Νέες διευκρινίσεις από τον e-ΕΦΚΑ για την ασφάλιση κοινωφελούς εργασίας
Ο φορέας απασχόλησης αναλαμβάνει πλέον την ασφαλιστική ευθύνη από τον Σεπτέμβριο του 2025, με λεπτομερείς οδηγίες για τον υπολογισμό εισφορών και ημερών ασφάλισης.
Σημαντικές διευκρινίσεις σχετικά με την ασφάλιση των ατόμων που παρέχουν κοινωφελή εργασία εξέδωσε ο e-ΕΦΚΑ, μέσω της Εγκυκλίου 11/26.03.2026. Η εγκύκλιος αποσαφηνίζει το πλαίσιο υπαγωγής στην ασφάλιση για τον κίνδυνο ατυχήματος, τον τρόπο υπολογισμού των ασφαλιστέων αποδοχών και ημερών ασφάλισης, καθώς και τις υποχρεώσεις των φορέων που τους απασχολούν.
Η εγκύκλιος απευθύνεται σε ενήλικα και ανήλικα άτομα που προσφέρουν κοινωφελή εργασία, είτε ως μέτρο έκτισης ποινής είτε ως αναμορφωτικό μέτρο, σύμφωνα με το άρθρο 31 του ν. 4596/2019. Ο e-ΕΦΚΑ υπενθυμίζει ότι αυτά τα πρόσωπα υπάγονται υποχρεωτικά στην ασφάλιση ως μισθωτοί, αποκλειστικά για τον κίνδυνο ατυχήματος.
Η βασική αλλαγή που επισημαίνεται αφορά τον υπόχρεο καταβολής των εισφορών. Μέχρι τις 15 Σεπτεμβρίου 2025, το κόστος κάλυπτε το Υπουργείο Δικαιοσύνης. Ωστόσο, από τις 16 Σεπτεμβρίου 2025 και μετά, η ευθύνη για την ασφάλιση, την καταβολή των εισφορών και την υποβολή των ΑΠΔ μετατοπίζεται στον εκάστοτε Φορέα Παροχής Κοινωφελούς Εργασίας. Αυτό σημαίνει ότι δήμοι, περιφέρειες, ΝΠΔΔ και άλλοι φορείς που εντάσσονται στο σύστημα κοινωφελούς εργασίας φέρουν πλέον την άμεση ασφαλιστική τους ευθύνη.
Σύμφωνα με το ισχύον νομικό πλαίσιο, η κοινωφελής εργασία παρέχεται χωρίς αμοιβή. Ωστόσο, για ασφαλιστικούς σκοπούς, προβλέπεται εισφορά επί του μισθού άγαμου μισθωτού, όπως αυτός ισχύει κάθε φορά. Για πλήρη απασχόληση, με βάση τον κατώτατο μισθό των 880 ευρώ, η εργοδοτική εισφορά ανέρχεται σε 8,80 ευρώ τον μήνα, με Κωδικό Πακέτου Κάλυψης 210. Αυτή η ασφάλιση καλύπτει μόνο τον κίνδυνο ατυχήματος και το σχετικό ποσοστό επιβαρύνει αποκλειστικά τον εργοδότη, δηλαδή τον φορέα υποδοχής.
Η εγκύκλιος εστιάζει στον τρόπο υπολογισμού των ασφαλιστέων αποδοχών και των ημερών ασφάλισης. Το ποσό των 880 ευρώ αφορά την πλήρη απασχόληση, δηλαδή 40 ώρες εβδομαδιαίως, πενθήμερο, με ασφάλιση 25 ημερών. Σε άλλες περιπτώσεις, οι αποδοχές υπολογίζονται αναλογικά με τις πραγματικές ώρες απασχόλησης. Για μερικώς απασχολούμενους, εφαρμόζονται οι γενικές διατάξεις του πρώην ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, βάσει των τεκμαρτών ημερομισθίων της 1ης ασφαλιστικής και της 1ης ειδικής ασφαλιστικής κλάσης. Από 1/1/2026, το τεκμαρτό ημερομίσθιο της 1ης ασφαλιστικής κλάσης είναι 12,87 ευρώ και της 1ης ειδικής 9,34 ευρώ.
