Οι ελληνικοί δήμοι υστερούν στην ψηφιακή διακυβέρνηση, δείχνει έρευνα

Η ψηφιακή διακυβέρνηση αποτελεί ένα μεγάλο στοίχημα για τους ελληνικούς δήμους, όμως τα αποτελέσματα δείχνουν πως η πλειοψηφία τους παραμένει πίσω. Ακόμη και όσοι δήμοι βρίσκονται στο πρώτο τέταρτο των καλύτερων επιδόσεων, σύμφωνα με τον κόμβο επιδόσεων deiktesota.gr του Υπουργείου Εσωτερικών, καταγράφουν βαθμολογία κάτω του μισού. Αυτή η κατάσταση έχει άμεσο αντίκτυπο στην εξοικονόμηση ανθρώπινων και οικονομικών πόρων, υποδεικνύοντας μια γενικότερη υστέρηση στην ψηφιακή ωρίμανση.

Ο δείκτης ψηφιακής ωρίμανσης μετρά την ύπαρξη 20 βασικών ψηφιακών υποδομών και λειτουργιών. Η μέθοδος είναι αυστηρά δυαδική: είτε υπάρχει η υπηρεσία/υποδομή, είτε όχι. Κάθε παράμετρος έχει ίση βαρύτητα, διαμορφώνοντας μια συνολική βαθμολογία. Μια βαθμολογία 0,40, για παράδειγμα, σημαίνει ότι ένας δήμος έχει υλοποιήσει περίπου 8 στις 20 ψηφιακές λειτουργίες.

Οι 20 ψηφιακές λειτουργίες περιλαμβάνουν κρίσιμα στοιχεία για μια σύγχρονη “έξυπνη πόλη”, όπως ψηφιακές υπηρεσίες προς πολίτες, ηλεκτρονικές πληρωμές, αισθητήρες περιβάλλοντος, έξυπνες στάσεις ΜΜΜ, διαχείριση ενέργειας και υποδομών, πλατφόρμες για ευάλωτες ομάδες και ανοιχτά δεδομένα (open data). Το γεγονός ότι ακόμη και οι δήμοι με τις καλύτερες επιδόσεις δεν ξεπερνούν το 40% αποκαλύπτει ότι πολλές από αυτές τις λειτουργίες απουσιάζουν ή βρίσκονται σε εμβρυακό στάδιο.

Η κατάταξη σε τεταρτημόρια (Q1–Q4) είναι σχετική. Το Q1 (top 25%) δεν σηματοδοτεί υψηλό επίπεδο ψηφιοποίησης, αλλά απλώς καλύτερη επίδοση σε σύγκριση με τους υπόλοιπους. Αυτό υποδηλώνει ότι το σύστημα είναι οριζόντια χαμηλό και η “κορυφή” δεν είναι πραγματικά ψηφιακά ώριμη.

Οι δομικές αιτίες πίσω από αυτές τις χαμηλές επιδόσεις είναι πολλαπλές:
1. **Κατακερματισμός έργων και έλλειψη στρατηγικής:** Οι δήμοι υλοποιούν αποσπασματικά έργα χωρίς ενιαία αρχιτεκτονική “smart city”.
2. **Έλλειψη τεχνικής επάρκειας:** Η απουσία εξειδικευμένου προσωπικού οδηγεί σε καθυστερήσεις, κακή αξιοποίηση εργαλείων και έργα “βιτρίνας”.
3. **Χρηματοδοτήσεις χωρίς απορρόφηση:** Παρά τη διαθεσιμότητα πόρων, πολλοί δήμοι δεν ωριμάζουν, δεν εντάσσουν έγκαιρα ή δεν ολοκληρώνουν έργα.
4. **Απουσία data culture:** Η πρόβλεψη για open data και data-driven διοίκηση παραμένει σε μεγάλο βαθμό ανενεργή.

Οι επιπτώσεις για πολίτες και διοίκηση είναι άμεσες: καθυστερήσεις στα αιτήματα, γραφειοκρατία, έλλειψη διαφάνειας και ανεπαρκής διαχείριση πόρων. Αντίθετα, οι δήμοι που επενδύουν ψηφιακά μειώνουν κόστη, αυξάνουν την ικανοποίηση πολιτών και αποκτούν εικόνα σε πραγματικό χρόνο της πόλης.

Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η βαθμολογία 0,40 στο deiktesota.gr δεν αποτελεί επιτυχία, αλλά ένδειξη ότι η ψηφιακή μετάβαση της αυτοδιοίκησης στην Ελλάδα βρίσκεται σε πρώιμο στάδιο. Δεν πρόκειται για πρόβλημα “κακών δήμων”, αλλά για συστημική υστέρηση. Για να αλλάξει αυτή η εικόνα, απαιτείται εθνική στρατηγική για smart cities με ενιαία πρότυπα, υποχρεωτική υιοθέτηση βασικών ψηφιακών υπηρεσιών, ενίσχυση των τεχνικών υπηρεσιών και διασύνδεση συστημάτων (interoperability), με αξιολόγηση βάσει αποτελεσμάτων.