Κολλητικές ταινίες στα πεύκα: Η παράνομη και οικολογικά καταστροφική μέθοδος που βλάπτει τα πουλιά

Η χρήση κολλητικών ταινιών στα πεύκα, όπως αυτή που εφάρμοσε ο Δήμος Νέας Ιωνίας και άλλοι, προκειμένου να αντιμετωπίσουν την πευκοκάμπια (Thaumetopoea pityocampa), αποτελεί μια παράνομη και οικολογικά καταστροφική μέθοδο. Αυτές οι ταινίες λειτουργούν ως παγίδες θανάτου, όχι μόνο για τα έντομα-στόχους, αλλά και για αθώα πουλιά και άλλους οργανισμούς, καθιστώντας τες παράνομες τόσο βάσει της ενωσιακής όσο και της εθνικής νομοθεσίας.

Αν και η ανησυχία των δήμων για την προστασία των πολιτών, των παιδιών και των κατοικίδιων από την πευκοκάμπια είναι κατανοητή, η επιλεγμένη μέθοδος δημιουργεί ένα δυνητικά μεγαλύτερο πρόβλημα. Η επιστημονική κοινότητα και έγκριτοι διεθνείς οργανισμοί εκφράζουν έντονες αντιρρήσεις. Η Royal Horticultural Society (RHS) της Βρετανίας, ο μεγαλύτερος φορέας κηπουρικής στην Ευρώπη, τονίζει την ανάγκη για προστατευτικά πλέγματα γύρω από τις κολλητικές ταινίες, ώστε να αποφεύγεται η παγίδευση πουλιών, νυχτερίδων ή ποντικών. Αντίστοιχα, το Penn State University και η Audubon Society, ένας από τους μεγαλύτερους ορνιθολογικούς οργανισμούς παγκοσμίως, έχουν καταγράψει εκατοντάδες περιστατικά θανάτου πουλιών από εξάντληση και σοκ, αφού παγιδεύτηκαν σε αυτές τις επιφάνειες. Το Εργαστήριο Δασικής Εντομολογίας του ΑΠΘ έχει επίσης επισημάνει επανειλημμένα ότι οι μη επιλεκτικές μηχανικές παγίδες πλήττουν το σύνολο της εντομοπανίδας, συμπεριλαμβανομένων των ωφέλιμων εντόμων όπως οι μέλισσες.

Νομικά, η πρακτική αυτή είναι σαφώς αντίθετη με την ευρωπαϊκή νομοθεσία. Η Οδηγία ΕΕ 79/409/ΕΟΚ «για τα Πτηνά», σε ισχύ από το 1979, απαγορεύει ρητά οποιοδήποτε μέσο ή μέθοδο που παγιδεύει αδιακρίτως πουλιά σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, με απόφασή του τον Μάρτιο του 2021, χαρακτήρισε τις κολλητικές παγίδες ως «ανεπανόρθωτη βλάβη» για τα πτηνά, αναγκάζοντας και τη Γαλλία, τελευταία χώρα της ΕΕ που τις επέτρεπε, να τις απαγορεύσει. Στην Ελλάδα, ο Ν. 2637/1998 απαγορεύει τη μαζική παγίδευση άγριων ζώων, ενώ ο Ν. 1335/1983, που κυρώνει τη Σύμβαση της Βέρνης, απαγορεύει «μη εκλεκτικά μέσα σύλληψης».

Το τραγικό στην όλη υπόθεση είναι ότι τα πουλιά που παγιδεύονται και σκοτώνονται από αυτές τις ταινίες είναι ακριβώς οι φυσικοί θηρευτές της πευκοκάμπιας. Είδη όπως η παπαδίτσα, η γαλαζοπαπαδίτσα, ο τσαλαπετεινός και ο κούκος, καθώς και σαύρες, μέλισσες και άλλα ωφέλιμα έντομα, αποτελούν την καλύτερη φυσική άμυνα κατά της προσβολής. Η συνεχής εφαρμογή αυτών των μεθόδων θα οδηγήσει, μακροπρόθεσμα, σε ανεξέλεγκτο πολλαπλασιασμό των καμπιών, καθώς θα έχει εξαλειφθεί η φυσική τους προστασία.

Υπάρχουν, ωστόσο, ασφαλείς και επιστημονικά τεκμηριωμένες εναλλακτικές. Οι παγίδες φερομόνης, που στοχεύουν αποκλειστικά τον ενήλικο αρσενικό σκώληκα, χωρίς κίνδυνο για άλλα είδη, είναι μια αποτελεσματική λύση. Το βιολογικό σκεύασμα Btk (Bacillus thuringiensis var. kurstaki), εγκεκριμένο από την ΕΕ, δρα μόνο σε λεπιδόπτερα και είναι 100% ασφαλές για πουλιά, μέλισσες, παιδιά και κατοικίδια. Η τοποθέτηση φωλιαστρών, η οποία προσελκύει ωφέλιμα πουλιά, και η αφαίρεση των φωλιών πριν την εκκόλαψη των καμπιών τον χειμώνα (Δεκέμβριο-Ιανουάριο), είναι άλλες αποτελεσματικές και μόνιμες λύσεις.

Η Πανελλήνια Ομοσπονδία ΝΕΜΕΣΙΣ, για το Περιβάλλον, τα Ζώα, το Αντι-Κυνήγι, καλεί τους πολίτες να φωτογραφίζουν τυχόν παγιδευμένα πουλιά ή ζώα, καθώς αποτελούν αποδεικτικό στοιχείο για καταγγελία στις αρμόδιες εισαγγελίες προστασίας ζώων και στα δασαρχεία. Επιπλέον, προτείνεται η υποβολή επίσημης ερώτησης στα Δημοτικά Συμβούλια, ώστε να δοθούν δημόσια απαντήσεις σχετικά με την ουσία των ταινιών και την τυχόν γνώμη ειδικών. Η ενημέρωση και η κοινοποίηση είναι κρίσιμες, καθώς και άλλοι δήμοι εξετάζουν παρόμοια μέτρα. Το αστικό πράσινο, τα πουλιά και τα έντομα είναι ζωτικής σημασίας για την υγεία του περιβάλλοντός μας, και πρέπει να προστατεύονται με έξυπνες και επιστημονικά τεκμηριωμένες λύσεις.