Η εγκύκλιος περιλαμβάνει αναλυτικά παραδείγματα: για κοινωφελή εργασία 20 ωρών την εβδομάδα, προβλέπονται ασφαλιστέες αποδοχές 440 ευρώ και 22 ημέρες ασφάλισης. Για 30 ώρες την εβδομάδα, οι αποδοχές είναι 660 ευρώ, επίσης με 22 ημέρες ασφάλισης. Για πιο περιορισμένα ωράρια, όπως 18 ώρες την εβδομάδα σε τρεις ημέρες, οι ασφαλιστέες αποδοχές υπολογίζονται σε 396 ευρώ με 12 ημέρες ασφάλισης. Σε πολύ μικρή απασχόληση, ισχύουν ειδικοί κανόνες βάσει ασφαλιστικών κλάσεων και πιθανής προσαύξησης ημερών ασφάλισης.
Επιπλέον, αποσαφηνίζεται ότι, καθώς το συμφωνητικό παροχής κοινωφελούς εργασίας δεν συνιστά σύμβαση εξαρτημένης εργασίας, τα άτομα αυτά δεν ασφαλίζονται για δώρα εορτών και επίδομα αδείας. Επίσης, δεν εφαρμόζονται οι διατάξεις περί ανυπαίτιου κωλύματος λόγω ασθένειας. Σε περίπτωση ασθένειας ή άλλου σοβαρού κωλύματος, οι χαμένες ώρες κοινωφελούς εργασίας μεταφέρονται σε μεταγενέστερο χρόνο.
Ως προς την πρακτική εφαρμογή, ο e-ΕΦΚΑ ορίζει τη χρήση του κωδικού ειδικότητας 000098 και του ΚΠΚ 210 στην ΑΠΔ, με ασφάλιση αποκλειστικά για τον κίνδυνο ατυχήματος. Στο πεδίο των αποδοχών δηλώνεται ο τρέχων κατώτατος μισθός ή οι τεκμαρτές αποδοχές, ανάλογα με την περίπτωση, ενώ οι ημέρες ασφάλισης πρέπει να αντικατοπτρίζουν με ακρίβεια τις πραγματικές ημέρες απασχόλησης.
Μια σημαντική μεταβατική πρόβλεψη είναι ότι οι φορείς παροχής κοινωφελούς εργασίας μπορούν έως τις 30 Νοεμβρίου 2026 να υποβάλουν διαδικτυακά τις αντίστοιχες Συμπληρωματικές (04) ΑΠΔ Κοινών Επιχειρήσεων και να καταβάλουν τις σχετικές εισφορές χωρίς κυρώσεις. Αυτή η περίοδος προσαρμογής είναι ζωτικής σημασίας, ιδίως για φορείς που δεν είχαν προηγουμένως αναλάβει άμεσα αυτή την υποχρέωση.
Η εγκύκλιος υπενθυμίζει ότι η ισχύς της σχετικής ΚΥΑ ξεκινά από τις 12 Μαρτίου 2023, ενώ η κοινωφελής εργασία, μετά από περίοδο αναστολής, επανήλθε σε ισχύ από τις 2 Μαΐου 2024, με τη δημοσίευση του ν. 5108/2024.
Για τους ΟΤΑ και τους λοιπούς φορείς που συμμετέχουν στο σύστημα κοινωφελούς εργασίας, η εγκύκλιος 11/2026 λειτουργεί ως σαφής οδηγός συμμόρφωσης. Μεταφέρει το βάρος της ασφαλιστικής διαχείρισης στον φορέα απασχόλησης και απαιτεί προσεκτική παρακολούθηση ωραρίων, παρουσιολογίων, ημερών ασφάλισης και δηλώσεων ΑΠΔ.