Νέα Ρυθμιστικά Πλαίσια για τον Προγραμματισμό των Δημοσίων Επενδύσεων
Ο Άξονας Μακροχρόνιων Δεσμεύσεων (ΑΜΔ) θέτει νέες προδιαγραφές για την εγγραφή, παρακολούθηση και αποτύπωση των προϋπολογισμών έργων.
Η υπ’ αριθμόν 3 (1) Απόφαση καθορίζει αναλυτικά τη διαδικασία εγγραφής, παρακολούθησης και αποτύπωσης των προϋπολογισμών έργων στο Αναπτυξιακό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΑΠΔΕ), με ιδιαίτερη έμφαση στον Άξονα Μακροχρόνιων Δεσμεύσεων (ΑΜΔ) του άρθρου 10 του ν. 5140/2024. Η νέα αυτή απόφαση θεσπίζει ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο για την καταγραφή των μακροχρόνιων οικονομικών υποχρεώσεων των έργων του ΑΠΔΕ, τον μακροπρόθεσμο προγραμματισμό των δημοσίων επενδύσεων και την πρόληψη μελλοντικών μη βιώσιμων ή απρόβλεπτων δεσμεύσεων. Η απόφαση έχει εφαρμογή σε όλα τα έργα του ΑΠΔΕ, ανεξαρτήτως εάν είναι εθνικά ή συγχρηματοδοτούμενα.
Τι ακριβώς είναι ο Άξονας Μακροχρόνιων Δεσμεύσεων (ΑΜΔ);
Ο ΑΜΔ χαρακτηρίζεται από έναν χρονικό ορίζοντα έως και 20 έτη και περιλαμβάνει το σύνολο του προϋπολογισμού έργων που δεν καλύπτεται από το τρέχον έτος προϋπολογισμού και την επόμενη τριετία, στο πλαίσιο του Πολυετούς Δημοσιονομικού Προγραμματισμού (ΠΔΠ). Ουσιαστικά, ο ΑΜΔ καταγράφει τις μελλοντικές δαπάνες που εκτείνονται πέραν του μεσοπρόθεσμου ορίζοντα.
Υποχρεώσεις φορέων υλοποίησης και διαχείρισης έργων:
Οι φορείς αυτοί υποχρεούνται να υποβάλλουν αναλυτική ετήσια κατανομή δαπανών για κάθε έργο, παρέχοντας ρεαλιστικές και ακριβείς προβλέψεις. Επιπλέον, είναι απαραίτητη η μηχανογραφική διασύνδεση με το -ΠΔΕ το αργότερο έως τις 30 Ιουνίου 2026.
Ποια έργα εντάσσονται υποχρεωτικά στον ΑΜΔ;
Στον ΑΜΔ εντάσσονται υποχρεωτικά, ενδεικτικά, έργα που χρηματοδοτούνται από διεθνείς χρηματοδοτικούς οργανισμούς, έργα ΣΔΙΤ, καθώς και έργα που χρηματοδοτούνται από αναπτυξιακούς νόμους. Αυτές αποτελούν διακριτές κατηγορίες εντός του ΑΜΔ.
Διαδικασία εγγραφής προϋπολογισμών στο ΑΠΔΕ:
Στις Συλλογικές Αποφάσεις (ΣΑ) αναγράφεται ο προϋπολογισμός του ΑΜΔ ανά έργο ξεχωριστά. Η εγγραφή διενεργείται με ευθύνη της Διεύθυνσης Δημοσίων Επενδύσεων, βασιζόμενη στον εγκεκριμένο προϋπολογισμό, στις πραγματοποιηθείσες πληρωμές και στις προβλέψεις δαπανών των φορέων. Κάθε ΣΑ δηλώνει το ποσό που αφορά τον ΑΜΔ και την κατηγορία του έργου. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι δεν επιτρέπεται η ανάλωση (πληρωμή) ποσών που έχουν εγγραφεί στον Άξονα Μακροχρόνιων Δεσμεύσεων, καθώς ο ΑΜΔ λειτουργεί αποκλειστικά ως εργαλείο προγραμματισμού και αποτύπωσης μελλοντικών υποχρεώσεων.
Ειδική μέριμνα για τους Δήμους:
Η Απόφαση Αριθμ. 3 (1) δημιουργεί συγκεκριμένες και άμεσες υποχρεώσεις για τους δήμους, επηρεάζοντας τον τρόπο που σχεδιάζουν, δηλώνουν και παρακολουθούν τα έργα τους στο ΑΠΔΕ, ιδιαίτερα όταν αυτά έχουν μακροχρόνιο οικονομικό αποτύπωμα. Οι δήμοι καλούνται να καταγράψουν όλα τα έργα τους που χρηματοδοτούνται από το ΑΠΔΕ και έχουν δαπάνες που εκτείνονται πέραν του τρέχοντος έτους προϋπολογισμού και της επόμενης τριετίας (ΠΔΠ). Αυτό αφορά ιδίως μεγάλα τεχνικά έργα, έργα ΣΔΙΤ και έργα με δανεισμό ή πολυετή συμβατική δέσμευση.
Για κάθε έργο με μακροχρόνιο ορίζοντα, οι δήμοι οφείλουν να υποβάλουν αναλυτικό χρονοδιάγραμμα δαπανών ανά έτος, εκτιμήσεις για το τρέχον και τα επόμενα έτη, και στοιχεία που να βασίζονται σε ρεαλιστική πρόοδο του έργου, όχι σε θεωρητικές προβλέψεις. Τα στοιχεία αυτά συνοδεύουν την ένταξη του έργου στο ΑΠΔΕ ή επικαιροποιούνται στο πλαίσιο κατάρτισης του ΠΔΠ και του ετήσιου προϋπολογισμού.
Επιπλέον, οι δήμοι πρέπει να διαβιβάζουν τα στοιχεία μέσω των αρμόδιων διαχειριστικών αρχών ή των φορέων χρηματοδότησης, διασφαλίζοντας την ορθή μεταφορά των δεδομένων στο -ΠΔΕ. Η πλήρης μηχανογραφημένη διασύνδεση για την αποστολή των στοιχείων απαιτείται έως τις 30 Ιουνίου 2026.
Κατά την έκδοση ή τροποποίηση Συλλογικών Αποφάσεων που αφορούν έργα τους, οι δήμοι πρέπει να επαληθεύουν ότι ο προϋπολογισμός του ΑΜΔ αναγράφεται διακριτά ανά έργο και ότι το έργο έχει ενταχθεί στη σωστή κατηγορία (π.χ. ΣΔΙΤ, δανειοδοτούμενο κ.λπ.).
Οι δήμοι δεν έχουν τη δυνατότητα να πληρώσουν δαπάνες από ποσά που έχουν εγγραφεί στον Άξονα Μακροχρόνιων Δεσμεύσεων, ούτε να χρησιμοποιήσουν τον ΑΜΔ ως «απόθεμα» χρηματοδότησης. Ο ΑΜΔ είναι ένα εργαλείο προγραμματισμού, όχι ταμειακή πίστωση.
Σε πρακτικό επίπεδο, κάθε δήμος καλείται να συντονίσει την Τεχνική Υπηρεσία, την Οικονομική Υπηρεσία και τον Προγραμματισμό, καθώς και να ορίσει υπεύθυνο για τη συλλογή στοιχείων έργων, τις ετήσιες επικαιροποιήσεις και την επικοινωνία με τις διαχειριστικές αρχές.
Δείτε εδώ το ΦΕΚ