Νέο νομοσχέδιο: «Παρεμβάσεις για ένα κράτος πιο φιλικό στον πολίτη»

Κατατέθηκε στη Βουλή το νομοσχέδιο με τίτλο «Παρεμβάσεις για ένα κράτος πιο φιλικό στον πολίτη», το οποίο περιλαμβάνει 21 άρθρα, οργανωμένα σε επτά κεφάλαια, με στόχο την αναμόρφωση της σχέσης του πολίτη με το Δημόσιο.

Στο Κεφάλαιο Β’, που αφορά τις τροποποιήσεις στη Διοικητική Διαδικασία, εντάσσονται σημαντικές αλλαγές. Συγκεκριμένα, με το άρθρο 3, οι πολίτες θα μπορούν να αντικαθιστούν δικαιολογητικά, που δεν είναι εφικτό να αναζητηθούν αυτεπαγγέλτως από τις υπηρεσίες, με υπεύθυνη δήλωση. Η πράξη θα εκδίδεται άμεσα, εφόσον δεν προκαλείται δαπάνη στο Δημόσιο, και θα ακολουθεί έλεγχος εντός τριών μηνών. Σε περίπτωση ανακριβούς δήλωσης, προβλέπεται διοικητικό πρόστιμο από 2.000 έως 50.000 ευρώ, με ταυτόχρονη γνωστοποίηση στην Εισαγγελία.

Το άρθρο 4 εισάγει τη σύμπραξη με πιστοποιημένους επαγγελματίες, επιτρέποντας στους δημόσιους φορείς να αναθέτουν την έκδοση βεβαιώσεων και εκθέσεων σε αυτούς, οι οποίες θα χρησιμεύουν ως βάση για διοικητικές πράξεις. Θα υπάρχει υποχρεωτικός δειγματοληπτικός έλεγχος τουλάχιστον 5% των εκδοθέντων εγγράφων, με αποκλεισμό του επαγγελματία για έως και 5 χρόνια σε περίπτωση εντοπισμού τριών εσφαλμένων εγγράφων.

Επιπλέον, από την 1η Ιουνίου 2026, θα τίθεται σε εφαρμογή το άρθρο 5, το οποίο προβλέπει την ψηφιακή παρακολούθηση υποθέσεων. Κάθε πολίτης θα λαμβάνει μοναδικό κωδικό για να παρακολουθεί ηλεκτρονικά την πορεία της υπόθεσής του, λαμβάνοντας πληροφορίες για το στάδιο, τον εκτιμώμενο χρόνο διεκπεραίωσης και στοιχεία επικοινωνίας.

Το Κεφάλαιο Γ’ εστιάζει στις υποχρεώσεις των Υπηρεσιών προς τους Πολίτες. Από την 1η Οκτωβρίου 2026, οι εγκύκλιοι θα είναι υποχρεωτικά αναρτημένες στη Διαύγεια και στις ιστοσελίδες των φορέων, αλλιώς θα παύουν να ισχύουν (άρθρο 6). Παράλληλα, οι δημόσιοι φορείς θα υποχρεούνται να αναρτούν τα ωράρια λειτουργίας και υποδοχής κοινού στην ιστοσελίδα τους (άρθρο 7), ενώ η μη συμμόρφωση θα συνιστά πειθαρχικό παράπτωμα.

Το άρθρο 8 αναθέτει στις Μονάδες Εσωτερικού Ελέγχου τη διασφάλιση της εκτέλεσης δικαστικών αποφάσεων, χωρίς την ανάγκη ξεχωριστής διαδικασίας από τον πολίτη. Θα παρακολουθούν, θα ειδοποιούν τις αρμόδιες υπηρεσίες και θα επισημαίνουν παραλείψεις υπαλλήλων. Επίσης, από την 1η Ιουνίου 2026, θα τεθεί σε λειτουργία ειδική ηλεκτρονική εφαρμογή για την υποβολή καταγγελιών διαφθοράς ή κακοδιοίκησης στον Σύμβουλο Ακεραιότητας, με δυνατότητα παρακολούθησης της πορείας της υπόθεσης μέσω κωδικού (άρθρο 9). Τέλος, από την 1η Ιανουαρίου 2027, καταργείται η εξέταση ενδικοφανών προσφυγών από τοπικά όργανα, καθιερώνοντας την ενιαία εξέτασή τους από κεντρικό όργανο για ομοιόμορφη εφαρμογή της νομοθεσίας (άρθρο 10).

Στο Κεφάλαιο Δ’, το Δημόσιο παύει να ασκεί ένδικα μέσα σε ορισμένες, κοινωνικά ευαίσθητες υποθέσεις. Συγκεκριμένα, δεν θα ασκείται έφεση σε αποφάσεις που επιδικάζουν αποζημίωση για ψυχική οδύνη ή ηθική βλάβη σε υποθέσεις ιδιαίτερης κοινωνικής σημασίας, όπως φυσικές καταστροφές, δυστυχήματα σε δημόσιες υποδομές ή τρομοκρατικές επιθέσεις, ενώ τα επιδικαζόμενα ποσά θα είναι αφορολόγητα και ακατάσχετα (άρθρο 11).

Τα άρθρα 12-14 αφορούν τη μη διεκδίκηση ακινήτων πολιτών από το Δημόσιο. Το Δημόσιο παραιτείται από αξιώσεις σε ακίνητα τρίτων σε περιπτώσεις όπου ο ιδιοκτήτης διαθέτει μεταγραμμένο τίτλο πριν το 1993, έχει αποκτήσει το ακίνητο μέσω αγροτικής διανομής ή το νέμεται καλόπιστα για τουλάχιστον 40 χρόνια. Εξαιρούνται δάση, αιγιαλοί, αρχαιολογικοί χώροι και άλλα.

Στο Κεφάλαιο Ε’, που αφορά τη μεταβίβαση ακινήτων, ο συμβολαιογράφος καθίσταται «υπηρεσία μιας στάσης», αναλαμβάνοντας τη συλλογή δικαιολογητικών, την είσπραξη και απόδοση φόρων και τελών, καθώς και την καταχώρηση του συμβολαίου στο Κτηματολόγιο (άρθρο 15). Επίσης, καταργείται η απαίτηση για τοπογραφικό διάγραμμα σε περιοχές με λειτουργούν Κτηματολόγιο και κυρωμένη πράξη εφαρμογής, εφόσον δεν μεταβάλλονται τα όρια (άρθρο 16). Επιπλέον, επιτρέπεται η μεταβίβαση ακινήτου κληρονομιάς ή δωρεάς χωρίς πιστοποιητικό φόρου, εφόσον η σχετική δήλωση υποβληθεί ταυτόχρονα με τη μεταβίβαση (άρθρο 17). Τέλος, η ΑΑΔΕ μπορεί να αίρει κατάσχεση ακινήτου ενόψει πώλησης, υπό την προϋπόθεση ότι θα παρακρατηθεί τουλάχιστον το 25% του τιμήματος για την εξόφληση οφειλών (άρθρο 18).

Συνολικά, το νομοσχέδιο στοχεύει στην απλοποίηση της καθημερινής συναλλαγής του πολίτη με το Δημόσιο, στην ενίσχυση της ψηφιοποίησης των διαδικασιών και στην επίλυση χρόνιων προβλημάτων που αφορούν τα ακίνητα και την εκτέλεση δικαστικών αποφάσεων.