Το Ισραήλ “κόβει τα πόδια του χταποδιού”: Η στρατηγική εξόντωσης ηγετών του Ιράν και οι συνέπειές της

Το Ισραήλ υιοθετεί μια αμφιλεγόμενη στρατηγική έναντι του Ιράν, συγκρίνοντάς το με ένα “χταπόδι” του οποίου τα “πόδια” στοχεύει να “κόψει”, εξοντώνοντας διαδοχικά τους ηγέτες του. Οι πρόσφατες επιθέσεις, όπως η εξουδετέρωση του υπουργού Πληροφοριών Ισμαήλ Χατίμπ και η προηγούμενη στόχευση του de facto ηγέτη Αλί Λαριτζανί, εντάσσονται σε αυτή τη φιλοσοφία. Αυτές οι ενέργειες, που προηγήθηκαν της δολοφονίας του αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ και ηγετών οργανώσεων όπως η Χεζμπολάχ και η Χαμάς, αλλά και Ιρανών αξιωματούχων στη Συρία, σηματοδοτούν μια κλιμάκωση και μια ξεκάθαρη επίδειξη στρατιωτικής ισχύος.

Σύμφωνα με αναλύσεις, όπως αυτή του CNN, οι επιθέσεις αυτές αποσκοπούν στην αλλαγή των πολιτικών συσχετισμών στην Τεχεράνη, ενώ ταυτόχρονα, σε συνεργασία με τις αμερικανικές δυνάμεις, αποδυναμώνουν την ικανότητα του Ιράν να απειλεί με πυραύλους και drones. Παρόλο που η εξόντωση ξένων ηγετών θεωρείται παράνομη βάσει του διεθνούς δικαίου, και πολλοί επικριτές βλέπουν τις επιθέσεις αυτές ως προσβολή στο παγκόσμιο σύστημα, ισχυρά κράτη όπως οι ΗΠΑ και το Ισραήλ τις επιδιώκουν με στόχο τη συντόμευση των συγκρούσεων και την αποδυνάμωση “καταπιεστικών καθεστώτων”.

Η στρατηγική αυτή μπορεί να αποδυναμώσει το καθεστώς, καθιστώντας τις θέσεις ευθύνης εξαιρετικά επικίνδυνες για τους χαμηλόβαθμους αξιωματούχους, οι οποίοι γίνονται άμεσοι στόχοι. Ωστόσο, οι μακροπρόθεσμες συνέπειες είναι αβέβαιες. Ενώ μια εξόντωση μπορεί να συντομεύσει έναν πόλεμο, ενδέχεται να προκαλέσει εκδίκηση, να κλείσει διπλωματικές οδούς και να παρατείνει τη σύγκρουση. Η συνεχής δέσμευση του Ισραήλ σε ένα “πρόγραμμα εξόντωσης” κάθε νέου ηγέτη που αναδύεται, μπορεί να οδηγήσει σε έναν αέναο πόλεμο.

Η πρόσφατη στρατηγική του Ισραήλ, αν και επιχειρησιακά επιτυχημένη στην εξουδετέρωση της ιρανικής απειλής, δεν έχει οδηγήσει στην κατάρρευση του ιρανικού καθεστώτος. Το Ισραήλ παρουσιάζει τις επιθέσεις του ως αυτοάμυνα, ενώ το Ιράν, ως αντίδραση, έχει στοχεύσει το Τελ Αβίβ με βαλλιστικούς πυραύλους, υποσχόμενο να διευρύνει τον πόλεμο. Ο Νετανιάχου δήλωσε ότι ο στόχος είναι να δοθεί στον ιρανικό λαό η ευκαιρία να απομακρύνει το καθεστώς, αλλά η διαδικασία αυτή δεν θα είναι εύκολη.

Υπάρχουν, ωστόσο, λιγότερο αισιόδοξα σενάρια. Η επιθυμία για εκδίκηση μπορεί να οδηγήσει σε ενίσχυση της καταπίεσης κατά των πολιτών, ενώ η κατάρρευση της κυβέρνησης θα μπορούσε να προκαλέσει εμφύλιο πόλεμο. Ειδικοί εκφράζουν την άποψη ότι οι εξοντώσεις μπορεί να μην προάγουν θετική πολιτική αλλαγή, αλλά αντίθετα να ενισχύσουν την αντίσταση του καθεστώτος. Ορισμένοι δε, όπως ο Σίνα Αζόντι, εκτιμούν ότι η στρατηγική αυτή θα οδηγήσει σε σκληρότερη στάση και όχι σε κατάρρευση. Ο ίδιος ο Τραμπ έχει εκφράσει ανησυχίες ότι οι εξοντώσεις μπορεί να υπονομεύσουν τις πιθανότητες πολιτικής μετάβασης και να αφαιρέσουν κίνητρα για διαπραγματεύσεις, αφήνοντας το ενδεχόμενο να μην υπάρχει Ιρανός ηγέτης ικανός να διαπραγματευτεί με τις ΗΠΑ.