Νέα μάχη στο ΣτΕ: Οι Δήμοι στρέφονται κατά των μπόνους δόμησης του ΝΟΚ

Οι Δήμοι της χώρας ετοιμάζονται να δώσουν εκ νέου τη μάχη στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ), στρεφόμενοι κατά των μπόνους δόμησης που προβλέπονται από τον Νέο Οικοδομικό Κανονισμό (ΝΟΚ). Εξοπλισμένοι με ένα εκτενές νομικό και τεχνικό οπλοστάσιο, οι δήμοι υποστηρίζουν ότι το ισχύον πλαίσιο, όπως διαμορφώθηκε μετά την απόφαση της Ολομέλειας του Δικαστηρίου και το πρόσφατο Προεδρικό Διάταγμα του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ), δημιουργεί σοβαρά νομικά, πολεοδομικά και λειτουργικά προβλήματα.

Το κεντρικό επιχείρημα των Δήμων είναι ότι το νέο Προεδρικό Διάταγμα, το οποίο εναρμονίστηκε με γνωμοδότηση του ΣτΕ σχετικά με το περιβαλλοντικό ισοδύναμο και την έναρξη οικοδομικών εργασιών, αμφισβητεί τη συνταγματικότητα των ρυθμίσεων και τις πραγματικές επιπτώσεις τους στις πόλεις και στους κατοίκους.

Η νέα προσφυγή αναμένεται να κατατεθεί έως τις 10 Ιανουαρίου 2026, ενώ οι εξελίξεις πυροδοτήθηκαν από σχετική εκδήλωση με θέμα «Η προστασία του οικιστικού περιβάλλοντος απέναντι στα κίνητρα του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού (ΝΟΚ)», που πραγματοποιήθηκε στις 15 Δεκεμβρίου 2025 στο αμφιθέατρο του Κολλεγίου Αθηνών.

Πρωτοστατούντες στην κίνηση αυτή είναι οι Δήμοι Αλίμου, Φιλοθέης Ψυχικού, Βάρης Βούλας Βουλιαγμένης και Κηφισίας, με την υποστήριξη και άλλων 15 Δήμων που συμμετείχαν στην εκδήλωση. Στο πλευρό τους αναμένεται να σταθεί και η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ).

«Το Διάταγμα θα προσβληθεί και θα κριθεί, και το ΣτΕ έχει μόνο μια επιλογή: να κρίνει τη σχετική διάταξη αντισυνταγματική», δήλωσε ο δικηγόρος Βασίλης Παπαδημητρίου, εξειδικευμένος σε χωροταξικά και πολεοδομικά θέματα, ο οποίος θα εκπροσωπήσει νομικά τους Δήμους. Ο κ. Παπαδημητρίου επεσήμανε ότι με το νέο νομοθετικό πλαίσιο επετράπησαν ακόμη και άδειες που είχαν ακυρωθεί δικαστικώς, υπό την προϋπόθεση καταβολής προστίμου περιβαλλοντικού ισοζυγίου. «Αυτά ασφαλώς είναι όχι απλώς αντισυνταγματικά, αλλά «έξω-συνταγματικά» και αντίθετα στη διάκριση των εξουσιών, αφού θέτουν εκποδών αμετάκλητες δικαστικές ακυρωτικές αποφάσεις», υπογράμμισε.

Τα βασικά νομικά και τεχνικά επιχειρήματα της νέας προσφυγής επικεντρώνονται σε μια σειρά από ζητήματα:

* **Αύξηση της πραγματικής δόμησης:** Τα μπόνους του ΝΟΚ οδηγούν σε σημαντική αύξηση της δόμησης, υπερβαίνοντας τους θεσμοθετημένους συντελεστές, χωρίς αναθεώρηση των πολεοδομικών σχεδίων.
* **Σύγκρουση με συνταγματικές αρχές:** Η αύξηση της δόμησης θεωρείται ότι έρχεται σε αντίθεση με τις συνταγματικές διατάξεις για την προστασία του οικιστικού περιβάλλοντος, αλλοιώνοντας τη φυσιογνωμία των περιοχών.
* **Περιβαλλοντικό ισοδύναμο:** Το περιβαλλοντικό ισοδύναμο κρίνεται ανεπαρκές, καθώς η καταβολή χρημάτων δεν μπορεί να αντικαταστήσει την ουσιαστική προστασία του περιβάλλοντος.
* **Αποτελεσματικότητα δικαστικής προστασίας:** Η δυνατότητα συνέχισης εργασιών παρά τις ακυρωτικές αποφάσεις θέτει ζητήματα ασφάλειας δικαίου.
* **Ίση μεταχείριση και εμπιστοσύνη:** Το νέο πλαίσιο δημιουργεί άνιση μεταχείριση, πλήττοντας την αρχή της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης των πολιτών.
* **Αλλαγές σε πολεοδομικούς κανόνες:** Αναμόρφωση βασικών πολεοδομικών εννοιών, με αποτέλεσμα κτίρια αυξημένης λειτουργικής επιφάνειας.
* **Βιώσιμη ανάπτυξη:** Η σύνδεση των κινήτρων με τη βιώσιμη ανάπτυξη θεωρείται προβληματική, καθώς η αύξηση της δόμησης μπορεί να αναιρεί τα περιβαλλοντικά οφέλη.
* **Επιπτώσεις σε υποδομές:** Αυξημένη πίεση σε σχολεία, χώρους πρασίνου, δίκτυα, χωρίς επαρκή αποτίμηση του κόστους.
* **Ρόλος Υπηρεσιών Δόμησης:** Αντίθεση στη μεταφορά αρμοδιοτήτων εκτός Δήμων, που μπορεί να οδηγήσει σε λιγότερη ευαισθησία στις τοπικές ιδιαιτερότητες.

Οι Δήμοι υπογραμμίζουν την ανάγκη για συνολική επανεξέταση του πλαισίου δόμησης, με στόχο τη διασφάλιση της νομιμότητας, της διαφάνειας και της βιωσιμότητας του αστικού χώρου.