ΚΕΔΕ: “Μας παρακάμπτουν” σε νομοσχέδιο για τις μεταφορές

Το Διοικητικό Συμβούλιο της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ) συνεδρίασε για να συζητήσει το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, με τίτλο «Εκσυγχρονισμός και αναβάθμιση μεταφορών – τεχνικός έλεγχος, εγκαταστάσεις εξυπηρέτησης οχημάτων, συγκοινωνιακοί φορείς, επιβατικές και εμπορευματικές μεταφορές, ηλεκτροκίνηση, Σχέδια Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας (ΣΒΑΚ), ρυθμίσεις για τις πρότυπες προτάσεις, Αρχή Πολιτικής Αεροπορίας και άλλες διατάξεις». Η συζήτηση ανέδειξε ένα κοινό σημείο προβληματισμού: την απουσία ουσιαστικού ρόλου της Τοπικής Αυτοδιοίκησης σε κρίσιμες ρυθμίσεις που επηρεάζουν άμεσα τον σχεδιασμό και τη λειτουργία των αστικών κέντρων.

Ο Δήμαρχος Αρχανών-Αστερουσίων, Μανώλης Κοκοσάλης, ήταν ο πρώτος που εξέφρασε τη δυσαρέσκειά του, χαρακτηρίζοντας το νομοσχέδιο ως «διαχειριστικού χαρακτήρα» και υπογραμμίζοντας ότι δεν προωθεί με σαφήνεια τη βιώσιμη κινητικότητα και τις καθαρές μορφές μετακίνησης στους δήμους. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στα Σχέδια Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας (ΣΒΑΚ), επισημαίνοντας ότι η Τοπική Αυτοδιοίκηση δεν μπορεί να απουσιάζει από τον σχεδιασμό και την εφαρμογή τους. Επίσης, αναφέρθηκε στην αναθεώρηση του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τον Βόρειο Οδικό Άξονα Κρήτης, που διέρχεται από αστικά κέντρα χωρίς τη θεσμοθετημένη συμμετοχή των δήμων στον σχεδιασμό. «Δεν μπορεί η Αυτοδιοίκηση να αναγκάζεται να προσφεύγει στο ΣτΕ ή να απευθύνεται μεμονωμένα σε υπουργούς για να διατυπώσει άποψη σε ζητήματα που αφορούν άμεσα τις πόλεις της», τόνισε.

Η κα Μερόπη Υδραίου, εισηγούμενη τις παρατηρήσεις, αναγνώρισε ορισμένες θετικές διατάξεις, όπως το άρθρο 27 που προβλέπει τη δυνατότητα υπόγειας κατασκευής χώρων στάθμευσης σε κοινόχρηστους χώρους πρασίνου και την εγκατάσταση εξοπλισμού πράσινης τεχνολογίας για Μέσα Μαζικής Μεταφοράς (ΜΜΜ). Ωστόσο, άσκησε εκτενή κριτική σε άλλα άρθρα. Στο άρθρο 28, που αφορά τη λειτουργία εγκαταστάσεων εξυπηρέτησης ΜΜΜ και βαρέων οχημάτων, διατύπωσε σαφή ένσταση για την απουσία συμμετοχής εκπροσώπων της ΚΕΔΕ ή των Περιφερειακών Ενώσεων Δήμων (ΠΕΔ) στα διοικητικά συμβούλια συγκοινωνιακών φορέων, καθώς και για την ενίσχυση του κεντρικού ελέγχου χωρίς κατοχύρωση της αρχής της εγγύτητας. Ο Δημήτρης Μπίρμπας πρότεινε ρητά να προστεθεί υποχρέωση διαβούλευσης με τους εμπλεκόμενους φορείς πριν από την έκδοση κοινών υπουργικών αποφάσεων.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στα άρθρα 64 και 65, που αφορούν τις υποδομές φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων και τα Σχέδια Φόρτισης Ηλεκτρικών Οχημάτων (ΣΦΗΟ). Η κριτική επικεντρώθηκε στον περιορισμένο ρόλο των δήμων, οι οποίοι περιορίζονται στη διενέργεια διαγωνισμών και στην έκδοση αδειών κατάληψης κοινόχρηστου χώρου, χωρίς ουσιαστική συμμετοχή στη χωροθέτηση, τη λειτουργία των σταθμών φόρτισης, ούτε στα έσοδα ή στη διαχείριση. Επίσης, επικρίθηκε η πρόβλεψη ότι ακόμη και για μικρή τροποποίηση θέσεων φόρτισης απαιτείται συνολική επικαιροποίηση του ΣΦΗΟ, ενώ η πρόταση της ΚΕΔΕ είναι να απαιτείται μόνο τεκμηριωμένη ενημέρωση φακέλου.

Ακόμη ένα σημείο ένστασης αφορά την υποχρεωτική πλήρη μετάβαση των ταξί σε οχήματα πράσινης ενέργειας, χωρίς μεταβατικό στάδιο, κάτι που η κ. Υδραίου χαρακτήρισε ως έλλειψη ισότιμης μεταχείρισης, κίνδυνο στρέβλωσης του ανταγωνισμού και πρόκληση κοινωνικών και οικονομικών επιπτώσεων. Ο κ. Γιαλυτάκης έθεσε πρακτικό ζήτημα για τα βαρέα οχήματα δήμων, ζητώντας τη δυνατότητα χρήσης πορτοκαλί πινακίδων «Ρ» για ρυμουλκούμενα και την κατάργηση της υποχρεωτικής «ζευγαροποίησης» τράκτορα–ρυμουλκούμενου, μια πρόταση που θα μπορούσε να μειώσει κόστος και να αυξήσει τη λειτουργική ευελιξία των δήμων.

Τέλος, στο άρθρο 70, επισημάνθηκε η ανησυχία της ΚΕΔΕ για την ενίσχυση του συγκεντρωτικού ελέγχου και της θεσμικής επιτήρησης από το Τμήμα Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας του Υπουργείου, καθώς και ο κίνδυνος αποκλεισμού υποστελεχωμένων δήμων από χρηματοδοτήσεις, γεγονός που θα δημιουργήσει «δήμους δύο και τριών ταχυτήτων», ιδίως εφόσον η ύπαρξη εγκεκριμένου ΣΒΑΚ αποτελεί προϋπόθεση επιλεξιμότητας σε ευρωπαϊκά προγράμματα.