Η Ελλάδα επενδύει στον ορεινό όγκο: Νέες πολιτικές και χρηματοδοτήσεις για την ανάπτυξη

Η Πολιτεία ενισχύει θεσμικά, χρηματοδοτικά και επικοινωνιακά τους ορεινούς όγκους της χώρας, με στόχο να τους καταστήσει ισότιμο πυλώνα της εθνικής αναπτυξιακής στρατηγικής. Βασικό εργαλείο αυτής της προσπάθειας είναι η σύσταση της Ειδικής Γραμματείας Ορεινών Περιοχών (ΕΓΟΠ), η οποία θα αναλάβει τον οριζόντιο συντονισμό πολιτικών, έργων και πόρων για τις ορεινές κοινότητες.

Η ΕΓΟΠ θα λειτουργεί ως ενιαίος θεσμικός πυλώνας για τον ορεινό χώρο, ενταγμένη σε μια στρατηγική 12 πυλώνων, με τον τουρισμό να αποτελεί έναν από τους κεντρικούς άξονες. Οι στόχοι περιλαμβάνουν την ανατροπή της απομόνωσης, τη στήριξη της τάσης επιστροφής στις ρίζες και την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής. Το πρόγραμμα θα ενισχυθεί με σημαντικούς χρηματοδοτικούς πόρους, που, σύμφωνα με τον Υφυπουργό Παρά τω Πρωθυπουργώ, κ. Θανάση Κοντογεώργη, προσεγγίζουν το 1 δισεκατομμύριο ευρώ ετησίως από το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης, το ΕΣΠΑ και το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, αποκλειστικά για ορεινές περιοχές.

«Με τη σύσταση της Ειδικής Γραμματείας Ορεινών Περιοχών, το ελληνικό κράτος αποκτά για πρώτη φορά έναν ενιαίο θεσμικό πυλώνα αποκλειστικά αφιερωμένο στον ορεινό όγκο της χώρας», δήλωσε ο κ. Κοντογεώργης. «Στόχος μας είναι να κλείσουμε την ψαλίδα της υστέρησης, να δώσουμε σε περιοχές που έμειναν πίσω τα εργαλεία για να «ανοίξουν τα φτερά τους» και, κυρίως, να μην κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλό μας απέναντι στη μεγάλη πτώση που γνώρισαν αρκετές ορεινές κοινότητες τις προηγούμενες δεκαετίες. Θέλουμε να ανατρέψουμε την αίσθηση απομόνωσης και να δείξουμε έμπρακτα στους κατοίκους ότι οι ανάγκες τους βρίσκονται στο επίκεντρο της προσοχής μας. Η τάση επιστροφής στις ρίζες, που ήδη παρατηρούμε από τα μεγάλα αστικά κέντρα προς την περιφέρεια, είναι μια δυναμική που επιδιώκουμε να υποστηρίξουμε με συγκεκριμένες πολιτικές, υποδομές και κίνητρα, ώστε η ζωή στον ορεινό χώρο να αποτελεί συνειδητή επιλογή και όχι συμβιβασμό».

Στον τομέα του τουρισμού, η σημαντικότερη θεσμική παρέμβαση αφορά τη δημιουργία της νέας ειδικής τουριστικής υποδομής «Προορισμός Βιώσιμου Ορεινού Τουρισμού». Αυτό το σχήμα θα επιτρέψει τη συγκροτημένη ανάπτυξη χιονοδρομικών κέντρων, ορειβατικών καταφυγίων, glamping και ξενοδοχειακών μονάδων, πάντα με αυστηρή εναρμόνιση προς το χωροταξικό, περιβαλλοντικό και δασικό καθεστώς κάθε περιοχής. Ο κεντρικός στόχος είναι ο ορεινός προορισμός να προσφέρει δραστηριότητες καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, πέρα από την εξάρτηση από τη «χιονοκάλυψη» λίγων εβδομάδων.

Η στρατηγική για «τουρισμό 12 μήνες τον χρόνο» τοποθετεί τον ορεινό όγκο στην αιχμή του δόρατος της περιφερειακής ανάπτυξης. Τα στοιχεία του 2025 καταδεικνύουν νέο ρεκόρ τουριστικών εσόδων, άνω των 23,6 δισ. ευρώ, με τις εισπράξεις να αυξάνονται ταχύτερα από τις αφίξεις, στοιχείο που η κυβέρνηση ερμηνεύει ως ένδειξη ποιοτικής αναβάθμισης και ενίσχυσης της βιώσιμης διάστασης του τουρισμού. Παράλληλα, η σημαντική άνοδος της χειμερινής κίνησης επιβεβαιώνει ότι ο στόχος του 12μηνου τουρισμού έχει μετατραπεί από θεωρητικό σύνθημα σε μετρήσιμο αποτέλεσμα για ορεινούς προορισμούς και τοπικές κοινωνίες.

