ΚΕΔΕ: Σκληρή κριτική για τον Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης

Η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ), μέσω επιστολής του Προέδρου της Λάζαρου Κυρίζογλου προς τον Υπουργό Εσωτερικών κ. Θ. Λιβάνιο, επικρίνει σφοδρά τον «Πίνακα Αρμοδιοτήτων Δήμων και Περιφερειών» του Τρίτου Βιβλίου του Σχεδίου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Η ΚΕΔΕ αναδεικνύει τα δομικά προβλήματα πολυνομίας, ασάφειας και επικαλύψεων που εξακολουθούν να δυσχεραίνουν την εφαρμογή του, καταθέτοντας παράλληλα συγκεκριμένες παρατηρήσεις και προτάσεις βελτίωσης. Στόχος των προτάσεων είναι η σαφής οριοθέτηση των αρμοδιοτήτων, η θεσμική τους θωράκιση και η δημιουργία ενός ενιαίου, ψηφιοποιημένου και λειτουργικού συστήματος διοίκησης.

Στην επιστολή της, η ΚΕΔΕ αναγνωρίζει την εξαιρετική εργασία καταγραφής των αρμοδιοτήτων, η οποία βασίστηκε όχι μόνο στα κείμενα του Υπουργείου Εσωτερικών, αλλά και σε κανονιστικά κείμενα άλλων υπουργείων, καθώς και στις αρχές του Διεθνούς Προτύπου Ταξινόμησης των λειτουργιών της Κυβέρνησης (COFOG) των Ηνωμένων Εθνών, σύμφωνα με το Ν.5013/2023. Ωστόσο, αυτή η θετική επιλογή, που γίνεται για πρώτη φορά συστηματικά, αναδεικνύει τα εγγενή προβλήματα του τρόπου με τον οποίο παρήχθη το κανονιστικό πλαίσιο. Η ομαδοποίηση διατάξεων από διαφορετικά νομοθετήματα, διαφορετικής εμβέλειας, χρονικής περιόδου, ορολογίας και νομοπαρασκευαστικής τεχνικής, δυσχεραίνει την ομογενοποίηση και αναδεικνύει συστημικά προβλήματα ασαφειών, κενών, επικαλύψεων και αντικρουόμενων διατάξεων. Αυτά τα προβλήματα δυσκολεύουν την εφαρμογή τους από τη Διοίκηση και την Αυτοδιοίκηση, οδηγώντας τη νομολογία να υποκαθιστά τη νομοθετική λειτουργία, χαρακτηρισμός που η επιστημονική κοινότητα έχει αποδώσει ως «πολυνομία» και «κακονομία».

Η ΚΕΔΕ επισημαίνει ότι τα προβλήματα αυτά δεν επιλύονται μόνο με την κατάταξη των διατάξεων, αλλά αυτή αποτελεί ένα πρώτο θετικό βήμα. Σε επόμενη φάση, προτείνεται η επαναδιατύπωση των αρμοδιοτήτων κατά δημόσια πολιτική, ώστε να είναι εφικτή η απεικόνισή τους σε ένα ενιαίο και συνεκτικό διάγραμμα λειτουργιών και διαδικασιών «Κεντρικής και Αποκεντρωμένης Διοίκησης – Περιφερειών – Δήμων». Αυτό το διάγραμμα θα προσδιορίζει με ακρίβεια τις αρμοδιότητες κάθε επιπέδου και τις μεταξύ τους σχέσεις, αποτελώντας προϋπόθεση για την ψηφιοποίησή τους μέσω ενός Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος (Ο.Π.Σ.).

Το προτεινόμενο λειτουργικό διάγραμμα θα υλοποιήσει τις βασικές επιταγές του Ν.5013/2023 για την «Πολυεπίπεδη διακυβέρνηση», οδηγώντας στο ενιαίο λειτουργικά διοικητικό πλέγμα και διασφαλίζοντας τη συστημική συνεργασία των διοικητικών επιπέδων. Επιπλέον, θα νοηματοδοτήσει ως συνεκτική αλυσίδα τις αρμοδιότητες (επιτελικές, υποστηρικτικές, εκτελεστικές, ελεγκτικές, παρακολούθησης).

Στο πλαίσιο αυτό, η ΚΕΔΕ έχει ετοιμάσει και αποστέλλει ένα πρώτο Κείμενο Παρατηρήσεων και Προτάσεων, συνοδευόμενο από έναν Ενδεικτικό Πίνακα Επισημάνσεων. Μεταξύ άλλων, προτείνονται:

* Η συμπλήρωση της 5ης στήλης του Πίνακα με τη διάταξη που κωδικοποιείται ως αρμοδιότητα ή το κανονιστικό πλαίσιο από το οποίο προέρχεται.
* Η ειδική αξιολόγηση και ο χαρακτηρισμός των Κρατικών αρμοδιοτήτων που εκχωρήθηκαν στους δήμους, με ιδιαίτερη προσοχή στον κίνδυνο «επιστροφής» τους στο κράτος λόγω έλλειψης συνταγματικής προστασίας.
* Η αντιμετώπιση της επικάλυψης αρμοδιοτήτων μεταξύ δήμων και περιφερειών και η αφαίρεση ιεραρχικών σχέσεων, εκτός των δημόσιων πολιτικών με «πυραμιδοειδή» χαρακτήρα.
* Η αντιμετώπιση της θέσπισης ή μεταφοράς νέων αρμοδιοτήτων ή πρόσθετων υποχρεώσεων στους δήμους χωρίς αντίστοιχους πόρους.

Η ΚΕΔΕ συμφωνεί με την ψηφιοποίηση του Πίνακα και τον δυναμικό χαρακτήρα που πρέπει να αποκτήσει, προτείνοντας τη διασφάλιση της συνεχούς επικαιροποίησής του υπό την εποπτεία ενός θεσμού στον οποίο θα συμμετέχουν οι συλλογικοί φορείς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΚΕΔΕ και ΕΝΠΕ). Η Ένωση εκφράζει τη διάθεσή της για κάθε διευκρίνιση και συνεργασία.