Ο αφανής κίνδυνος του αμιάντου στην Ελλάδα: Κρυμμένες απειλές σε χιλιάδες κτίρια

Ο αμίαντος, ένα φυσικό ορυκτό που κάποτε εκθειαζόταν για την αντοχή του στη θερμότητα, την τριβή και τη διάβρωση, συνιστά πλέον μια σοβαρή υγειονομική απειλή. Οι ίνες του, αν και αόρατες, έχουν αποδειχθεί εξαιρετικά επικίνδυνες για την ανθρώπινη υγεία. Παρότι η χρήση του έχει απαγορευθεί στην Ελλάδα εδώ και χρόνια, η πραγματικότητα είναι ότι ο αμίαντος εξακολουθεί να παραμονεύει σε χιλιάδες κτίρια, από τις στέγες και τα παλιά εργοστάσια έως τις πολυκατοικίες και τα σχολεία – παντού όπου χρησιμοποιήθηκε ως δομικό υλικό στον 20ό αιώνα.

**Η ελληνική πραγματικότητα: ένας κρυμμένος κίνδυνος σε χιλιάδες κτίρια**

Η άνθηση της αγοράς ακινήτων στην Ελλάδα, με έντονη δραστηριότητα σε νέες κατασκευές και ανακαινίσεις παλαιών κτιρίων, φέρνει στην επιφάνεια το ζήτημα του αμιάντου. Σύμφωνα με στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, άνω του 80% των υφιστάμενων κτιρίων έχουν κατασκευαστεί πριν από το 1995, περίοδο κατά την οποία ο αμίαντος αποτελούσε δημοφιλές δομικό υλικό. Παρά τη μεγάλη κινητικότητα στον κλάδο, παρατηρείται έλλειψη αξιόπιστων και δημόσια διαθέσιμων στοιχείων για τον ακριβή αριθμό κατεδαφίσεων και ανακαινίσεων, καθώς και για τις εκδιδόμενες άδειες αποξήλωσης αμιάντου ανά περιφέρεια. Αυτό το κενό καθιστά δύσκολη την πλήρη αποτύπωση της έκτασης του προβλήματος και την ανάπτυξη μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής διαχείρισης. Σημειώνεται ότι την περίοδο 2019-2025 εκδόθηκαν τουλάχιστον 7.829 άδειες ολικής κατεδάφισης σε όλη την Ελλάδα.

**Κανονιστικό πλαίσιο — Ποιοι μπορούν να αφαιρούν αμίαντο**

Στην Ελλάδα, η διαχείριση του αμιάντου διέπεται από την ευρωπαϊκή οδηγία 2023/2668/ΕΚ, με πρωταρχικό στόχο την προστασία των εργαζομένων από τους κινδύνους έκθεσης στις επικίνδυνες ίνες. Η οδηγία αυτή ορίζει την υποχρέωση εκτίμησης κινδύνου πριν από κάθε έργο αφαίρεσης, προσδιορισμού της φύσης και της ποσότητας του αμιάντου, καθώς και οργάνωσης ασφαλούς ζώνης εργασίας για την αποφυγή διασποράς ινών. Η αξιολόγηση βασίζεται σε αξιόπιστα αποτελέσματα αναλύσεων. Επιπλέον, η Υπουργική Απόφαση 4229/2013 καθορίζει ότι οι εργασίες αφαίρεσης ή κατεδάφισης αμιαντούχων υλικών επιτρέπονται μόνο από αδειοδοτημένες επιχειρήσεις, γνωστές ως «ΕΑΚ» (Επιχειρήσεις Αφαίρεσης / Κατεδάφισης αμιάντου). Η σχετική νομοθεσία καθορίζει τους όρους ίδρυσης και λειτουργίας τους, τις προδιαγραφές εξοπλισμού, την εκπαίδευση του προσωπικού, ενώ οι εταιρείες καταχωρούνται σε επίσημο μητρώο που τηρείται από το Υπουργείο Εργασίας.

