Δήμαρχοι Δυτικής Μακεδονίας: «Η απολιγνιτοποίηση μας αφήνει αδιέξοδους»

Ένα ισχυρό μήνυμα αγωνίας και διεκδίκησης έστειλαν οι δήμαρχοι της Δυτικής Μακεδονίας κατά τη συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου της ΚΕΔΕ που πραγματοποιήθηκε στην Καστοριά. Οι τοπικοί άρχοντες ανέδειξαν με έντονο τρόπο τα αδιέξοδα που έχει δημιουργήσει η απολιγνιτοποίηση, η εκτόξευση του ενεργειακού κόστους, η έλλειψη βασικών υποδομών και η συνεχιζόμενη δημογραφική αποψίλωση.

Οι τοποθετήσεις των δημάρχων Κοζάνης, Εορδαίας, Νεστορίου, Βοΐου, Αμυνταίου, Σερβίων και Γρεβενών κινούνταν σε κοινό μήκος κύματος: η Δυτική Μακεδονία πληρώνει δυσανάλογο τίμημα για την ενεργειακή μετάβαση της χώρας, χωρίς έως τώρα να έχει διασφαλιστεί η αναπτυξιακή της προοπτική ή η κοινωνική της συνοχή.

**Κοζάνη: «Γρήγορα, άδικα και βίαια» η μετάβαση**

Ο δήμαρχος Κοζάνης, Γιάννης Κοκαλιάρης, υπογράμμισε ότι η περιοχή, παρά το γεγονός ότι παραμένει στο επίκεντρο της ενέργειας της χώρας, βιώνει τις συνέπειες μιας μετάβασης που χαρακτηρίζεται «γρήγορη, άδικη και βίαιη». Ο λιγνίτης, παρότι επιβάρυνε το περιβάλλον, στήριζε για δεκαετίες την απασχόληση και την τοπική οικονομία. Ο κ. Κοκαλιάρης τόνισε την ανάγκη για μεγαλύτερο χρονικό βάθος στον σχεδιασμό της αλλαγής παραγωγικού μοντέλου, κάτι που δεν μπορεί να γίνει χωρίς τον πληθυσμό. Η Δυτική Μακεδονία έχει ήδη χάσει 12%-15% του πληθυσμού της, ενώ οι νέοι εγκαταλείπουν την περιοχή, καθιστώντας εξαιρετικά δύσκολη την αναδιάρθρωση της οικονομίας.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ανταποδοτικότητα από τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ), καθώς η περιοχή έχει πλημμυρίσει από φωτοβολταϊκά, χωρίς όμως οι δήμοι να μπορούν να καλύψουν ούτε τις βασικές ενεργειακές τους ανάγκες. Αναδείχθηκε επίσης το σοβαρό πρόβλημα των οπτικών ινών, με τις εκσκαφές να έχουν καταστρέψει τα αστικά οδικά δίκτυα, δημιουργώντας ζητήματα ασφάλειας, προσβασιμότητας και υγείας, ενώ ζητήθηκε ειδική χρηματοδότηση για αποκαταστάσεις. Ο δήμαρχος Κοζάνης αναφέρθηκε και στην ανάγκη ουσιαστικής διαβούλευσης για τον νέο Κώδικα Αυτοδιοίκησης, ζητώντας χρόνο για να συζητηθεί το σχέδιο σε όλα τα επίπεδα.

**Εορδαία: «Βίαιη μετάβαση» και απουσία νέων θέσεων εργασίας**

Ο δήμαρχος Εορδαίας, Παναγιώτης Πλακεντάς, χαρακτήρισε την απολιγνιτοποίηση στη Δυτική Μακεδονία ως «βίαιη μετάβαση» και όχι «δίκαιη». Περιέγραψε μια περιοχή γεμάτη φωτοβολταϊκά και ανεμογεννήτριες, χωρίς όμως να έχει εξασφαλίσει νέες θέσεις εργασίας και πραγματική παραγωγική ανασυγκρότηση. Έξι χρόνια μετά την έναρξη της διαδικασίας, το μόνο ορατό αναπτυξιακό αποτύπωμα είναι οι ΑΠΕ, ενώ οι χαμένες θέσεις εργασίας από τη λιγνιτική δραστηριότητα παραμένουν αντικατάστατες. Ο κ. Πλακεντάς προειδοποίησε για δημογραφική και παραγωγική παρακμή, ενώ πρότεινε την παράταση λειτουργίας των λιγνιτικών μονάδων και τη θεσμοθέτηση ειδικού τέλους ΑΠΕ για ανταποδοτικότητα προς την περιοχή. Ζήτησε επίσης ενίσχυση των τηλεθερμάνσεων, ειδικό πρόγραμμα απασχόλησης για άνω των 55 ετών, καθώς και ενίσχυση των δήμων σε προσωπικό και χρηματοδότηση.

