Ο Δήμαρχος Αθηναίων ζητά αποκέντρωση αρμοδιοτήτων και ενίσχυση των ΟΤΑ

Ο Δήμαρχος Αθηναίων, Χάρης Δούκας, έθεσε στο τραπέζι μια σειρά από κρίσιμες προτάσεις προς τον Γραμματέα της ΚΟΕΣ του ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής, με στόχο τον ουσιαστικό επανασχεδιασμό του πλάνου για την Αυτοδιοίκηση και την αποκέντρωση. Οι παρεμβάσεις του εστιάζουν σε τρεις θεμελιώδεις άξονες: θεσμική ενίσχυση, οικονομική αυτοτέλεια και ουσιαστική μεταφορά αρμοδιοτήτων.

Οι βασικές προτάσεις του Δημάρχου Αθηναίων περιλαμβάνουν την κατάργηση όλων των μνημονιακών νόμων που ακόμα παρεμποδίζουν τη λειτουργία των δήμων, με την πρόταση να επισημαίνει ότι παραμένουν σε ισχύ ρυθμίσεις που επιβάλλουν «κόφτη» έως και 40% στα κρατικά έσοδα, περιορισμούς στις προσλήψεις και μειωμένα ποσοστά από κρίσιμους πόρους, όπως το Πράσινο Ταμείο. Επιπλέον, ζητείται η πλήρης εφαρμογή του νόμου 3852/2010 («Καλλικράτης») για τους Κεντρικούς Αυτοτελείς Πόρους της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ώστε να αποδίδονται στους ΟΤΑ τα θεσμοθετημένα ποσοστά χρηματοδότησης.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην απόδοση στους δήμους των εσόδων από το Τέλος Ανθεκτικότητας, το οποίο επιβαρύνει τους επισκέπτες κατά τη διαμονή τους. Σημειώνεται πως το ποσό αυτό δεν επιστρέφει στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, παρότι προορίζεται για έργα υποδομών, καθαριότητας και ανθεκτικότητας των πόλεων. Θεσπίζεται επίσης η «θεσμική ρήτρα μεταφοράς πόρων μαζί με τις αρμοδιότητες», προβλέποντας ότι κάθε νέα μεταβίβαση αρμοδιότητας από το κράτος προς τους δήμους θα πρέπει υποχρεωτικά να συνοδεύεται από αντίστοιχους πόρους, με πρόβλεψη ακυρότητας σε αντίθετη περίπτωση.

Ο Δήμαρχος Αθηναίων προτείνει την πιλοτική απόδοση των εσόδων του ΕΝΦΙΑ στους δήμους, ως μέτρο ενίσχυσης της οικονομικής τους αυτοτέλειας και της φορολογικής αποκέντρωσης. Ζητείται η επαναφορά αρμοδιοτήτων που είχαν αφαιρεθεί, όπως οι πολεοδομίες, με σκοπό την ταχύτερη και εγγύτερη εξυπηρέτηση των πολιτών. Επίσης, επιδιώκεται η εξασφάλιση της σύμφωνης γνώμης των κεντρικών οργάνων της Αυτοδιοίκησης σε κρίσιμα νομοθετήματα (όπως αυτά που αφορούν τα απορρίμματα και τα ύδατα), ώστε να διασφαλίζεται η θεσμική συμμετοχή των ΟΤΑ στον σχεδιασμό.

Προτείνεται η συμμετοχή των δήμων στον σχεδιασμό κεντρικών πολιτικών που αφορούν τη στέγη, το δημογραφικό, την περιφερειακή ανάπτυξη και τη σχολική υποδομή, καθώς και η ανάθεση ρυθμιστικών αρμοδιοτήτων στους ΟΤΑ, ώστε να μπορούν να εκπονούν και να εφαρμόζουν δημόσιες πολιτικές σε τοπικό επίπεδο με μεγαλύτερη ευελιξία. Σημαντική είναι και η πρόταση για θεσμοθέτηση Μητροπολιτικής Αυτοδιοίκησης, ιδίως για τα μεγάλα αστικά κέντρα, ώστε να αντιμετωπίζονται ενιαία ζητήματα μεταφορών, περιβάλλοντος και πολεοδομικού σχεδιασμού, καθώς και η κατάργηση των επτά Αποκεντρωμένων Διοικήσεων, με μεταφορά των αρμοδιοτήτων τους σε αιρετούς θεσμούς της Αυτοδιοίκησης.

Στην εισαγωγική του τοποθέτηση, ο κ. Δούκας επέκρινε έντονα το «επιτελικό κράτος», χαρακτηρίζοντάς το ως ένα από τα πιο συγκεντρωτικά μοντέλα διοίκησης των τελευταίων ετών, το οποίο, όπως υποστηρίζει, αποδυναμώνει συστηματικά την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Τονίζει πως η μείωση της θεσμικής και επιχειρησιακής ισχύος των δήμων αυξάνει την απόσταση μεταξύ πολίτη και πολιτικής, περιορίζοντας τη δυνατότητα αποτελεσματικής διαχείρισης των καθημερινών προβλημάτων.

Ο Χάρης Δούκας προτείνει ένα νέο μοντέλο διακυβέρνησης, βασισμένο στην εμπιστοσύνη, τη σαφήνεια αρμοδιοτήτων, την αποκέντρωση και την πολυεπίπεδη συνεργασία κράτους, περιφέρειας και δήμων. Σύμφωνα με την πρότασή του, το κράτος θα αναλάβει τον στρατηγικό σχεδιασμό των δημόσιων πολιτικών, η περιφέρεια την περιφερειακή ανάπτυξη, ενώ οι δήμοι θα σχεδιάζουν και θα υλοποιούν πολιτικές που βελτιώνουν άμεσα την ποιότητα ζωής των πολιτών.

Η συζήτηση για την αναδιάρθρωση της Αυτοδιοίκησης τίθεται έτσι δυναμικά στο πολιτικό προσκήνιο, με κύριο επίκεντρο τη θεσμική αυτονομία και την οικονομική ενίσχυση των ΟΤΑ. Αυτό συμβαίνει σε μια περίοδο όπου η διαχείριση της καθημερινότητας και η ανθεκτικότητα των πόλεων βρίσκονται στο επίκεντρο των κοινωνικών και αναπτυξιακών προκλήσεων.