Μητρώο Φερεγγυότητας Ενοικιαστών: Ένα νέο ψηφιακό εργαλείο για την αγορά ακινήτων

Με ένα νέο φίλτρο ελέγχου πριν την υπογραφή του συμβολαίου, η κυβέρνηση ετοιμάζεται να παρουσιάσει στην αγορά ενοικίων το Μητρώο Φερεγγυότητας Ενοικιαστών. Αυτό το ψηφιακό εργαλείο αποσκοπεί στον περιορισμό των φαινομένων κακοπληρωτών και των «τυφλών» μισθώσεων, εισάγοντας μια νέα εποχή στις συναλλαγές ενοικίασης. Η πιλοτική εφαρμογή του αναμένεται στο προσεχές διάστημα, με πλήρη ενεργοποίηση από τα μέσα της χρονιάς, αλλάζοντας ουσιαστικά τον τρόπο σύναψης των μισθωτηρίων.

Το Μητρώο θα λειτουργεί ως μια ολοκληρωμένη βάση δεδομένων για την μισθωτική συμπεριφορά, αντλώντας πληροφορίες από τα ψηφιακά συστήματα της ΑΑΔΕ και συνδέοντάς τες με τα στοιχεία των δηλωμένων μισθωτηρίων. Στο επίκεντρο θα βρίσκονται οι καθυστερήσεις ή οι συστηματικές αθετήσεις πληρωμών, οι ληξιπρόθεσμες οφειλές από δηλωμένα ενοίκια, καθώς και περιπτώσεις τελεσίδικων δικαστικών αποφάσεων για απλήρωτα ενοίκια. Σκοπός είναι η δημιουργία ενός συνοπτικού αλλά αξιόπιστου προφίλ φερεγγυότητας, το οποίο θα λαμβάνεται υπόψη πριν από κάθε νέα μίσθωση.

Η πρόσβαση στο Μητρώο δεν θα είναι ανεξέλεγκτη. Οι ιδιοκτήτες δεν θα έχουν πρόσβαση σε αναλυτικά οικονομικά δεδομένα, αλλά μόνο σε βασικές ενδείξεις συνέπειας. Κάθε έλεγχος θα πραγματοποιείται με τη ρητή συναίνεση του ενοικιαστή, ακολουθώντας το πρότυπο που εφαρμόζεται ήδη σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Επιπλέον, δίνεται η δυνατότητα στον υποψήφιο ενοικιαστή να προσκομίζει ο ίδιος ένα πιστοποιητικό φερεγγυότητας, το οποίο θα βεβαιώνει την απουσία ληξιπρόθεσμων οφειλών στον δημόσιο ή ιδιωτικό τομέα, αποδεικνύοντας την αξιοπιστία του και μειώνοντας τις επιφυλάξεις του εκμισθωτή.

Η πιλοτική φάση, που τοποθετείται στις αρχές του 2026, θα λειτουργήσει ως πεδίο δοκιμών για τη διασταύρωση στοιχείων, την αντοχή των συστημάτων και τις δικλείδες προστασίας προσωπικών δεδομένων. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, το Μητρώο αναμένεται να διασυνδεθεί με το myPROPERTY και τις δηλώσεις μίσθωσης, ώστε να καταγράφεται σε πραγματικό χρόνο η συνέπεια στις πληρωμές και να ενημερώνεται αυτόματα για περιπτώσεις λύσης μίσθωσης. Εφόσον δεν προκύψουν εμπόδια, η πλήρης εφαρμογή του συστήματος αναμένεται από τα μέσα του 2026, με προοπτική επέκτασης και στις επαγγελματικές μισθώσεις.

Το σχέδιο για το Μητρώο Φερεγγυότητας δεν είναι καινούργια ιδέα, καθώς συζητείται σε τεχνικό επίπεδο στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών από το 2024. Εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο ψηφιακών παρεμβάσεων για την αγορά ακινήτων και τη διαχείριση του ιδιωτικού χρέους. Ο κεντρικός στόχος είναι η ενίσχυση της εμπιστοσύνης στις μισθώσεις και η δημιουργία συνθηκών για την επιστροφή περισσότερων ακινήτων στη μακροχρόνια αγορά.

Οι εκτιμώμενες επιπτώσεις στην αγορά ακινήτων είναι σημαντικές. Πολλοί ιδιοκτήτες διατηρούν τα διαμερίσματά τους κλειστά, φοβούμενοι κακές μισθώσεις, μακρές δικαστικές διαμάχες ή μισθωτές που εξαφανίζονται αφήνοντας πίσω απλήρωτους λογαριασμούς. Η δυνατότητα του ενοικιαστή να παρουσιάζει ένα πιστοποιητικό καλοπληρωτή μπορεί να λειτουργήσει ως ουσιαστικό κίνητρο για την επιστροφή αυτών των ακινήτων στην αγορά, αυξάνοντας την προσφορά κατοικιών προς ενοικίαση. Η ΠΟΜΙΔΑ έχει τονίσει επανειλημμένα την ανάγκη αυτή, επισημαίνοντας την αντίφαση να γνωρίζει μια τράπεζα τα πάντα για έναν δανειολήπτη, ενώ ο ιδιοκτήτης ενός ακινήτου μεγάλης αξίας να μη γνωρίζει τίποτα για τον υποψήφιο ενοικιαστή.

Στο ίδιο πλαίσιο, κερδίζει έδαφος η ιδέα της ασφάλισης ενοικίου, ως συμπληρωματικό εργαλείο διαχείρισης κινδύνου. Αυτά τα ασφαλιστικά προϊόντα καλύπτουν καθυστερήσεις πληρωμών, απώλεια εσόδων και νομικά έξοδα, ενώ σε περίπτωση αθέτησης υποχρεώσεων, η ασφάλεια καλύπτει το μίσθωμα στον ιδιοκτήτη και τα δικαστικά έξοδα αποβολής και διεκδίκησης οφειλών.

Οι αντιδράσεις στην αγορά παραμένουν ανάμεικτες. Οι ιδιοκτήτες βλέπουν στο νέο Μητρώο ένα εργαλείο προστασίας απέναντι στους στρατηγικούς κακοπληρωτές, ενώ φορείς ενοικιαστών ζητούν σαφείς εγγυήσεις ώστε η αξιολόγηση να μην οδηγήσει σε αποκλεισμούς. Το βέβαιο είναι ότι οι μισθώσεις εισέρχονται σε μια νέα φάση, όπου η «καλή φήμη» του ενοικιαστή αποκτά για πρώτη φορά θεσμικό ρόλο πριν υπογραφούν τα τελικά συμβόλαια.