**Νεστόριο: Μηδενισμός ενεργειακού κόστους για τους δήμους**

Ο δήμαρχος Νεστορίου, Χρήστος Κοσλιόπουλος, εστίασε στην ασφυξία που προκαλεί το ενεργειακό κόστος στους δήμους και κάλεσε την ΚΕΔΕ να θέσει ως κεντρικό στόχο τον μηδενισμό του. Αναφέρθηκε στις δυσκολίες των μικρών και ορεινών δήμων, όπου τα ποσά των ΚΑΠ παραμένουν ανεπαρκή, δίνοντας ως παράδειγμα τον δήμο Νεστορίου, με ετήσιο ενεργειακό κόστος 300.000-420.000 ευρώ. Πρότεινε τη διαμόρφωση ενός εθνικού σχεδίου ενεργειακής αυτονόμησης της αυτοδιοίκησης.

**Βόιο: «Μεγάλη ήττα» της αυτοδιοίκησης η ασύδοτη ανάπτυξη ΑΠΕ**

Ο δήμαρχος Βοΐου, Χρήστος Ζευκλής, μίλησε για «μεγάλη ήττα» της τοπικής αυτοδιοίκησης απέναντι στην ανεξέλεγκτη επέκταση έργων ΑΠΕ. Ανέφερε περιπτώσεις αδειοδοτήσεων που είναι λανθασμένες και επιζήμιες για τις τοπικές κοινωνίες, παρά την αναγνώρισή τους. Ζήτησε ουσιαστική πολιτική παρέμβαση και αλλαγή του θεσμικού πλαισίου. Ανέδειξε επίσης το τεράστιο κόστος λειτουργίας της ΔΕΥΑ Βοΐου λόγω της γεωμορφολογίας της περιοχής, που έχει οδηγήσει σε εκτίναξη του λειτουργικού κόστους και απειλεί τη βιωσιμότητα της δημοτικής επιχείρησης.

**Αμύνταιο: Καμία νέα θέση εργασίας μετά την απολιγνιτοποίηση**

Ο δήμαρχος Αμυνταίου, Γιάννης Λιάσης, περιέγραψε την περιοχή του ως μία από τις πρώτες που βίωσαν το σοκ της βίαιης απολιγνιτοποίησης, με την απώλεια 1.000-2.000 θέσεων εργασίας. Έξι χρόνια μετά, δεν έχει δημιουργηθεί ουσιαστικά καμία νέα θέση εργασίας, ενώ ο δήμος έχει χάσει 15,5% του πληθυσμού του. Η απουσία βασικών υποδομών, όπως ο σιδηρόδρομος και οι επιχειρηματικές ζώνες, ακυρώνει κάθε αναπτυξιακή δυνατότητα.

**Σέρβια: Δήμοι πίσω από ιδιώτες στα ενεργειακά έργα**

Ο δήμαρχος Σερβίων, Χρήστος Ελευθερίου, τόνισε την άνιση μεταχείριση των δήμων σε σχέση με τους ιδιώτες στα ενεργειακά έργα. Ανέφερε ότι ενώ ο ιδιωτικός τομέας αδειοδοτείται γρήγορα, οι δήμοι αντιμετωπίζουν εμπόδια. Υποστήριξε ότι οι δήμοι πρέπει να προηγούνται στον σχεδιασμό έργων αποθήκευσης και παραγωγής ενέργειας.

**Γρεβενά: «Ασήκωτο βάρος» για τους δημάρχους χωρίς στήριξη**

Ο δήμαρχος Γρεβενών, Κυριάκος Ταταρίδης, έδωσε μια ευρύτερη πολιτική διάσταση, υπογραμμίζοντας το τεράστιο βάρος που επωμίζονται οι δήμαρχοι χωρίς ουσιαστική στήριξη από το κεντρικό κράτος. Τόνισε ότι, αν και τα Γρεβενά δεν βρίσκονται στον πυρήνα της λιγνιτικής δραστηριότητας, επηρεάζονται από την απολιγνιτοποίηση, καθώς επί δεκαετίες τροφοδοτούσαν την ενεργειακή ζώνη με δυναμικό. Ζήτησε πιο λειτουργική σχέση κράτους-αυτοδιοίκησης και περισσότερα εργαλεία για τον σχεδιασμό της τοπικής ανάπτυξης.

**Το κοινό μήνυμα: Η Δυτική Μακεδονία δεν αντέχει άλλη καθυστέρηση**

Το βασικό μήνυμα που προέκυψε από τη συνεδρίαση ήταν κοινό: η Δυτική Μακεδονία δεν μπορεί να συνεχίσει να σηκώνει το κόστος των εθνικών ενεργειακών επιλογών χωρίς ισχυρά ανταποδοτικά, θέσεις εργασίας, υποδομές και ένα ειδικό αναπτυξιακό σχέδιο. Οι δήμαρχοι ζήτησαν πιέση προς την κυβέρνηση, πολιτική βούληση και λύσεις που δεν περιορίζονται σε εξαγγελίες. Το ενεργειακό κόστος των δήμων, η στήριξη των τηλεθερμάνσεων, η ενίσχυση των ΔΕΥΑ, ο ειδικός πόρος από τις ΑΠΕ, η στελέχωση των υπηρεσιών, τα επιχειρηματικά πάρκα, οι μεταφορικές υποδομές και η αναχαίτιση της πληθυσμιακής αιμορραγίας αναδείχθηκαν ως πρώτες προτεραιότητες. Η συνεδρίαση λειτούργησε ως ένα ηχηρό καμπανάκι: αν δεν ληφθούν γρήγορα αποφάσεις, η μετάβαση κινδυνεύει να αφήσει πίσω της ερήμωση.