Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026-2030: Οδηγίες για τη μεταφορά έργων από το ΑΠΔΕ
Νέα απόφαση του υπουργείου Οικονομικών καθορίζει τα κριτήρια και τη διαδικασία για την ένταξη συνεχιζόμενων έργων στο νέο αναπτυξιακό πλαίσιο.
Η Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ Β’ 1559/19.03.2026) δημοσίευσε την υπ’ αριθμ. 43774 ΕΞ 2026 απόφαση του Αναπληρωτή Υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Νικολάου Παπαθανάση. Η απόφαση αυτή θεσπίζει τα κριτήρια, τα όρια, τη διαδικασία και την προθεσμία για την ένταξη συνεχιζόμενων έργων του Αναπτυξιακού Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (ΑΠΔΕ) στο νέο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης (ΕΠΑ) για την περίοδο 2026-2030.
Στόχος της νέας ρύθμισης είναι να διασφαλιστεί η ομαλή μετάβαση, χωρίς δημιουργία χρηματοδοτικών κενών, για έργα που χρηματοδοτούνταν αποκλειστικά από εθνικούς πόρους (άνευ ενωσιακής συμμετοχής) και ήταν εγγεγραμμένα στο συγχρηματοδοτούμενο σκέλος του ΑΠΔΕ έως την 31η Δεκεμβρίου 2025. Αυτά τα έργα πρέπει πλέον να ενταχθούν στα Τομεακά ή Περιφερειακά Προγράμματα Ανάπτυξης του ΕΠΑ, προκειμένου να συνεχιστεί απρόσκοπτα η χρηματοδότησή τους.
Η απόφαση καλύπτει ένα ευρύ φάσμα κατηγοριών έργων, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που δανειοδοτούνται από διεθνείς οργανισμούς, χρηματοδοτούν δράσεις του αναπτυξιακού νόμου, έχουν υποχρεώσεις από δικαστικές αποφάσεις ή συμβάσεις παραχώρησης, αφορούν συμπληρωματικές εργασίες σε συμβάσεις παραχώρησης αυτοκινητοδρόμων, είναι απενταγμένα έργα συγχρηματοδοτούμενων προγραμμάτων, χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Αρωγής Πυρόπληκτων (για πυρκαγιές του 2007, ΣΑΕΠ 401, 426 και 466), ή βρίσκονται σε φάση προετοιμασίας πριν την ένταξή τους σε συγχρηματοδοτούμενο πρόγραμμα.
Η αξιολόγηση της ένταξης κάθε έργου στο ΕΠΑ γίνεται από τον αρμόδιο Φορέα Πολιτικής, ο οποίος εξετάζει την ανάγκη συνέχισης της χρηματοδότησης με βάση δύο βασικά κριτήρια: αφενός, την ύπαρξη μη ολοκληρωμένου φυσικού και οικονομικού αντικειμένου, που σημαίνει ότι η υλοποίηση του έργου βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη, και αφετέρου, την ύπαρξη εκκρεμών οικονομικών υποχρεώσεων που απορρέουν από νομικές δεσμεύσεις, ακόμα και αν το φυσικό αντικείμενο έχει ήδη ολοκληρωθεί.
Η διαδικασία ένταξης των έργων περιλαμβάνει την έκδοση Πρόσκλησης χρηματοδότησης για διαχειριστικούς λόγους, η οποία αναρτάται στο πρόγραμμα Διαύγεια. Κάθε πρόσκληση συνοδεύεται από έναν αναλυτικό πίνακα με βασικά στοιχεία του έργου, όπως ο τίτλος, ο κύριος, ο δικαιούχος, η κατηγορία, ο προϋπολογισμός και η εκτιμώμενη ημερομηνία λήξης. Είναι κρίσιμο η απόφαση ένταξης κάθε έργου να έχει ολοκληρωθεί το αργότερο έως την 31η Δεκεμβρίου 2026. Έργα που δεν θα ενταχθούν εντός της προθεσμίας αυτής θα απενταχθούν αυτόματα από το ΑΠΔΕ.
Ιδιαίτερη μέριμνα προβλέπεται για έργα με μακροχρόνιες δεσμεύσεις, όπου η επιλέξιμη δαπάνη στο ΕΠΑ πρέπει να καλύπτει τουλάχιστον το σύνολο των υποχρεώσεων για την πενταετία 2026-2030, με τυχόν υπερβάλλουσα δαπάνη να εγγράφεται στον Άξονα Μακροχρόνιων Δεσμεύσεων του ΑΠΔΕ.
Για τα προγράμματα «Αντώνης Τρίτσης» και «Φιλόδημος Ι», εφαρμόζεται απλοποιημένη διαδικασία. Αρχικά, εντάσσονται συνολικά στο αντίστοιχο Τομεακό Πρόγραμμα Ανάπτυξης ως ενιαία σύνολα. Στη συνέχεια, εντός έξι μηνών από την ένταξη, εκδίδονται διακριτές αποφάσεις για κάθε επιμέρους έργο. Μέχρι την ολοκλήρωση αυτής της δεύτερης φάσης, δεν ικανοποιούνται αιτήματα χρηματοδότησης.
Η απόφαση 43774 ΕΞ 2026 αποτελεί θεμελιώδη μηχανισμό για την ομαλή μετάβαση από το προηγούμενο πλαίσιο του ΑΠΔΕ στο νέο ΕΠΑ 2026-2030, θέτοντας σαφή κριτήρια, ρεαλιστικές προθεσμίες και απλοποιημένες διαδικασίες για την συνέχιση υλοποίησης επενδύσεων που ήδη βρίσκονται σε εξέλιξη και αντιπροσωπεύουν δεσμευμένους πόρους και αναληφθείσες νομικές υποχρεώσεις του ελληνικού δημοσίου.