Αφθώδης πυρετός στη Λέσβο: Lockdown, αγωνία και οικονομικές επιπτώσεις

Η ελληνική κτηνοτροφία βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα νέο, σοβαρό πλήγμα. Μετά την πανώλη και την ευλογιά των αιγοπροβάτων, ο αφθώδης πυρετός κάνει την εμφάνισή του, φέρνοντας μαζί του αυστηρά μέτρα και αγωνία για την τοπική οικονομία, ιδιαίτερα στη Λέσβο. Η εμφάνιση κρουσμάτων ζωονόσου στη Λέσβο, 25 χρόνια μετά την κρίση του 2000-2001 στον Έβρο, θέτει σε κίνδυνο την τοπική οικονομία και τα ξακουστά προϊόντα του νησιού.

Η Λέσβος τέθηκε σε καθεστώς lockdown, σε μια κρίσιμη περίοδο ενόψει του Πάσχα, όπου η ζήτηση για αρνιά, κατσίκια και πρόβατα είναι παραδοσιακά αυξημένη. Οι απαγορεύσεις περιλαμβάνουν σφαγές, μετακινήσεις ζώων, ενώ το νωπό γάλα και τα γαλακτοκομικά προϊόντα δεν διακινούνται εκτός του νησιού. Τα γαλακτοκομικά που παράχθηκαν στη Λέσβο ή μεταφέρθηκαν στην ηπειρωτική Ελλάδα από τις 15 Ιανουαρίου 2026 και μετά, δεν διατίθενται στην αγορά. Παρόμοιοι περιορισμοί ισχύουν και για το κρέας. Ό,τι παράγεται στο νησί, υπό προϋποθέσεις, θα καταναλώνεται εντός του νησιού.

Η κατάσταση έχει επιπτώσεις στον όγκο της παραγωγής. Περίπου 70.000 αρνιά, που προορίζονταν για την πανελλαδική αγορά εν όψει Πάσχα, παραμένουν αδιάθετα. Μεγάλη ανησυχία επικρατεί και για την τύχη του γάλακτος, με τους παραγωγούς και τα τυροκομεία να αναζητούν λύσεις για την αποθήκευση και αξιοποίηση των μεγάλων ποσοτήτων. Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων ανακοίνωσε αποζημιώσεις για το γάλα που παραλαμβάνεται αλλά δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί λόγω των μέτρων, ενώ για σήμερα έχει προγραμματιστεί κρίσιμη σύσκεψη για την ενίσχυση παραγωγών και επιχειρήσεων.

Ο αφθώδης πυρετός είναι ένα εξαιρετικά μεταδοτικό ιογενές νόσημα που πλήττει βοοειδή, αιγοπρόβατα και χοίρους. Αν και δεν αποτελεί απειλή για τη δημόσια υγεία, η προστασία του ζωικού κεφαλαίου και η αποτροπή της διασποράς της νόσου είναι υψίστης σημασίας, καθώς μεταδίδεται ταχύτατα. Σε περιπτώσεις επιβεβαιωμένων εστιών, όπως στη Λέσβο, εφαρμόζονται μέτρα όπως η θανάτωση των ευαίσθητων ζώων, η ασφαλής διαχείριση και η απολύμανση, μαζί με περιορισμούς στις μετακινήσεις. Σημαντικά κρούσματα έχουν καταγραφεί σε Τουρκία και Κύπρο πριν φτάσουν στην Ελλάδα.

Οι κτηνοτρόφοι και οι αρμόδιοι φορείς τονίζουν την ανάγκη για άμεσα μέτρα βιοασφάλειας και επαρκή στελέχωση της κτηνιατρικής υπηρεσίας. Η Ομοσπονδία Αγροτικών Συλλόγων Λέσβου καταγγέλλει την υποστελέχωση και την έλλειψη μέτρων, ζητώντας παράλληλα άμεση αποζημίωση και στήριξη για τους πληγέντες, καθώς και αναπλήρωση του χαμένου εισοδήματος. Κλιμάκια κτηνιάτρων του ΥΠΑΑΤ και στρατιωτικοί κτηνίατροι, καθώς και εμπειρογνώμονες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αναμένεται να συνδράμουν στην αντιμετώπιση της κατάστασης.

Η οικονομική αλυσίδα πλήττεται σοβαρά. Τα τοπικά τυροκομεία, που παραδοσιακά επεξεργάζονταν το μεγαλύτερο μέρος του γάλακτος, δεν διαθέτουν τη δυναμική να απορροφήσουν όλη την παραγωγή, ειδικά όταν δεν επιτρέπεται η εξαγωγή. Η αδυναμία διάθεσης προϊόντων σε πελάτες του εξωτερικού μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια αγορών και δυσκολίες για επιχειρήσεις όπως αυτές που παράγουν λαδοτύρι και φέτα Μυτιλήνης. Οι επιπτώσεις εκτείνονται και στις μεταφορικές εταιρείες και σε άλλους κρίκους της οικονομίας. Η Βρετανία έχει ήδη επιβάλει περιορισμούς στις εισαγωγές ελληνικών προϊόντων, ενώ οι οικονομικές συνέπειες αναμένεται να επηρεάσουν συνολικά την ελληνική οικονομία.

Ο Πρόεδρος του Συνδέσμου Ελληνικής Κτηνοτροφίας, Δημήτρης Μόσχος, εκτιμά ότι η αγορά ενδέχεται να στερηθεί 150.000 με 200.000 αμνοερίφια εν όψει Πάσχα, λόγω των απωλειών από τον αφθώδη πυρετό, την ευλογιά και άλλες νόσους. Υπάρχει αβεβαιότητα για το κατά πόσο τα εισαγόμενα αμνοερίφια θα καλύψουν το κενό, δεδομένου ότι και άλλες χώρες εξάγουν ζώα για τις δικές τους γιορτές. Το έλλειμμα αυτό, σε συνδυασμό με το αυξημένο κόστος παραγωγής, αναμένεται να οδηγήσει σε αυξημένες τιμές για τον καταναλωτή.