Νέες ρυθμίσεις για την οικονομική διαφάνεια στην Τοπική Αυτοδιοίκηση
Ολοκληρωμένο σύστημα παρακολούθησης δημοσιονομικών στοιχείων δήμων και περιφερειών τίθεται σε εφαρμογή με τη νέα υπουργική απόφαση.
Με τη δημοσίευση της απόφασης 9581/2026 (ΦΕΚ Β΄ 1126/6.3.2026) θεσπίζονται νέοι κανόνες που θα καθορίσουν το περιεχόμενο, τον χρόνο και τον τρόπο ενημέρωσης του Κόμβου Οικονομικής Πληροφόρησης Τοπικής Αυτοδιοίκησης του Υπουργείου Εσωτερικών. Η νέα νομοθετική ρύθμιση αποτελεί ένα κρίσιμο εργαλείο για την αποτελεσματική παρακολούθηση των οικονομικών των δήμων, των περιφερειών και των νομικών τους προσώπων, ενισχύοντας σημαντικά τη διαφάνεια και τη δημοσιονομική εποπτεία σε όλο το φάσμα της τοπικής αυτοδιοίκησης.
Ο Κόμβος Οικονομικής Πληροφόρησης, ο οποίος λειτουργεί στο Υπουργείο Εσωτερικών, αναλαμβάνει τη συλλογή, επεξεργασία και διάδοση των οικονομικών στοιχείων όλων των φορέων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Μέσω αυτού του κεντρικού συστήματος, τα δημοσιονομικά δεδομένα των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ) συγκεντρώνονται, ώστε να υποστηρίζεται αποτελεσματικά η άσκηση δημοσιονομικής εποπτείας και η χάραξη στρατηγικής πολιτικής.
Τα δεδομένα που συλλέγονται είναι πολύτιμα και χρησιμοποιούνται για πολλαπλούς σκοπούς, όπως η τροφοδότηση της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ) με στοιχεία για τον υποτομέα των ΟΤΑ, η διασύνδεση με το δημοσιονομικό σύστημα της κεντρικής διοίκησης μέσω του GovERP, η παρακολούθηση της οικονομικής πορείας των ΟΤΑ από το Παρατηρητήριο Οικονομικής Αυτοτέλειας, η υποστήριξη του ελεγκτικού έργου της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας, καθώς και η τροφοδότηση του Κόμβου Παρακολούθησης Επιδόσεων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Η ενημέρωση του Κόμβου πραγματοποιείται κατά κύριο λόγο μέσω αυτοματοποιημένης διασύνδεσης με τα πληροφοριακά συστήματα των δήμων και των λοιπών φορέων, χρησιμοποιώντας διαδικτυακές υπηρεσίες. Σε περίπτωση που παρουσιαστούν τεχνικές δυσκολίες, παρέχεται η δυνατότητα υποβολής στοιχείων μέσω μιας ειδικής διαδικτυακής εφαρμογής, χρησιμοποιώντας πρότυπα αρχεία. Το σύστημα περιλαμβάνει βασικά υποσυστήματα όπως το μητρώο φορέων τοπικής αυτοδιοίκησης, τη διαχείριση χρηστών, την υποβολή και συλλογή οικονομικών στοιχείων, ένα σύστημα ανάλυσης δεδομένων με dashboards business intelligence, καθώς και ένα ημερολόγιο υποχρεώσεων και εργαλεία διαμοιρασμού πληροφοριών.
Υπόχρεοι για την υποβολή οικονομικών δεδομένων είναι οι δήμοι και οι περιφέρειες, τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου των δήμων, οι σύνδεσμοι ΟΤΑ, οι δημοτικές επιχειρήσεις (όπως οι ΔΕΥΑ και οι αναπτυξιακοί οργανισμοί), τα περιφερειακά ταμεία ανάπτυξης, καθώς και φορείς όπως η ΚΕΔΕ, η ΕΝΠΕ και οι Περιφερειακές Ενώσεις Δήμων. Με αυτόν τον τρόπο, το σύστημα καλύπτει σχεδόν το σύνολο των φορέων της τοπικής αυτοδιοίκησης και των συνδεδεμένων οργανισμών τους.
Η απόφαση ορίζει αναλυτικά τις κατηγορίες οικονομικών δεδομένων που πρέπει να καταχωρίζονται, περιλαμβάνοντας στοιχεία δημοσιονομικού προγραμματισμού (πολυετής προγραμματισμός, ετήσιος προϋπολογισμός, πίνακας στοχοθεσίας, προϋπολογισμός εσόδων από μεταβιβάσεις) και δημοσιονομικής παρακολούθησης (απολογιστικά στοιχεία εσόδων-εξόδων, ενδοκυβερνητικές συναλλαγές, χρηματοοικονομικά στοιχεία ισολογισμού, δεδομένα μητρώου δεσμεύσεων, ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις, ανάλυση απαιτήσεων). Επιπλέον, τηρείται Μητρώο Νομικών Προσώπων της Αυτοδιοίκησης με βασικά στοιχεία ταυτότητας και λειτουργίας.
Η συχνότητα υποβολής στοιχείων ποικίλλει: μηνιαία για έσοδα-έξοδα και ισολογισμό, τριμηνιαία για ληξιπρόθεσμες οφειλές, εξαμηνιαία για πολυετείς υποχρεώσεις και ετήσια για τον δημοσιονομικό προγραμματισμό. Τα μηνιαία στοιχεία πρέπει να υποβάλλονται εντός 15 ημερών από τη λήξη του μήνα αναφοράς.
Υπεύθυνος για την υποβολή είναι ο Προϊστάμενος Οικονομικών Υπηρεσιών του κάθε φορέα, ο οποίος μπορεί να ορίσει βοηθούς. Η μη υποβολή στοιχείων έχει σοβαρές συνέπειες, καθώς το Υπουργείο Εσωτερικών δημοσιοποιεί σχετική κατάσταση συμμόρφωσης, η οποία αποτελεί προϋπόθεση για την καταβολή επιχορηγήσεων ή χρηματοδοτήσεων προς τους ΟΤΑ.
Με την έναρξη ισχύος της νέας απόφασης, καταργείται η αντίστοιχη του 2018, εισάγοντας πιο εκτεταμένη συλλογή δεδομένων, αυξημένη αυτοματοποίηση και ενισχυμένη διασύνδεση με τα δημοσιονομικά συστήματα της γενικής κυβέρνησης.