Καταγγελία Νίκου Ανδρουλάκη για Κράτος Δικαίου και Θεσμούς

Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, Νίκος Ανδρουλάκης, απέστειλε επιστολή στον Πρόεδρο της Βουλής, Νικήτα Κακλαμάνη, ζητώντας τη διεξαγωγή προ ημερησίας διατάξεως συζήτησης στην Ολομέλεια. Το θέμα της συζήτησης αφορά την ποιότητα του Κράτους Δικαίου, των θεσμών και τη λειτουργία του κοινοβουλίου στην Ελλάδα.

Στην επιστολή του, ο κ. Ανδρουλάκης τονίζει την κρισιμότητα της εύρυθμης λειτουργίας των δημοκρατικών θεσμών και της ενίσχυσης των δεσμών εμπιστοσύνης μεταξύ πολιτών και πολιτείας, ειδικά σε ένα περίπλοκο γεωπολιτικό και διεθνές περιβάλλον. Αναφέρει ότι μετά από μια δεκαετία οικονομικής κρίσης, οι πολίτες προσδοκούσαν ένα νέο υπόδειγμα διακυβέρνησης, βασισμένο στη διαφάνεια, τη λογοδοσία, την αξιοκρατία και τη δικαιοσύνη. Υπογραμμίζει ότι οι ισχυροί θεσμοί και το στιβαρό κράτος δικαίου αποτελούν θεμέλιο για την πραγματική ανάπτυξη και την κοινωνική ευημερία, επικαλούμενος παραδείγματα χωρών που ορθοπόδησαν ταχύτερα χάρη στην ανθεκτικότητα των θεσμών τους.

Ωστόσο, ο κ. Ανδρουλάκης επισημαίνει ότι παρά την πρόοδο, η εύρυθμη λειτουργία των θεσμών στη χώρα μας παραμένει ζητούμενο. Ως το πιο πρόσφατο παράδειγμα θεσμικών εκτροπών και κατάρρευσης του Κράτους Δικαίου, αναφέρει την απόφαση του Μονομελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών. Ειδικότερα, εστιάζει στο σκάνδαλο των παράνομων παρακολουθήσεων πολιτικών προσώπων, δημοσιογράφων, επιχειρηματιών, ανώτατων δικαστικών, του Αρχηγού των Ενόπλων Δυνάμεων και του Αρχηγού της ΕΛ.ΑΣ., μέσω του λογισμικού Predator και της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών (ΕΥΠ). Αυτό το γεγονός, όπως τονίζει, συνιστά βαρύ πλήγμα στη δημοκρατική λειτουργία.

Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ κατηγορεί την κυβέρνηση για διαρκή προσπάθεια συγκάλυψης των ευθυνών της, αναφέροντας συγκεκριμένα περιστατικά:
* Την Εξεταστική Επιτροπή, όπου η κυβερνητική πλειοψηφία φέρεται να απέφυγε την κλήση βασικών μαρτύρων, οδηγώντας στην προαποφασισμένη απαλλαγή των πολιτικών προσώπων, σε αντίθεση με τα στοιχεία της υπόθεσης και τα συμπεράσματα της Επιτροπής PEGA του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
* Την «νυχτερινή» αλλαγή του νομοθετικού πλαισίου, με διάταξη που απαγορεύει την ενημέρωση των παρακολουθούμενων, η οποία κρίθηκε αντισυνταγματική από το Συμβούλιο της Επικρατείας.
* Την άρνηση της ΕΥΠ να χορηγήσει στον ίδιο πλήρες αντίγραφο του φακέλου της παρακολούθησής του, παρά την απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας.
* Την «τυπική» έρευνα της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας στις εμπλεκόμενες εταιρείες και την ΕΥΠ.
* Την αντισυνταγματική αλλαγή της σύνθεσης της Ολομέλειας της ΑΔΑΕ, χωρίς την απαιτούμενη πλειοψηφία.
* Τις τραγικά καθυστερημένες έρευνες των Αρχών σε στενούς συνεργάτες των κατηγορουμένων και τις εμπλεκόμενες εταιρείες.
* Τη στρεβλή λειτουργία της Εξεταστικής Επιτροπής της Βουλής, όπου, σύμφωνα με κατάθεση μάρτυρα, υποβλήθηκαν σε αυτόν ερωτήσεις εκ των προτέρων γνωστές.