**Τεχνικές απομάκρυνσης και η σημασία σε όλο τον κύκλο ζωής**

Η απομάκρυνση του αμιάντου ποικίλλει ανάλογα με τον τύπο του υλικού και την επικινδυνότητά του:

* **Εύθρυπτος αμίαντος:** Υλικά που διαλύονται εύκολα και απελευθερώνουν ίνες ακόμη και με μικρή μηχανική καταπόνηση. Οι εργασίες πραγματοποιούνται υπό συνθήκες αρνητικής πίεσης σε αεροστεγώς αποκλεισμένους χώρους, με διαβροχή των υλικών για πλήρη αφαίρεση χωρίς απελευθέρωση ινών. Μετά την αφαίρεση και συσκευασία, ακολουθεί καθαρισμός και δειγματοληψία αέρα.
* **Μη εύθρυπτος αμίαντος:** Υλικά όπως το αμιαντοτσιμέντο, συμπαγή και απελευθερώνουν ίνες μόνο κατά το σπάσιμο ή το τρύπημα. Η αποξήλωση γίνεται με προσοχή, χωρίς θρυμματισμό και με συνεχή διαβροχή. Εναλλακτικά, εφαρμόζεται η μέθοδος της επικάλυψης (encapsulation) με ειδικά υλικά.

**Μετρήσεις αέρα**

Κατά τη διάρκεια και μετά τις εργασίες αποξήλωσης, διενεργούνται μετρήσεις καθαρότητας αέρα από διαπιστευμένα εργαστήρια, σύμφωνα με πρότυπο ISO 17025, για να διασφαλιστεί ότι η συγκέντρωση ινών αμιάντου βρίσκεται εντός ασφαλών ορίων πριν ο χώρος παραδοθεί για χρήση. Αυτές οι μετρήσεις είναι κρίσιμες για την τεκμηρίωση της αποτελεσματικότητας της απομάκρυνσης.

**Σωστή διαχείριση αποβλήτων: κρίσιμο στάδιο για την προστασία του περιβάλλοντος**

Η ορθή διαχείριση αμιάντου δεν σταματά στην αποξήλωση. Τα αμιαντούχα υλικά πρέπει να συσκευάζονται σε διπλά φύλλα πολυαιθυλενίου ή ειδικά ανθεκτικά σακιά, να φέρουν ευδιάκριτη σήμανση και να μεταφέρονται αποκλειστικά από αδειοδοτημένους μεταφορείς σε νόμιμες εγκαταστάσεις διάθεσης επικίνδυνων αποβλήτων. Η ανεξέλεγκτη διάθεση είναι παράνομη και εξαιρετικά επικίνδυνη, καθώς οι ίνες αμιάντου παραμένουν ενεργές στο περιβάλλον για δεκαετίες.

**Γιατί είναι σημαντικό να εμπιστευόμαστε ειδικευμένες εταιρείες**

Η απομάκρυνση αμιάντου είναι μια από τις πιο απαιτητικές διαδικασίες διαχείρισης επικίνδυνων υλικών. Η ανάθεση έργων σε εταιρείες με άδεια ΕΑΚ, όπως η Polyeco, που διαθέτει πάνω από 25 χρόνια εμπειρίας και υπήρξε από τις πρώτες αδειοδοτημένες στην Ελλάδα, είναι κρίσιμη. Με εξειδικευμένα συνεργεία, σύγχρονο εξοπλισμό και απόλυτη συμμόρφωση με το κανονιστικό πλαίσιο, προσφέρει ολοκληρωμένες λύσεις, από την αρχική εκτίμηση έως τη νόμιμη διάθεση των αποβλήτων. Αυτή η επαγγελματική προσέγγιση μειώνει τους κινδύνους έκθεσης για ενοίκους, χρήστες και μελλοντικούς ιδιοκτήτες, προστατεύοντας τη δημόσια υγεία και εξαλείφοντας μελλοντικούς νομικούς κινδύνους. Η σωστή διαχείριση αμιάντου αποτελεί επένδυση στην υγεία, την ασφάλεια και το μέλλον των κτιρίων μας.