θεσμικά κατοχυρωμένο δικαίωμα. Ωστόσο, καθώς πρόκειται για εργαλείο κοινωνικής πολιτικής και όχι για γενική «ομπρέλα» προστασίας, η ένταξη στο πρόγραμμα προϋποθέτει αυστηρούς ελέγχους μέσω της πλατφόρμας πιστοποίησης των ευάλωτων νοικοκυριών, προκειμένου να αποτρέπονται φαινόμενα καταστρατήγησης.

Ποιοι εντάσσονται:
Με την προκήρυξη της φάσης δεσμευτικών προσφορών για την ανάθεση της διαχείρισης του φορέα, το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών ενεργοποιεί τον μηχανισμό που στοχεύει στη διατήρηση της κύριας κατοικίας για δανειολήπτες που επλήγησαν από την οικονομική κρίση. Το εγχείρημα συνδυάζει την ιδιωτική πρωτοβουλία με την κρατική μέριμνα και φιλοδοξεί να αποτελέσει το οριστικό δίχτυ ασφαλείας για τους πραγματικά ευάλωτους. Εκτιμάται ότι περισσότερα από 20.000 νοικοκυριά στην Ελλάδα πληρούν τα κριτήρια ευάλωτων οφειλετών και θα επιδιώξουν να ενταχθούν στο πρόγραμμα για να αποφύγουν τους πλειστηριασμούς. Ήδη, περισσότερα από 1.300 νοικοκυριά που έχουν υποβάλει αίτηση στην ειδική πλατφόρμα για να εκδώσουν βεβαίωση ευάλωτου νοικοκυριού, καθώς και πάνω από 300 ευάλωτα νοικοκυριά που λαμβάνουν επιδότηση από το ενδιάμεσο πρόγραμμα προστασίας κατοικίας, αναμένεται να ενταχθούν άμεσα στο νέο πρόγραμμα.

Τα κριτήρια:
Τα κριτήρια ευαλωτότητας για ένταξη στο πρόγραμμα προβλέπουν εισόδημα έως 7.000 ευρώ για μονοπρόσωπο νοικοκυριό ή έως 21.000 για οικογένειες με παιδιά. Επιπλέον, η αξία της ακίνητης περιουσίας δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 120.000 ευρώ, ενώ εφαρμόζονται και όρια για καταθέσεις/κινητές αξίες, σύμφωνα με το πλαίσιο του Επιδόματος Στέγασης.

Πώς θα λειτουργήσει:
Η διαδικασία ξεκινά με την έκδοση βεβαίωσης ευάλωτου οφειλέτη από την ειδική πλατφόρμα της Γενικής Γραμματείας Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους. Εφόσον ο δανειολήπτης κριθεί «ευάλωτος», οφείλει να ενημερώσει τον φορέα για επικείμενο πλειστηριασμό της κατοικίας του. Ο φορέας θα παρεμβαίνει στον πλειστηριασμό και θα αποκτά το ακίνητο με έκπτωση έως 30% επί της τιμής πρώτης προσφοράς. Στη συνέχεια, ο οφειλέτης παραμένει στο σπίτι ως ενοικιαστής, πληρώνοντας ένα τυπικό ενοίκιο και λαμβάνοντας επιδότηση 70-210 ευρώ μηνιαίως από το Δημόσιο. Η μίσθωση διαρκεί δώδεκα έτη, κατά τη λήξη των οποίων ο μισθωτής έχει το δικαίωμα να επαναγοράσει το ακίνητό του, εφόσον ανακάμψει οικονομικά.

Ο ρόλος τραπεζών – επενδυτών:
Στον διαγωνισμό για την ανάθεση της διαχείρισης του φορέα συμμετέχουν τέσσερις κορυφαίοι διεθνείς επενδυτές, με δεσμευτικές προσφορές που αναμένονται έως τις 26 Φεβρουαρίου 2026. Ο φορέας θα λειτουργεί με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια, χωρίς να επιβαρύνει τον κρατικό προϋπολογισμό, πέραν της προβλεπόμενης κοινωνικής επιδότησης ενοικίου. Για τη χρηματοδότηση του εγχειρήματος, οι τέσσερις συστημικές τράπεζες προτίθενται να συνεισφέρουν συνολικά 100 εκατομμύρια ευρώ, κεφάλαια που μέσω μόχλευσης μπορούν να διπλασιαστούν. Ο τελικός ανάδοχος θα εισφέρει επίσης κεφάλαια, ενώ οι τράπεζες θα τον δανειοδοτήσουν με επιπλέον κεφάλαια. Το όφελος για τους συμμετέχοντες, πέραν των μισθωμάτων και της option επαναπώλησης, είναι η ολοκλήρωση της παλέτας επιλογών διαχείρισης των κόκκινων δανείων, επιτρέποντας έτσι την πρόοδο στις ρευστοποιήσεις.