Η πρόσφατη καταδίκη τεσσάρων ατόμων για παράνομη χρήση του λογισμικού «Predator» και η αναφορά σε ενδεχόμενη διερεύνηση περαιτέρω αξιόποινων πράξεων, όπως η κατασκοπεία, διαψεύδουν το κυβερνητικό αφήγημα περί «αμιγώς ιδιωτικής υπόθεσης» και αποποίηση ευθυνών. Καταρρίπτει, επίσης, το πόρισμα του Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου, ο οποίος είχε απορρίψει την ένδειξη τέλεσης του αδικήματος της κατασκοπείας.

Ο κ. Ανδρουλάκης θέτει αμείλικτα ερωτήματα για το πώς είναι δυνατόν καταδικασθέντα πρόσωπα να δρούσαν ανενόχλητα, να απολάμβαναν κρατική προστασία και να εξασφάλιζαν άδειες εξαγωγής κατασκοπευτικού λογισμικού από την κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας, κατηγορώντας τον Πρωθυπουργό για πολιτική υπεκφυγή λόγω της σιωπής του. Αναφέρεται επίσης στη σιωπή των υπουργών της σημερινής κυβέρνησης σχετικά με την παγίδευση ή απόπειρα παγίδευσης των τηλεφώνων τους.

Όλα αυτά, κατά τον κ. Ανδρουλάκη, συνθέτουν μια εικόνα βαθιάς θεσμικής παρακμής. Επισημαίνει ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο θεσμικής υποχώρησης τα τελευταία επτά χρόνια, με ευθύνη της κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας, το οποίο περιλαμβάνει παραβιάσεις του Συντάγματος και του Κανονισμού της Βουλής, απόπειρες περιορισμού της διαφάνειας και λογοδοσίας, και επιθέσεις σε Ανεξάρτητες Αρχές και ευρωπαϊκούς θεσμούς. Αναφέρει ως ενδεικτικά παραδείγματα:
1) Παραβιάσεις του άρθρου 86 του Συντάγματος για την ποινική ευθύνη των Υπουργών, στο πλαίσιο του δυστυχήματος των Τεμπών και του σκανδάλου του ΟΠΕΚΕΠΕ.
2) Παραβιάσεις του Κανονισμού της Βουλής με την εισαγωγή άσχετων τροπολογιών και παραβιάσεις διατάξεων περί επιστολικής ψήφου.
3) Παρεμβάσεις στη λειτουργία Ανεξάρτητων Αρχών, υποστελέχωση κρίσιμων αρχών και αλλαγές στη σύνθεσή τους.
4) «Επιτελικές» αποτυχίες του επιτελικού κράτους, που οδήγησαν σε συγκέντρωση εξουσιών στο Μέγαρο Μαξίμου και κομματικοποίηση της δημόσιας διοίκησης.

Η κατάταξη της Ελλάδας στην 48η θέση του Δείκτη Κράτους Δικαίου 2025 του World Justice Project και στην 29η θέση μεταξύ των χωρών της Ευρώπης, δείχνει την υποχώρηση της χώρας. Η αυξανόμενη δυσπιστία των πολιτών στους θεσμούς, που αποτυπώνεται στο Ευρωβαρόμετρο, με την Ελλάδα στην τελευταία θέση στην ΕΕ ως προς την εμπιστοσύνη στο κράτος δικαίου, αποτελεί συνέπεια συγκεκριμένων πολιτικών επιλογών.

Το ΠΑΣΟΚ, έχοντας ταυτιστεί διαχρονικά με τη θεσμική θωράκιση της Δημοκρατίας, μέσω θεσμικών τομών όπως οι Ανεξάρτητες Αρχές, το ΑΣΕΠ, η Διαύγεια, η Ανοιχτή Διακυβέρνηση και η αιρετή Αυτοδιοίκηση, ζητά την άμεση προ ημερησίας διατάξεως συζήτηση για την κατάσταση του Κράτους Δικαίου, των Θεσμών και της λειτουργίας του Κοινοβουλίου στην Ελλάδα.