Προτάσεις για τον νέο Κώδικα Δήμων από την Κάσο

Ο Δήμαρχος της Ηρωικής Νήσου Κάσου, κ. Μιχάλης Εμμ. Ερωτόκριτος, απέστειλε σημεία παρέμβασης για τον νέο Κώδικα Δήμων και Περιφερειών, εστιάζοντας στις ιδιαιτερότητες και τις αυξημένες ανάγκες των μικρών νησιωτικών δήμων της χώρας. Στην επιστολή του, ο δήμαρχος αναδεικνύει τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι δήμοι με κάτω από 1.500 κατοίκους, λόγω της γεωγραφικής απομόνωσης, των περιορισμένων υποδομών, της έλλειψης αγορών υπηρεσιών και της χρόνιας υποστελέχωσης.

Γενική τοποθέτηση του Δήμου Κάσου είναι η ανάγκη για τη θέσπιση ειδικού κεφαλαίου στον νέο Κώδικα, το οποίο θα είναι προσαρμοσμένο στις πραγματικές ανάγκες της «μικρο-νησιωτικότητας». Η καθημερινή λειτουργία ενός τέτοιου δήμου είναι δομικά δυσκολότερη από έναν ηπειρωτικό ή ορεινό, και απαιτεί αντίστοιχη θεσμική, διοικητική και οικονομική ενίσχυση.

Στο πεδίο του προσωπικού, η κεντρική θέση είναι η υποχρεωτική στελέχωση όλων των μικρών νησιωτικών δήμων με εξειδικευμένο προσωπικό (οικονομολόγο, μηχανικό, νομικό, διοικητικό, οδηγούς, τεχνίτες-εργάτες), το οποίο θα προβλέπεται στον οικείο Οργανισμό Εσωτερικής Υπηρεσίας (ΟΕΥ). Επιπλέον, ζητείται η θεσμοθέτηση «Νησιωτικής Μοριοδότησης» (300%–500%) για μόνιμο και ΙΔΟΧ προσωπικό, με κυρίαρχο κριτήριο την εντοπιότητα, καθώς η πρόσληψη κατοίκων των νησιών εξασφαλίζει σταθερό προσωπικό, μειώνει τις αποσπάσεις, ενισχύει την τοπική οικονομία και διασφαλίζει τη λειτουργία των υπηρεσιών. Τονίζεται η ανάγκη για τερματισμό του φαινομένου των συνεχών αποσπάσεων, με περιορισμό τους μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις και απαγόρευση απόσπασης χωρίς αντικατάσταση. Ζητείται, επίσης, ευελιξία στις προσλήψεις με «fast-track» προκηρύξεις ΑΣΕΠ για νησιωτικές ειδικότητες.

Σε θέματα υγείας, οι προτάσεις περιλαμβάνουν τη δυνατότητα συμβάσεων με ιδιώτες επαγγελματίες υγείας και την παροχή κινήτρων για τη στελέχωση υγειονομικού προσωπικού στα Περιφερειακά Πολυδύναμα Ιατρεία (Π.Π.Ι.).

Οικονομικά, ζητείται ενίσχυση του Κεντρικού Απολογιστικού Σχεδιασμού (ΚΑΠ) για τους μικρούς και απομακρυσμένους νησιωτικούς δήμους, βάσει αλγορίθμου νησιωτικότητας, λιγότεροι έλεγχοι από την Αποκεντρωμένη Διοίκηση για δαπάνες μικρών ποσών, σταθερά χρονοδιαγράμματα ελέγχων και πληρωμών, εξαίρεση μικρών συμβάσεων από προσυμβατικό έλεγχο και ταχύτερη εκκαθάριση δαπανών μεταφορών και μικρών έργων. Επίσης, προτείνεται υποχρεωτικός συμμετοχικός προϋπολογισμός (1% του τεχνικού προγράμματος) μέσω ηλεκτρονικής διαβούλευσης.

Όσον αφορά τα έργα, τις προμήθειες και τις τεχνικές υπηρεσίες, οι μικροί νησιωτικοί δήμοι αιτούνται αύξηση των ορίων απευθείας αναθέσεων (π.χ. 80.000 € για έργα / 40.000 € για προμήθειες) λόγω ανυπαρξίας τοπικής εργολαβικής αγοράς. Προτείνεται η δυνατότητα σύναψης συμβάσεων με εξωτερικούς μηχανικούς ή φορείς, η υιοθέτηση απλουστευμένων τεχνικών μελετών και η δημιουργία ενός «Ειδικού Μηχανισμού Ταχείας Υλοποίησης Έργων Νησιών (fast-track)».

Για τις μεταφορές και τη μικροσυγκοινωνία, ζητείται η θεσμοθέτηση δημοτικών υπηρεσιών μικροσυγκοινωνίας με σταθερή ετήσια χρηματοδότηση (ΚΑΠ Νησιωτικής Συγκοινωνίας) και η δυνατότητα μεταφοράς μαθητών με ίδια μέσα όπου δεν υπάρχουν ιδιώτες μεταφορείς. Επίσης, προτείνεται η δημιουργία «Νησιωτικού Συντελεστή» που θα αυξάνει τα όρια απευθείας αναθέσεων, θα μειώνει την αλληλογραφία και τους ελέγχους της Περιφέρειας, και θα διευκολύνει μικρομετακινήσεις και τοπικά δρομολόγια, παρέχοντας πρόσθετη χρηματοδότηση.

Στο πλαίσιο του Ψηφιακού Δήμου, προτείνεται σταδιακή εφαρμογή ψηφιακών υποχρεώσεων λόγω έλλειψης τεχνικής υποστήριξης, ένα ειδικό πρόγραμμα ψηφιακής μετάβασης και η ανάπτυξη δικτύου οπτικών ινών.

Τέλος, για τις παραλίες, τον τουρισμό και τους κοινόχρηστους χώρους, ζητείται ειδικό καθεστώς διαχείρισης παραλιών μικρών νησιών, διακριτό από τους τουριστικούς κολοσσούς. Σχετικά με τα Δημοτικά Λιμενικά Ταμεία, εκφράζεται η αντίθεση στην απόσπαση των μικρών νησιών από τον μητροπολιτικό Δήμο λόγω έλλειψης προσωπικού και πόρων.

Καταληκτικά, ο Δήμος Κάσου υπογραμμίζει ότι ο νέος Κώδικας Δήμων και Περιφερειών πρέπει να περιλαμβάνει ολοκληρωμένο πλαίσιο για τους μικρούς νησιωτικούς δήμους, με ειδικά εργαλεία στελέχωσης, οικονομικής ενίσχυσης, απλουστευμένων διαδικασιών και αυτοτελούς λειτουργικής ικανότητας, καθώς αποτελούν κρίσιμα σημεία της εθνικής συνοχής και χρήζουν προτεραιότητας.