Επικαιροποιημένο Σχέδιο Δράσης για την Αντιμετώπιση της Ενεργειακής Ένδειας

Με μια ουσιαστική θεσμική παρέμβαση, ο Υπουργός και ο Υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας ενέκριναν το Επικαιροποιημένο Σχέδιο Δράσης για την Καταπολέμηση της Ενεργειακής Ένδειας. Η απόφαση, που δημοσιεύθηκε με αριθμό ΥΠΕΝ/ΔΕΠΕΑ/147529/1159, αποτελεί κρίσιμη κίνηση της Πολιτείας για την αντιμετώπιση ενός πολύπλευρου κοινωνικού και ενεργειακού προβλήματος, που επηρεάζει άμεσα την καθημερινότητα των πολιτών και τη λειτουργία της Τοπικής και Περιφερειακής Αυτοδιοίκησης.

Η επικαιροποίηση του Σχεδίου εντάσσεται σε ένα δυσμενές διεθνές και εγχώριο περιβάλλον, όπου η ενεργειακή κρίση, οι εκτοξευμένες τιμές ηλεκτρικής ενέργειας και καυσίμων, σε συνδυασμό με τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, καθιστούν επιτακτική την ανάγκη για πολιτικές που να είναι στοχευμένες, μακροπρόθεσμες και κοινωνικά δίκαιες. Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, αναλαμβάνοντας πρωτοβουλίες, επαναθεμελιώνει μια συνολική στρατηγική, με ιδιαίτερη έμφαση στην αναβαθμισμένη συμμετοχή των δήμων και των περιφερειών.

**Η Έννοια της Ενεργειακής Ένδειας και η Κοινωνική της Διάσταση**

Η ενεργειακή ένδεια δεν είναι απλώς η αδυναμία πληρωμής λογαριασμών. Πρόκειται για ένα σύνθετο φαινόμενο, άρρηκτα συνδεδεμένο με χαμηλά εισοδήματα, παλαιό ή ανεπαρκές κτιριακό απόθεμα, χαμηλή ενεργειακή απόδοση κατοικιών, αλλά και με κοινωνικούς παράγοντες όπως η ηλικία, η ανεργία ή η παρουσία ατόμων με αναπηρία στο νοικοκυριό.

Για την Τοπική Αυτοδιοίκηση, η ενεργειακή ένδεια μεταφράζεται σε αυξημένες κοινωνικές ανάγκες και πίεση στις κοινωνικές υπηρεσίες, απαιτώντας παρεμβάσεις που υπερβαίνουν τις παραδοσιακές μορφές κοινωνικής πολιτικής. Το επικαιροποιημένο Σχέδιο αναγνωρίζει ρητά ότι οι δήμοι και οι περιφέρειες, λόγω της άμεσης επαφής τους με τους πολίτες, αποτελούν τον πλέον κατάλληλο θεσμικό φορέα για την έγκαιρη αναγνώριση και αντιμετώπιση του προβλήματος.

**Στρατηγικοί Στόχοι του Επικαιροποιημένου Σχεδίου Δράσης**

Το Σχέδιο Δράσης θέτει κεντρικούς στόχους, ζωτικής σημασίας σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο:

* **Μείωση του αριθμού των νοικοκυριών σε ενεργειακή ένδεια** μέσω στοχευμένων παρεμβάσεων.
* **Βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των κατοικιών**, με προτεραιότητα στις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες.
* **Ενίσχυση της ενεργειακής αυτονομίας** και της χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
* **Θεσμική συνεργασία** μεταξύ κεντρικού κράτους, δήμων και περιφερειών.
* **Παρακολούθηση και αξιολόγηση** των πολιτικών σε πραγματικό χρόνο, με αξιόπιστους δείκτες.

Οι στόχοι αυτοί μεταφράζονται σε συγκεκριμένες αρμοδιότητες για τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

**Ο Ρόλος των Δήμων στην Εφαρμογή του Σχεδίου**

Οι δήμοι αναδεικνύονται σε βασικό πυλώνα υλοποίησης. Οι δημοτικές αρχές καλούνται να αναπτύξουν τοπικές πολιτικές προσαρμοσμένες στις ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής:

1. **Εντοπισμός και Χαρτογράφηση Ευάλωτων Νοικοκυριών:** Οι κοινωνικές υπηρεσίες, σε συνεργασία με δομές όπως τα Κέντρα Κοινότητας, είναι κρίσιμες για τον εντοπισμό νοικοκυριών που αντιμετωπίζουν ενεργειακή ένδεια, αξιοποιώντας την τοπική γνώση.
2. **Τοπικές Παρεμβάσεις Ενεργειακής Αναβάθμισης:** Οι δήμοι ενθαρρύνονται να συμμετέχουν σε προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης, μέσω εθνικών ή συμπληρωματικών τοπικών δράσεων, όπως θερμομόνωση, αντικατάσταση συστημάτων θέρμανσης και βελτίωση κουφωμάτων.
3. **Ενημέρωση και Συμβουλευτική Πολιτών:** Οι δήμοι θα λειτουργήσουν ως «σημεία πληροφόρησης» για τρόπους εξοικονόμησης ενέργειας και διαθέσιμα χρηματοδοτικά εργαλεία.
4. **Διασύνδεση με Κοινωνική Πολιτική:** Η ενεργειακή ένδεια εντάσσεται στην ευρύτερη κοινωνική πολιτική των δήμων, συνδέοντας ενεργειακές παρεμβάσεις με κοινωνικά κριτήρια.

**Ο Ρόλος των Περιφερειών και ο Στρατηγικός Συντονισμός**

Οι περιφέρειες αναλαμβάνουν επιτελικό και συντονιστικό ρόλο:

* **Περιφερειακός Σχεδιασμός:** Λαμβάνονται υπόψη γεωγραφικές, κλιματικές και κοινωνικοοικονομικές διαφοροποιήσεις, προσαρμόζοντας τις ανάγκες σε ορεινές, νησιωτικές ή αστικές περιοχές.
* **Διαχείριση και Μόχλευση Πόρων:** Οι περιφέρειες αξιοποιούν χρηματοδοτικά εργαλεία (ΕΣΠΑ, Ταμείο Ανάκαμψης) για έργα κατά της ενεργειακής ένδειας και υποστηρίζουν τους δήμους στην ωρίμανση μελετών.
* **Παρακολούθηση και Αξιολόγηση:** Οι περιφέρειες συμβάλλουν στην παρακολούθηση της εφαρμογής και την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των παρεμβάσεων.

**Χρηματοδότηση και Εργαλεία Εφαρμογής για την Αυτοδιοίκηση**

Το Σχέδιο Δράσης συνδέεται με εθνικούς πόρους, ευρωπαϊκά προγράμματα και τοπικές πρωτοβουλίες. Αυτό σημαίνει αυξημένες δυνατότητες παρέμβασης για την Αυτοδιοίκηση, αλλά και αυξημένες απαιτήσεις σε διοικητική επάρκεια και συντονισμό.

Η έγκριση αυτού του Σχεδίου αποτελεί σαφές μήνυμα ότι η ενεργειακή πολιτική απαιτεί τη συμμετοχή και την ενεργό εμπλοκή των δήμων και των περιφερειών. Η απόφαση αυτή δημιουργεί ευκαιρίες για ουσιαστικές κοινωνικές παρεμβάσεις και βελτίωση της ποιότητας ζωής, θέτοντας παράλληλα προκλήσεις σε επίπεδο οργάνωσης και τεχνικής επάρκειας.

Δείτε εδώ το ΦΕΚ με το Σχέδιο