Η κρίσιμη ψηφοφορία για τη συμφωνία ΕΕ-Mercosur: Αγρότες σε αναβρασμό, διαπραγματεύσεις σε έξαρση

Οι Βρυξέλλες βρίσκονται στο επίκεντρο της προσοχής, καθώς αύριο, Παρασκευή 9 Ιανουαρίου, αναμένεται να πραγματοποιηθεί η κρίσιμη ψηφοφορία για την επικύρωση ή μη της συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των χωρών της Mercosur (Βραζιλία, Αργεντινή, Παραγουάη, Ουρουγουάη). Η συμφωνία, αν εγκριθεί, θα επιτρέψει στην ΕΕ να αυξήσει τις εξαγωγές προϊόντων όπως κρασιά, ποτά, αυτοκίνητα και μηχανήματα, ενώ παράλληλα θα διευκολύνει την είσοδο στην ευρωπαϊκή αγορά προϊόντων όπως κρέας, ζάχαρη, ρύζι, μέλι και σόγια από τη Λατινική Αμερική.

Ωστόσο, η προοπτική αυτή προκαλεί έντονες ανησυχίες στους Ευρωπαίους, και ιδιαιτέρως στους Έλληνες αγρότες, οι οποίοι εκτιμούν ότι δεν μπορούν να ανταγωνιστούν το χαμηλό κόστος παραγωγής των εν λόγω προϊόντων. Το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας αναμένεται οριακό, και η συμφωνία έρχεται σε μια περίοδο έντονων αγροτικών κινητοποιήσεων, τόσο στην Ελλάδα όσο και στη Γαλλία. Η μη υπογραφή της συμφωνίας ήταν, άλλωστε, ένα από τα βασικά αιτήματα που τέθηκαν στην πρόσφατη συνέλευση των αγροτικών μπλοκ στα Μάλγαρα.

Σημειώνεται ότι τον Δεκέμβριο, 10.000 αγρότες είχαν πραγματοποιήσει διαμαρτυρία στις Βρυξέλλες, με σφοδρά επεισόδια να λαμβάνουν χώρα περιμετρικά του Ευρωκοινοβουλίου. Οι αντιδράσεις αυτές, σε συνδυασμό με την επιφύλαξη κρατών όπως η Ιταλία και η Γαλλία, οδήγησαν στην αναβολή της ψηφοφορίας για τον Ιανουάριο.

Στην Κομισιόν, η πίεση είναι μεγάλη για να επιτευχθεί επικυρωμένη συμφωνία έως το τέλος του μήνα, καθώς υπάρχει ο κίνδυνος υπαναχώρησης και της άλλης πλευράς. Στελέχη της Επιτροπής καταβάλλουν προσπάθειες για να κάμψουν τις αντιστάσεις κρατών-μελών που διατηρούν επιφυλακτική στάση ή σκοπεύουν να την καταψηφίσουν.

Η Γαλλία, με επικεφαλής τον Εμμανουέλ Μακρόν, εκφράζει έντονες επιφυλάξεις, ζητώντας ισχυρότερες διασφαλίσεις και απειλώντας με απαγόρευση εισαγωγών τροφίμων που περιέχουν απαγορευμένα φυτοφάρμακα. Το Παρίσι φοβάται μαζικές εισροές φθηνού βοδινού και πουλερικών, προϊόντων στα οποία η γαλλική παραγωγή κυριαρχεί. Στο ίδιο στρατόπεδο βρίσκονται η Πολωνία, η Ουγγαρία και η Αυστρία.

Η Ιταλία, υπό την Τζόρτζια Μελόνι, έχει μεταβάλει τη στάση της, από θετική αρχικά σε αρνητική, ζητώντας την αναβολή της ψηφοφορίας. Ωστόσο, τις τελευταίες ώρες, η Ρώμη εκφράζει θετική διάθεση “υπό όρους”, με τον Ιταλό υπουργό Γεωργίας Φραντσέσκο Λολομπρίτζιντα να δηλώνει ότι η Ιταλία θα υπογράψει εφόσον δοθούν οι απαραίτητες εγγυήσεις για τους παραγωγούς.

Η έγκριση της συμφωνίας απαιτεί ειδική πλειοψηφία 15 κρατών-μελών που αντιπροσωπεύουν τουλάχιστον το 65% του πληθυσμού της ΕΕ, καθιστώντας την ψήφο χωρών όπως η Ιταλία, η Γαλλία και η Πολωνία ιδιαίτερα σημαντική.

Αντίθετα, χώρες όπως οι σκανδιναβικές, η Γερμανία και η Ισπανία, βλέπουν τη συμφωνία ως μια “χρυσή” ευκαιρία εισόδου σε μια αγορά 780 εκατομμυρίων καταναλωτών, εν μέσω πιέσεων από αμερικανικούς δασμούς και κινεζικό ανταγωνισμό.

Η Ελλάδα, αν και βλέπει τη συμφωνία θετικά, ζητά διασφαλίσεις για τα ελληνικά προϊόντα. Ο Έλληνας υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Κώστας Τσιάρας, ανέφερε ότι οι ελληνικές εξαγωγές προς τις χώρες της Mercosur ανέρχονται μόλις στα 34 εκατομμύρια ευρώ, ενώ 21 ελληνικά προϊόντα ΠΟΠ, όπως η φέτα και το ελαιόλαδο, θα προστατεύονται. Η χώρα διεκδικεί σαφείς ρήτρες διασφάλισης, αυστηρή εφαρμογή κανόνων και συνεχή παρακολούθηση των επιπτώσεων.

Οι Έλληνες αγρότες, ωστόσο, εκτιμούν ότι η συμφωνία θα είναι καταστροφική για προϊόντα όπως το βοδινό, λόγω του χαμηλού κόστους παραγωγής. Αντίθετα, αναμένεται να ευνοηθούν τυποποιημένα προϊόντα όπως το ελαιόλαδο και τα κρασιά.

Την ίδια στιγμή, η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, πρότεινε την πρόωρη αποδέσμευση 45 δισεκατομμυρίων ευρώ από κονδύλια της ΚΑΠ, προκειμένου να εξασφαλιστεί η υποστήριξη των κρατών-μελών. Τα κεφάλαια αυτά προέρχονται από αποθεματικό “για ώρα ανάγκης” και περιλαμβάνονται στον προϋπολογισμό της ΕΕ που αναμένεται να τεθεί σε ισχύ το 2028.

Η πρόταση αυτή έσπευσαν να διεκδικήσουν ευρωπαίοι ηγέτες, όπως ο Εμανουέλ Μακρόν και ο Κυριάκος Μητσοτάκης, αποδίδοντάς την στις προσπάθειές τους. Ο Ιταλός υπουργός Γεωργίας χαρακτήρισε τα “καλά νέα” απόδειξη της σοβαρότητας του έργου της Ιταλίας. Ο επίτροπος Εμπορίου, Μάρος Σέφτσοβιτς, τόνισε ότι η συμφωνία είναι η “μεγαλύτερη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου” που έχει διαπραγματευτεί η ΕΕ, ενώ ο επίτροπος Γεωργίας, Κριστόφ Χάνσεν, υποστήριξε ότι έχουν ληφθεί μέτρα για την αντιμετώπιση των ανησυχιών του αγροτικού τομέα.