Νέα Εγκύκλιος του Υπουργείου Υγείας για την Ολοκληρωμένη Διαχείριση Κουνουπιών από το 2026

Από το 2026, το Υπουργείο Υγείας θέτει σε εφαρμογή μια νέα, ολοκληρωμένη και αυστηρά δομημένη εγκύκλιο για τη διαχείριση των κουνουπιών σε όλη τη χώρα. Βασικός στόχος είναι η διασφάλιση της δημόσιας υγείας και η αποτελεσματική πρόληψη μεταδοτικών νοσημάτων, καθώς τα κουνούπια αποτελούν κύριους φορείς επικίνδυνων ασθενειών όπως ο ιός του Δυτικού Νείλου, η ελονοσία, αλλά και οι ιοί Zika, Chikungunya και ο Δάγκειος πυρετός. Η αυξημένη παρουσία τους τα τελευταία χρόνια, σε συνδυασμό με τις κλιματικές αλλαγές και την αυξημένη διεθνή κινητικότητα, καθιστούν επιτακτική την ανάγκη για μια οργανωμένη και επιστημονικά τεκμηριωμένη προσέγγιση.

Η στρατηγική της νέας εγκυκλίου βασίζεται στην αρχή της “ολοκληρωμένης διαχείρισης”, η οποία συνδυάζει διάφορες δράσεις με πρωταρχικό σκοπό τη μείωση των εστιών αναπαραγωγής των κουνουπιών, τον περιορισμό της επαφής τους με τους ανθρώπους και την αποτροπή επιδημικών φαινομένων. Η έμφαση δίνεται στην πρόληψη, με την εξάλειψη στάσιμων υδάτων, την περιβαλλοντική διαχείριση και την έγκαιρη δράση να θεωρούνται πιο αποτελεσματικά και βιώσιμα μέτρα σε σχέση με τους εκτεταμένους ψεκασμούς.

Οι Περιφέρειες και οι Δήμοι αναλαμβάνουν κεντρικό ρόλο στην υλοποίηση του σχεδίου. Οι Περιφέρειες θα εκπονούν ολοκληρωμένα σχέδια δράσης, θα εξασφαλίζουν τη χρηματοδότηση και θα ορίζουν συντονιστές και μηχανισμούς ελέγχου. Οι Δήμοι, από την πλευρά τους, θα αναλαμβάνουν δράσεις για την εξάλειψη των εστιών, θα ενημερώνουν και θα ευαισθητοποιούν τους πολίτες, ενώ θα συνεργάζονται στενά με τις Περιφέρειες για την επιτυχή εφαρμογή των μέτρων. Η συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων, κρατικών, επιστημονικών και ιδιωτών, θεωρείται ζωτικής σημασίας για την επιτυχία του εγχειρήματος.

Η εντομολογική και επιδημιολογική επιτήρηση αποτελούν τους βασικούς πυλώνες της πολιτικής. Αυτό περιλαμβάνει τη χαρτογράφηση των εστιών αναπαραγωγής, την καταγραφή πληθυσμών και ειδών, καθώς και την παρακολούθηση για την πιθανή παρουσία παθογόνων. Τα συλλεγόμενα δεδομένα θα αξιοποιούνται για στοχευμένες παρεμβάσεις, θα αποστέλλονται τακτικά στο Υπουργείο Υγείας και στον ΕΟΔΥ, και θα αποτελούν εργαλείο για την εκτίμηση κινδύνου σε πραγματικό χρόνο. Ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί στην επιτήρηση εισαγόμενων ειδών, όπως το *Aedes aegypti*, λόγω του υψηλού κινδύνου μετάδοσης σοβαρών ασθενειών.

Οι μέθοδοι καταπολέμησης θα είναι στοχευμένες και ελεγχόμενες. Το κύριο μέτρο είναι η προνυμφοκτονία, η οποία θα εφαρμόζεται σε στάσιμα νερά από την άνοιξη έως το φθινόπωρο, ή και καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους λόγω των κλιματικών συνθηκών. Η περιβαλλοντική διαχείριση περιλαμβάνει την απομάκρυνση λιμναζόντων υδάτων, τον καθαρισμό φρεατίων, καναλιών και δεξαμενών, καθώς και τον έλεγχο ιδιωτικών χώρων. Η ακμαιοκτονία θα εφαρμόζεται μόνο σε έκτακτες περιπτώσεις, όταν υπάρχει άμεσος κίνδυνος για τη δημόσια υγεία, και θα απαιτεί ειδική έγκριση και τεκμηρίωση. Είναι σημαντικό να χρησιμοποιούνται εγκεκριμένα βιοκτόνα σκευάσματα, ακολουθώντας αυστηρά τις οδηγίες χρήσης για την προστασία του περιβάλλοντος και της ανθρώπινης υγείας.

Η ενεργή συμμετοχή των πολιτών είναι κρίσιμη για την επιτυχία. Η εγκύκλιος προβλέπει εκστρατείες ενημέρωσης και προτείνει μέτρα ατομικής προστασίας, όπως η χρήση σιτών και κουνουπιέρων, η απομάκρυνση στάσιμων νερών από τις οικίες, η χρήση εντομοαπωθητικών και η κατάλληλη ένδυση σε περιοχές υψηλού κινδύνου. Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στην αντιμετώπιση του “Ασιατικού κουνουπιού τίγρης”, το οποίο αναπαράγεται κυρίως σε ιδιωτικούς χώρους.

Κάθε πρόγραμμα θα συνοδεύεται από συνεχή παρακολούθηση, αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας και υποβολή αναλυτικής έκθεσης στο Υπουργείο Υγείας. Οι Περιφέρειες θα είναι υπεύθυνες για την καταγραφή δεδομένων, προβλημάτων και αποτελεσμάτων, προκειμένου να βελτιώνεται διαρκώς η στρατηγική διαχείρισης.