Η τέχνη της ξερολιθιάς ως σύγχρονη ασπίδα απέναντι στη λειψυδρία
Το ευρωπαϊκό έργο CARDIMED επαναφέρει παραδοσιακές τεχνικές στη Σίφνο για τη διαχείριση των υδάτινων πόρων και την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης.
Η κλιματική κρίση, με την ένταση της λειψυδρίας και των πλημμυρικών φαινομένων, πλήττει ολοένα και πιο έντονα τα μεσογειακά νησιά. Στη Σίφνο, ένα ευρωπαϊκό έργο επιχειρεί να αντιστρέψει αυτή την κατάσταση αξιοποιώντας την αρχαία τέχνη της ξερολιθιάς. Το έργο CARDIMED, με προϋπολογισμό περίπου 20 εκατομμυρίων ευρώ και χρηματοδότηση από το πρόγραμμα Horizon Europe 2021-2027, υλοποιείται από 53 εταίρους υπό τον συντονισμό του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου.
Η «καρδιά» της παρέμβασης αφορά την κατασκευή 120 ξερολιθικών φραγμάτων σε δύο ρέματα της λεκάνης των Καμαρών. Οι πέτρινες αυτές δομές, που έχουν αναγνωριστεί από την UNESCO ως άυλη πολιτιστική κληρονομιά, τοποθετήθηκαν χειρωνακτικά χωρίς συνδετικά υλικά, λειτουργώντας ως φυσικοί ρυθμιστές που επιβραδύνουν τη ροή του νερού. Με τον τρόπο αυτό, το νερό παραμένει περισσότερο χρόνο στο οικοσύστημα του νησιού, εμπλουτίζοντας τους υπόγειους υδροφορείς αντί να καταλήγει ανεκμετάλλευτο στη θάλασσα.
Η περιβαλλοντική οργάνωση MedINA και η συλλογικότητα Μπουλούκι έπαιξαν καταλυτικό ρόλο στην υλοποίηση και στην εκπαίδευση νέων τεχνιτών. Παράλληλα, το I-SENSE Group του ΕΠΙΣΕΥ εγκατέστησε στη Σίφνο μετεωρολογικούς σταθμούς και αισθητήρες, ενώ αξιοποιεί δορυφορικά δεδομένα από τον Sentinel-2 για την παρακολούθηση της εδαφικής υγρασίας. Σύμφωνα με τον δρ Πάνο Μιχαλή, τα πρώτα ευρήματα επιβεβαιώνουν την αποτελεσματικότητα των αναβαθμών στην κατακράτηση του νερού.
Ο δρ Άγγελος Αμδίτης, διευθυντής έρευνας του ΕΠΙΣΕΥ, υπογραμμίζει τη σημασία της κλιμάκωσης αυτών των φυσικών λύσεων. Ήδη υλοποιούνται αντίστοιχοι πιλότοι στη Μύκονο και τη Λέσβο, με στόχο τη μείωση της εξάρτησης από ενεργοβόρες λύσεις, όπως η αφαλάτωση, και την ενίσχυση της βιοποικιλότητας.