Σε χρηματοδοτικό επίπεδο, ενεργοποιείται ένα σύνθετο μίγμα πόρων από το Ταμείο Ανάκαμψης, το ΕΣΠΑ και το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης, με σαφή προτεραιότητα στις ορεινές υποδομές. Στο πλαίσιο του «Ελλάδα 2.0» προβλέπεται πακέτο περίπου 90 εκατ. ευρώ ειδικά για έργα ορεινού τουρισμού, που περιλαμβάνει αναβάθμιση χιονοδρομικών κέντρων, ορεινών καταφυγίων, βασικών υποδομών πρόσβασης, καθώς και τη δημιουργία ειδικής ψηφιακής πλατφόρμας προβολής του ορεινού τουρισμού. Επιπλέον, προωθούνται επενδύσεις σε δρόμους, υδρεύσεις–αποχετεύσεις, κέντρα υγείας, κινητές μονάδες υγείας, σχολεία και γρήγορο διαδίκτυο, με σκοπό τη διασφάλιση ασφάλειας και ποιότητας ζωής για τους κατοίκους των ορεινών περιοχών.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον εσωτερικό τουρισμό ως μοχλό τόνωσης της ζήτησης στις ορεινές ζώνες. Το πρόγραμμα «Τουρισμός για Όλους 2025» παρέχει vouchers έως 600 ευρώ, με αυξημένη επιδότηση για την off season περίοδο, στοχεύοντας στην ενίσχυση ορεινών και λιγότερο προβεβλημένων προορισμών. Η νέα περίοδος 2026–2027 συνεχίζει στην ίδια κατεύθυνση, ενώ σε συνδυασμό με αντίστοιχα προγράμματα κοινωνικού τουρισμού της ΔΥΠΑ, η κυβέρνηση επιδιώκει να διαμορφώσει ένα σταθερό ρεύμα Ελλήνων επισκεπτών προς τα βουνά, πέρα από τις παραδοσιακές εξορμήσεις εορτών ή Σαββατοκύριακων.

Η Υπουργός Τουρισμού, Όλγα Κεφαλογιάννη, τόνισε ότι «το 2026 ολοκληρώνονται τα έργα του νέου προγράμματος για τον τουρισμό, που χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, με έναν από τους σημαντικότερους άξονες να αφορά τον ορεινό τουρισμό, συνολικού προϋπολογισμού περίπου 90 εκατ. ευρώ. Στο πακέτο αυτό περιλαμβάνεται η αναβάθμιση των υποδομών στα χιονοδρομικά κέντρα της χώρας, αλλά και η δημιουργία ειδικής ψηφιακής πλατφόρμας προβολής του ορεινού τουρισμού, που θα χαρτογραφεί και θα αναδεικνύει οργανωμένα τους ορεινούς προορισμούς και τις δραστηριότητες που προσφέρουν».

«Στο πλαίσιο της στρατηγικής μας επιλογής για την ανάπτυξη και ανάδειξη της ορεινής Ελλάδας, παρουσιάζουμε σήμερα για πρώτη φορά ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα προβολής της ορεινής χώρας, με στόχο να ενισχύσουμε την αναγνωρισιμότητα και την ελκυστικότητα αυτού του μοναδικού τμήματος της ελληνικής επικράτειας», ανέφερε η κα Κεφαλογιάννη. «Πιστεύω ότι η ορεινή Ελλάδα έχει τη δυναμική ενός ολοκληρωμένου τουριστικού προορισμού, ικανού να προσφέρει ένα πολυδιάστατο σύνολο εμπειριών και μια πληθώρα επιλογών, όπως αυτές διαμορφώνονται μέσα από τις ειδικές μορφές τουρισμού – από τον οινοτουρισμό και τη γαστρονομία μέχρι την χιονοδρομία και τις δραστηριότητες ευεξίας».

Στο επικοινωνιακό επίπεδο, η καμπάνια «Ορεινή Ελλάδα σε πάει ψηλά όλο τον χρόνο» λειτουργεί ως ομπρέλα για όλες τις παρεμβάσεις. Με οπτική ταυτότητα εμπνευσμένη από τα βουνά, το φως, το νερό και τα δάση, επιχειρεί να παρουσιάσει την ορεινή χώρα ως τόπο ανάτασης – σωματικής, ψυχικής και πνευματικής – και όχι απλώς ως εναλλακτικό χειμερινό προορισμό. Η καμπάνια στοχεύει αρχικά στην εγχώρια αγορά, με προοπτική σταδιακής εξωστρέφειας σε ξένες αγορές που αναζητούν βιώσιμες, αυθεντικές εμπειρίες, όπως ο οινοτουρισμός, η γαστρονομία και ο πολιτισμός σε μικρές κοινότητες.

Τέλος, η κυβέρνηση συνδέει άμεσα την πολιτική για τον ορεινό όγκο με την περιφερειακή συνοχή και τη δημογραφική ισορροπία. Η «τάση επιστροφής στις ρίζες» που παρατηρείται σε ορισμένα μεγάλα αστικά κέντρα επιδιώκεται να ενισχυθεί με κίνητρα μετεγκατάστασης, ψηφιακές πλατφόρμες ενημέρωσης για υποδομές και ευκαιρίες στις ορεινές περιοχές, καθώς και με ενεργό συν-σχεδιασμό πολιτικών μαζί με την αυτοδιοίκηση και τις τοπικές κοινωνίες. Στόχος, όπως υπογραμμίζουν οι αρμόδιοι, είναι ένα δίκαιο, βιώσιμο μοντέλο ανάπτυξης που θα μοιράζει τα οφέλη του τουρισμού και της πράσινης μετάβασης σε κάθε ορεινό χωριό και κωμόπολη, από τον Έβρο μέχρι την Κρήτη.